OTTO VON BISMARCK và hành trình THỐNG NHẤT NƯỚC ĐỨC | Trần Phan | Thế Giới

Tóm tắt Video về Otto von Bismarck

Key Concepts:

• Otto von Bismarck: Thủ tướng sắt của Đế quốc Đức, đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất nước Đức.
• Vương quốc Phổ: Một trong hai thế lực mạnh nhất trong các vùng đất nói tiếng Đức, trung tâm của quá trình thống nhất.
• Đế quốc Áo: Đối thủ chính của Phổ trong việc tranh giành quyền lực ở các vùng đất nói tiếng Đức.
• Liên bang Đức: Chính thể được tái xây dựng từ 39 nhà nước khác nhau sau khi Đế quốc La Mã Thần Thánh bị giải thể.
• Chủ nghĩa dân tộc: Làn sóng tư tưởng thúc đẩy việc hợp nhất các vùng đất nói tiếng Đức thành một quốc gia duy nhất.
• "Máu và Sắt": Chính sách của Bismarck nhấn mạnh sức mạnh quân sự và thực tế chính trị hơn là lý tưởng tự do.
• Chiến tranh Áo-Phổ: Cuộc chiến quyết định vị thế của Phổ trong việc thống nhất nước Đức.
• Liên bang Bắc Đức: Liên bang được thành lập sau chiến tranh Áo-Phổ, tiền thân của Đế quốc Đức.
• Chiến tranh Pháp-Phổ: Cuộc chiến tạo điều kiện cho các công quốc Nam Đức gia nhập liên bang Bắc Đức, dẫn đến sự ra đời của Đế quốc Đức.
• Kulturkampf: Chiến dịch của Bismarck nhằm giảm ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo La Mã tại Đế quốc Đức.
• Chính sách bảo hộ: Chính sách áp đặt thuế nhập khẩu để hỗ trợ các ngành công nghiệp trong nước.
• Chính sách đối ngoại của Bismarck: Mục tiêu cô lập nước Pháp và duy trì hòa bình ở châu Âu.

1. Thời Niên Thiếu và Giáo Dục (1815-1847):

• Otto Edward Leopold von Bismarck-Schönhausen sinh năm 1815 tại Schönhausen, Phổ.
• Được hưởng nền giáo dục tốt, kết hợp giữa giáo dục quý tộc và sự thấu hiểu đời sống dân thường từ mẹ.
• Học luật tại Hannover và Berlin.
• Tham gia các hoạt động tôn giáo Tin lành.

2. Bước Vào Chính Trường và Cách Mạng 1848 (1847-1849):

• Năm 1847, Bismarck được chọn làm đại diện cho tỉnh Sachsen vào Nghị viện Thống nhất của Phổ.
• Nổi tiếng là nhà hùng biện sắc sảo, ủng hộ nền quân chủ.
• Cách mạng 1848:
  • Bismarck phản đối các yêu sách của phe cách mạng.
  • Đề nghị đưa con trai của Wilhelm lên ngai vàng thay thế vua Phổ.
  • Cuộc cách mạng giúp Bismarck tiến sâu hơn vào chính trị, trở thành người ủng hộ nền quân chủ quyết liệt.

3. Sự Nghiệp Ngoại Giao và Thay Đổi Quan Điểm (1849-1862):

• 1849: Được bầu vào Hạ viện trong lưỡng viện mới của Nghị viện Phổ.
• Phản đối việc thống nhất nước Đức vì lo sợ Phổ mất quyền độc lập.
• 1851: Tham gia phái đoàn Phổ tại Hội nghị Liên bang Đức ở Frankfurt.
• Dần thay đổi quan điểm, tin rằng Phổ cần liên minh với các bang khác để đối trọng với Áo.
• Cho rằng Phổ cần duy trì quan hệ hữu hảo với Nga và Pháp.
• 1858: Làm đại sứ cho Phổ ở Nga, sau đó ở Pháp.

4. Thủ Tướng Phổ và Chính Sách "Máu và Sắt" (1862-1866):

• 1862: Được bổ nhiệm làm Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Phổ.
• Bài phát biểu "Máu và Sắt": "Vị trí của nước Phổ ở Đức sẽ không được xác định bởi chủ nghĩa tự do mà bởi sức mạnh của nó... mà là bằng máu và sắt."
• Giải quyết bế tắc ngân sách quốc phòng theo hướng có lợi cho nhà vua, sử dụng biện pháp ngoài khuôn khổ luật pháp.
• Mâu thuẫn với Nghị viện gia tăng, nhưng vẫn được nhà vua ủng hộ.

5. Thống Nhất Nước Đức - Giai Đoạn 1: Chiến Tranh với Đan Mạch và Áo (1864-1866):

• Chiến tranh Schleswig-Holstein (1864):
  • Bismarck thuyết phục Áo liên minh đánh Đan Mạch để giành quyền kiểm soát Schleswig và Holstein.
  • Phổ nhận Schleswig, Áo nhận Holstein theo thỏa thuận Gastein (1865).
• Chiến tranh Áo-Phổ (1866):
  • Áo bội ước, Bismarck tuyên chiến.
  • Phổ liên minh bí mật với Ý.
  • Chiến thắng quyết định của Phổ tại trận Königgrätz nhờ kế hoạch của bá tước Helmuth von Moltke.
    • Ba tập đoàn quân lớn hành quân độc lập từ nhiều hướng tập kết tại Königgrätz.
    • Tập đoàn quân số hai đến muộn nhưng đã đánh tan cánh phải quân Áo.
  • Hòa ước Praha: Liên bang Đức giải tán, Phổ sáp nhập nhiều vùng lãnh thổ, Áo cam kết không can thiệp vào vấn đề của Đức.
• Thành lập Liên bang Bắc Đức (1867):
  • Phổ và một số công quốc khác thành lập Liên bang Bắc Đức.
  • Vua Wilhelm đệ nhất trở thành vua của liên bang, Bismarck vẫn là thủ tướng.

6. Thống Nhất Nước Đức - Giai Đoạn 2: Chiến Tranh Pháp-Phổ và Thành Lập Đế Quốc Đức (1870-1871):

• Chiến tranh Pháp-Phổ (1870-1871):
  • Căng thẳng gia tăng giữa Phổ và Pháp do Pháp lo sợ sự trỗi dậy của một nước Đức thống nhất.
  • Bismarck khiêu khích Pháp tuyên chiến bằng cách công khai văn bản sửa đổi về cuộc đối thoại giữa vua Wilhelm đệ nhất và đại sứ Pháp.
  • Các bang Nam Đức lo ngại và tìm kiếm sự giúp đỡ từ Phổ.
  • Các trận đánh quan trọng:
    • Spicheren và Forbach: Quân Phổ tấn công lực lượng phòng thủ của Pháp.
    • Worth: Quân Pháp bị áp đảo và rút lui.
    • Gravelotte: Trận đánh lớn nhất, quân Phổ cầm chân được lực lượng Pháp đông đảo hơn.
    • Sedan: Quân Pháp thất bại thảm hại, Napoleon đệ tam bị bắt sống.
  • Quân Phổ vây hãm Paris.
  • Chính phủ Vệ quốc Pháp được thành lập nhưng không thể thay đổi kết cục.
• Thành lập Đế quốc Đức (1871):
  • Bismarck thương lượng với các bang Nam Đức để thống nhất.
  • Ngày 18 tháng 1 năm 1871, vua Phổ Wilhelm đệ nhất lên ngôi hoàng đế tại cung điện Versailles.
  • Đế quốc Đức được thành lập dưới dạng liên bang.
  • Hiệp ước Frankfurt: Pháp cắt Alsace và Lorraine, bồi thường 5 tỷ franc cho Đức.

7. Thủ Tướng Đế Quốc Đức và Chính Sách Nội Bộ (1871-1890):

• Tập trung vào giải quyết các vấn đề nội bộ.
• Xây dựng quyền bầu cử phổ thông cho nam giới, hệ thống chăm sóc sức khỏe và phúc lợi xã hội.
• Kulturkampf: Chiến dịch chống Công giáo La Mã, nhưng thất bại.
• Áp đặt chính sách bảo hộ qua thuế nhập khẩu.
• Cố gắng đồng hóa các sắc dân thiểu số.
• Chống chủ nghĩa xã hội:
  • Thông qua các điều luật chống những người theo chủ nghĩa xã hội.
  • Tiến hành cải cách xã hội để dụ dỗ giai cấp công nhân (bảo hiểm y tế, tai nạn, hưu trí).

8. Chính Sách Đối Ngoại (1871-1890):

• Duy trì hòa bình ở châu Âu, cô lập nước Pháp.
• Không muốn biến Đức thành đế quốc thực dân.
• Hiệp ước thân thiện ba bên với Áo-Hung và Nga (sau này tan vỡ).
• Liên minh với Áo-Hung và Ý (Liên minh tay ba).

9. Sự Sụp Đổ và Những Năm Cuối Đời (1890-1898):

• Mâu thuẫn với hoàng đế Wilhelm đệ nhị, người muốn mở rộng lãnh thổ nhanh chóng.
• 1890: Bismarck bị cách chức.
• Viết sách và đưa ra những tiên đoán chính xác về tương lai của Đức và châu Âu.
  • "Tàu bệ hạ, chừng nào ngài còn nắm được những sĩ quan quân đội, ngài còn có thể làm như mình muốn, nhưng khi điều này không còn nữa, tình hình sẽ thay đổi rất nhiều đối với ngài."
  • Tiên đoán về một cuộc chiến mà Đức là kẻ thất bại và một cuộc chiến lớn ở châu Âu bắt nguồn từ Balkan.
• Qua đời năm 1898.

10. Kết Luận:

Otto von Bismarck là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử châu Âu thế kỷ 19. Ông là một thiên tài chính trị, người đã thống nhất các vùng lãnh thổ nói tiếng Đức thành một quốc gia hùng mạnh thông qua chính sách "máu và sắt". Dù có nhiều tranh cãi về các chính sách của ông, không thể phủ nhận vai trò to lớn của Bismarck trong việc định hình nước Đức hiện đại.