NAPOLEON đã trở thành người quyền lực nhất nước Pháp như thế nào? | Trần Phan | Thế giới

Key Concepts

Napoleon Bonaparte, Cách mạng Pháp, Chiến dịch quân sự (Ý, Ai Cập), Đệ nhất Tổng tài, Liên minh châu Âu, Chiến thuật quân sự, Chính trị Pháp cuối thế kỷ 18.

Thời Thiếu Thời và Học Vấn

• Napoleon Bonaparte sinh ngày 15/08/1769 tại Ajaccio, đảo Corse.
• Gia đình gốc Toscani, chuyển đến Corse từ thế kỷ 16.
• Corse trở thành lãnh thổ Pháp năm 1769, Napoleon trở thành công dân Pháp.
• Học tại trường tôn giáo ở Autun để học tiếng Pháp (1779).
• Nhập học viện quân sự Brienne-le-Château (1779), bị trêu chọc vì giọng địa phương. Tên ban đầu là Napoleone di Buonaparte, đổi thành Napoleon Bonaparte năm 20 tuổi.
• Học giỏi toán, lịch sử, địa lý.
• Tốt nghiệp trường quân sự École Militaire ở Paris (1785) với vị trí trung úy pháo binh.
• Cha mất sớm, phải đẩy nhanh việc học để kiếm tiền giúp gia đình.

Cách Mạng Pháp và Tham Gia Ban Đầu

• Cách mạng Pháp (1789) thay đổi số phận Napoleon.
• 1789: Về Corse kêu gọi tham gia cách mạng.
• Mâu thuẫn với Pascal Paoli (lãnh đạo phong trào ly khai Corse) vì Paoli cho rằng cha Napoleon phản bội Corse.
• Napoleon ủng hộ phái cách mạng Jacobin, nhận hàm trung tá dân quân Corse.
• 1792: Thăng hàm đại úy quân đội chính quy Pháp.
• 1793: Gia đình Napoleon rời Corse do xung đột với phe Paoli.

Vây Hãm Toulon (1793)

• Tình hình Pháp: Khủng hoảng sau khi vua Louis XVI bị xử tử, phái Bảo Hoàng nổi dậy, Liên minh thứ nhất chống Pháp.
• Tháng 8/1793: Toulon nổi loạn, mở cửa cho quân Anh.
• Napoleon được bổ nhiệm chỉ huy pháo binh nhờ sự giới thiệu của Antoine Saliceti.
• Napoleon cải thiện lực lượng pháo binh: sửa chữa pháo, huấn luyện binh lính, sản xuất đạn dược, xây dựng công sự.
• Kế hoạch: Chiếm pháo đài L'Eguillette để pháo kích hạm đội Anh.
• Quân Pháp tấn công thất bại cứ điểm Mont Caire ban đầu.
• Napoleon được giao toàn quyền chỉ huy tấn công.
• Đổi tên công sự thành "Công sự của những người lính không biết sợ" để tăng sĩ khí.
• Đêm 16 rạng sáng 17/12: Tấn công pháo đài Mulgrave (Fort Mulgrave). Napoleon bị thương.
• Quân Pháp chiếm được Mulgrave, L'Eguillette, và Fort Faron.
• Quân Anh rút khỏi Toulon.
• Napoleon được thăng thiếu tướng nhờ công lao.

Chỉ Huy Pháo Binh Tập Đoàn Quân Ý (1794)

• Napoleon được bổ nhiệm chỉ huy pháo binh Tập đoàn quân Ý.
• Kế hoạch tấn công Vương quốc Sardinia được thông qua.
• Quân Pháp thắng trận Cairo (Saorge), chiếm Ormea và các vị trí chiến lược.
• Napoleon được cử đến Genoa để do thám tình hình.
• Maximilian Robespierre bị lật đổ, Napoleon bị bắt giữ vì liên quan đến anh em Robespierre nhưng sau đó được tha bổng.
• Napoleon thảo kế hoạch tấn công Ý.
• Tham gia viễn chinh chiếm lại Corse nhưng thất bại.
• Đính hôn với Désirée Clary.
• Từ chối chức tư lệnh bộ binh ở Vendée (giáng chức), bị loại khỏi danh sách tướng lĩnh.

Dẹp Loạn Phái Bảo Hoàng (1795)

• Phái Bảo Hoàng nổi loạn ở Paris.
• Paul Barras (người lật đổ Robespierre) nhớ đến Napoleon và giao nhiệm vụ dùng pháo binh bảo vệ trụ sở chính phủ.
• Napoleon ra lệnh nã pháo vào người biểu tình.
• Cuộc nổi loạn bị dập tắt (binh biến ngày 13 Vendémiaire).
• Napoleon được thăng trung tướng, tư lệnh Tập đoàn quân Nội địa.

Gặp Gỡ Josephine de Beauharnais

• Napoleon gặp Josephine de Beauharnais, góa phụ của tử tước Alexandre de Beauharnais.
• Josephine xin lại thanh kiếm của chồng cho con trai.
• Napoleon và Josephine kết hôn ngày 9/3/1796.

Chiến Dịch Bán Đảo Ý (1796-1797)

• Napoleon chỉ huy Tập đoàn quân Ý (43.000 quân, thiếu thốn).
• Đối thủ: Quân Áo và Sardinia.
• Napoleon hứa hẹn binh lính cơ hội cướp bóc ở Ý.
• Tập trung đánh quân Sardinia trước khi quân Áo can thiệp.
• Thắng 4 trận liên tiếp, ép vua Sardinia ký hòa ước Paris (28/4/1796), nhượng Savoy và Nice cho Pháp.
• Đánh bại quân Áo ở Lodi.
• Chính phủ Pháp yêu cầu chia quân, Napoleon phản đối.
• Tiến vào Milan.
• Bao vây Mantua.
• Áo cử Nguyên soái Wurmser giải vây Mantua.
• Napoleon đánh bại Wurmser trong các trận Lonato, Castiglione.
• Wurmser tiếp tục cố gắng giải vây Mantua.
• Napoleon đánh bại quân Áo trong trận Rovereto.
• Wurmser rút về Mantua, bị quân Pháp vây hãm.
• Áo cử Alvinci giải vây Mantua.
• Napoleon thua trận Bassano, Caldiero.
• Napoleon thắng trận Arcole.
• Napoleon thắng trận Rivoli (1797).
• Wurmser đầu hàng ở Mantua (2/2/1797).
• Napoleon tấn công Áo, thắng trận Tarvis.
• Áo ký hòa ước Leoben (18/4/1797), Pháp kiểm soát Bắc Ý và vùng đất phía dưới châu thổ sông Rhine.

Viễn Chinh Ai Cập (1798-1799)

• Napoleon đề xuất viễn chinh Ai Cập để làm suy yếu ảnh hưởng của Anh.
• Chính phủ Pháp đồng ý.
• Tháng 5/1798: Napoleon chỉ huy 38.000 quân và 167 nhà khoa học đến Ai Cập.
• Chiếm Malta.
• Đổ bộ lên Alexandria (1/7/1798).
• Đánh bại quân Mamluk trong trận Pyramids (21/7/1798).
  • Napoleon hô hào: "Hỡi binh sĩ, 40 thế kỷ đang nhìn xuống các anh từ trên đỉnh kim tự tháp kia!".
• Hạm đội Pháp bị đô đốc Nelson của Anh tiêu diệt ở vịnh Aboukir (1/8/1798).
• Liên minh thứ hai được thành lập chống Pháp.
• Napoleon tấn công Syria (1799) nhưng thất bại.
• Tháng 7/1799: Đánh bại quân Ottoman ở Aboukir.
• Napoleon trở về Pháp (24/8/1799) khi tình hình châu Âu bất lợi cho Pháp.

Đảo Chính và Trở Thành Đệ Nhất Tổng Tài

• Emmanuel Sieyès tin rằng cần một nền độc tài quân sự để cứu nước Pháp.
• Napoleon tham gia đảo chính lật đổ chính phủ (9/11/1799).
• Napoleon giải tán Hội đồng Đốc chính, thành lập chính phủ mới (Tổng tài lâm thời).
• Napoleon trở thành Đệ nhất Tổng tài, người quyền lực nhất nước Pháp.

Kết Luận

Napoleon Bonaparte, từ một người gốc Corse ít tên tuổi, đã vươn lên đỉnh cao quyền lực ở Pháp nhờ tài năng quân sự, sự nhạy bén chính trị và những cơ hội do Cách mạng Pháp mang lại. Chiến dịch Ý và Ai Cập đã củng cố danh tiếng của ông, và cuộc đảo chính năm 1799 đã đưa ông lên vị trí Đệ nhất Tổng tài, mở đường cho những tham vọng lớn hơn trong tương lai.