Cuộc đời Hitler (P1): Từ kẻ thi trượt trường mỹ thuật đến Thủ tướng Đức | Trần Phan | Thế Giới

Key Concepts

• Đảng Quốc xã (NSDAP): Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa.
• Hiệp ước Versailles: Hiệp ước hòa bình chấm dứt Thế chiến I, áp đặt các điều kiện khắc nghiệt lên nước Đức.
• Thuyết "Cú đâm sau lưng" (Dolchstoßlegende): Thuyết âm mưu cho rằng quân đội Đức không thua trên chiến trường mà bị phản bội bởi người Do Thái và những người theo chủ nghĩa Marx ở hậu phương.
• Binh đoàn Bão táp (SA): Tổ chức bán quân sự của Đảng Quốc xã, sử dụng bạo lực để khủng bố đối thủ.
• Mein Kampf (Cuộc đấu tranh của tôi): Cuốn sách hệ thống hóa tư tưởng bài Do Thái, thuyết ưu sinh và tham vọng không gian sinh tồn của Hitler.
• Cộng hòa Weimar: Chế độ dân chủ đại nghị tại Đức sau Thế chiến I, vốn gặp nhiều bất ổn chính trị và kinh tế.
• Thuyết ưu sinh (Eugenics): Tư tưởng về việc cải thiện giống nòi, loại bỏ những người bị coi là "kém cỏi" hoặc "mầm bệnh".

1. Thời trẻ và sự hình thành tư tưởng

• Bối cảnh: Sinh năm 1889 tại Áo, Hitler có quá trình học tập không thuận lợi, bỏ học trung học và thất bại hai lần trong việc thi vào Viện Hàn lâm Nghệ thuật tại Vienna.
• Giai đoạn Vienna: Sống trong cảnh nghèo khó, Hitler tiếp xúc với sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc và các tư tưởng dân tộc cực đoan. Đây là nơi ông bắt đầu hình thành tư tưởng bài Do Thái và bài Công giáo.
• Thế chiến I: Bước ngoặt cuộc đời. Hitler tình nguyện gia nhập quân đội Bayern (Đức). Dù bị đánh giá thiếu tố chất lãnh đạo, ông là một binh sĩ dũng cảm, nhận huy chương Thập tự Sắt. Thất bại của Đức năm 1918 là cú sốc lớn, củng cố niềm tin của ông vào thuyết "cú đâm sau lưng".

2. Con đường chính trị và sự trỗi dậy của Đảng Quốc xã

• Gia nhập Đảng: Năm 1919, khi đang làm mật vụ tình báo, Hitler được cử giám sát Đảng Công nhân Đức và nhanh chóng bị thu hút bởi tư tưởng của đảng này.
• Chiến thuật diễn thuyết: Hitler sử dụng khả năng hùng biện thiên bẩm để lôi kéo đám đông, đả kích Hiệp ước Versailles và các đối thủ chính trị.
• Đảo chính quán bia (1923): Một nỗ lực thất bại nhằm lật đổ chính quyền bang Bayern. Hitler bị bắt và kết án tù.
• Thay đổi chiến lược: Sau khi ra tù, Hitler nhận ra không thể giành quyền lực bằng bạo lực đơn thuần. Ông chuyển sang con đường "hợp pháp" thông qua bầu cử, đồng thời xây dựng bộ máy tổ chức chặt chẽ (SS, SA) và mở rộng ảnh hưởng ra toàn nước Đức.

3. Nắm lấy quyền lực (1929–1933)

• Tận dụng khủng hoảng: Cuộc Đại suy thoái năm 1929 khiến hàng triệu người thất nghiệp, tạo điều kiện cho Hitler hứa hẹn về công ăn việc làm và sự phục hưng dân tộc.
• Chiến dịch truyền thông: Dưới sự dàn dựng của Joseph Goebbels, Đảng Quốc xã sử dụng máy bay, phim ảnh và các buổi mít tinh dồn dập để xây dựng hình ảnh Hitler như một "đấng cứu thế".
• Thao túng giới tinh hoa: Hitler khéo léo thuyết phục giới công nghiệp rằng ông là rào cản duy nhất chống lại chủ nghĩa Cộng sản, dù bản thân ông vẫn giữ tư tưởng độc tài.
• Sự sụp đổ của nền dân chủ: Sự yếu kém của chính phủ Hindenburg và những toan tính chính trị sai lầm của Franz von Papen (người tin rằng có thể "thuần hóa" Hitler) đã dẫn đến việc Hitler được bổ nhiệm làm Thủ tướng vào tháng 1/1933.

4. Các cột mốc và sự kiện quan trọng

• 1920: Đảng Công nhân Đức đổi tên thành Đảng Quốc xã; thiết kế cờ chữ vạn.
• 1921: Hitler trở thành chủ tịch Đảng Quốc xã với quyền lực tuyệt đối.
• 1924: Phiên tòa xử Hitler sau cuộc đảo chính; ông biến tòa án thành diễn đàn tuyên truyền.
• 1930: Đảng Quốc xã vươn lên thành đảng lớn thứ hai tại Quốc hội.
• 1931: Cái chết bí ẩn của Gelly Raubal (cháu gái Hitler) cho thấy bản chất ái kỷ và vô cảm của ông.
• 1932: Hitler tranh cử Tổng thống, dù thua Hindenburg nhưng đã xác lập vị thế chính trị không thể lay chuyển.

5. Tổng kết và nhận định

Sự thành công của Hitler không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của sự cộng hưởng giữa:

1. Sự phẫn nộ của công chúng: Do hậu quả của Thế chiến I và khủng hoảng kinh tế.
2. Khả năng thao túng: Sử dụng truyền thông, bạo lực (SA) và tài hùng biện.
3. Sai lầm của giới tinh hoa: Những chính trị gia bảo thủ như Papen đã đánh giá thấp Hitler, tin rằng họ có thể kiểm soát ông để phục vụ mục đích riêng, dẫn đến việc mở đường cho sự sụp đổ của nền Cộng hòa Weimar và sự ra đời của Đệ tam Đế chế.

"Sự thành công của Hitler là sự cộng hưởng giữa chủ nghĩa dân tộc cực đoan, kẽ hở của hiến pháp Weimar và sự tiếp tay của tầng lớp tinh hoa cũ."