TIÊU ĐIỂM: Sàn giao dịch carbon - Cuộc chơi mới của kinh tế xanh | VTV24

Tóm tắt nội dung video về Sàn Giao Dịch Carbon tại Việt Nam

Key Concepts:

• Tín chỉ carbon (Carbon credits)
• Sàn giao dịch carbon (Carbon exchange)
• Phát thải ròng bằng không (Net Zero)
• Hạn ngạch phát thải (Emission quotas)
• Hệ thống đăng ký quốc gia (National registry)
• Cơ chế giảm phát thải (Mitigation mechanisms)
• CDM (Clean Development Mechanism), JCM (Joint Crediting Mechanism), Vera, Gold Standard (Các tiêu chuẩn tín chỉ carbon quốc tế)
• Điều tiết thị trường (Market regulation)
• Cơ chế toàn cầu về giảm và bù trừ carbon đối với các chuyến bay quốc tế (CORSIA)
• Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC)

1. Giới thiệu về Sàn Giao Dịch Carbon:

• Khái niệm: Quyền xả thải khí CO2 có thể được mua bán như một loại hàng hóa thông qua tín chỉ carbon.
• Cơ chế: Doanh nghiệp giảm phát thải tạo ra tín chỉ carbon và bán cho doanh nghiệp khác để bù vào phần khí thải vượt mức.
• Mục tiêu: Vừa bảo vệ môi trường vừa tạo ra nguồn thu.
• Việt Nam sẽ vận hành thử nghiệm sàn giao dịch carbon đầu tiên vào cuối năm nay.

2. Lộ trình và Cơ sở Pháp lý:

• Nghị định số 06/2022 của Chính phủ xác lập lộ trình xây dựng thị trường carbon nội địa.
• Mục tiêu: Vận hành thử nghiệm sàn giao dịch vào cuối năm nay, góp phần thực hiện cam kết Net Zero.

3. Nguyên Tắc Thống Nhất và Kinh Nghiệm Quốc Tế:

• Nguyên tắc thống nhất: Việc mua bán tín chỉ carbon cần một thị trường minh bạch, định giá rõ ràng và có chuẩn mực thống nhất.
• Kinh nghiệm quốc tế:
  • EU ETS (Hệ thống mua bán phát thải của Liên minh châu Âu): Đấu giá hạn ngạch phát thải qua sàn giao dịch năng lượng châu Âu EEX. Hệ thống đăng ký carbon tương tự tài khoản ngân hàng, doanh nghiệp cập nhật lượng phát thải, theo dõi hạn ngạch và thực hiện chuyển nhượng.
  • Hàn Quốc (KETS): Sở Giao dịch chứng khoán Hàn Quốc KRX cung cấp nền tảng giao dịch, điều hành thị trường sơ cấp và thứ cấp, theo dõi giao dịch bất thường.
  • Trung Quốc: Sàn giao dịch năng lượng và môi trường Thượng Hải quản lý nền tảng giao dịch hạn ngạch carbon quốc gia.

4. Quản Lý Tín Chỉ Carbon và Hệ Thống Đăng Ký Quốc Gia:

• Các tín chỉ carbon từ các chuẩn quốc tế (CDM, JCM, Vera, Gold Standard) muốn giao dịch trên sàn trong nước phải được đăng ký trên hệ thống đăng ký quốc gia và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của Việt Nam.
• Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức và vận hành, bao gồm:
  • Hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin.
  • Phần mềm quản lý thông tin về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.
  • Cơ sở dữ liệu về hạn ngạch phát thải và cơ chế trao đổi bù trừ tín chỉ carbon.
• Chức năng của hệ thống: Quản lý hạn ngạch phát thải cho các cơ sở phát thải lớn và tín chỉ carbon hình thành trên lãnh thổ Việt Nam. Kết nối liên thông với sàn giao dịch carbon trong nước.
• Nghị định 119 quy định rõ về các loại tín chỉ carbon được phép giao dịch trên sàn (từ Liên hợp quốc, cơ chế hợp tác song phương).

5. Phối Hợp Giữa Các Hệ Thống:

• Cần sự phối hợp thống nhất đồng bộ giữa ba hệ thống:
  • Hệ thống đăng ký quốc gia (Bộ Tài nguyên và Môi trường).
  • Hệ thống giao dịch (Bộ Tài chính).
  • Hệ thống lưu ký (Bộ Tài chính).
• Cơ chế phối hợp: Xác nhận thông tin chính xác, đầy đủ trước khi đồng bộ sang sàn giao dịch.

6. Nguyên Tắc Điều Tiết và Quyền Điều Tiết:

• Lý do cần sàn giao dịch trong nước: Tránh việc bán hết tín chỉ carbon ra quốc tế và sau này phải mua lại với giá đắt đỏ.
• Nguyên tắc số hai: Điều tiết.
• Ngành hàng không Việt Nam tham gia giai đoạn tự nguyện CORSIA từ 01/05/2026.
• Các ngành như sắt thép cần cắt giảm phát thải để xuất khẩu vào EU.
• Sàn giao dịch carbon giúp nhà nước điều tiết lượng phát thải và tạo động lực cho doanh nghiệp chuyển đổi sang công nghệ sạch.

7. Vai Trò của Sàn Giao Dịch Carbon:

• Tạo ra thị trường giao dịch tập trung cho hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.
• Cung cấp cơ chế xác định giá hiệu quả, công bằng, công khai, minh bạch và an toàn.
• Giai đoạn đầu, nhà nước phân bổ miễn phí hạn ngạch cho 150 cơ sở doanh nghiệp phát thải lớn nhất (nhiệt điện, xi măng, sắt thép).
• Mở ra cuộc chơi mới giữa các doanh nghiệp: Phát thải nhiều phải trả giá, giảm phát thải có thêm nguồn thu.

8. Lợi Thế cho Doanh Nghiệp Xanh:

• Doanh nghiệp đầu tư công nghệ xanh tạo ra tín chỉ carbon có giá trị, có thể bán, tích lũy hoặc dùng để gọi vốn.
• Doanh nghiệp phát thải vượt quá hạn ngạch phải mua lại tín chỉ trên sàn.
• Ai xanh hơn sẽ có lợi thế hơn.

9. Kết luận:

• Sàn giao dịch carbon là nơi "ai xanh thì bán, ai thải thì phải mua".
• Công cụ giúp nhà nước điều tiết lượng phát thải và tạo động lực cho doanh nghiệp chuyển đổi sang công nghệ sạch.
• Ai tham gia sớm và xanh hơn sẽ có lợi thế hơn.