Tiêu điểm: Khi độc thân là lựa chọn vì sợ những cuộc hôn nhân chóng vánh | VTV24

Key Concepts

• Ly hôn xanh (Green Divorce): Thuật ngữ chỉ những cuộc ly hôn diễn ra trong vòng 5 năm sau khi kết hôn, thường phổ biến ở các cặp đôi từ 18 đến 30 tuổi.
• Sợ hôn nhân: Trạng thái tâm lý khác với chưa muốn kết hôn, đằng sau là những ám ảnh, né tránh, thậm chí tổn thương tinh thần từ trải nghiệm cá nhân hoặc chứng kiến người khác.
• Trữ trứng: Phương pháp bảo tồn khả năng làm mẹ cho tương lai bằng cách đông lạnh trứng.
• Mẹ đơn thân: Người phụ nữ lựa chọn nuôi con một mình mà không có chồng.
• Áp lực tài chính: Gánh nặng về tiền bạc, chi phí sinh hoạt, nhà ở, nuôi con, là yếu tố lớn ảnh hưởng đến quyết định kết hôn của người trẻ.

---

Thực trạng Hôn nhân và Xu hướng Độc thân tại Việt Nam

Video mở đầu bằng câu chuyện cá nhân về một người phụ nữ đã ly hôn, chia sẻ về sự thay đổi của chồng "khi cởi bỏ chiếc áo cưới" và nỗi đau khi anh ta ưu tiên chơi game hơn vợ con. Cô đã đặt mục tiêu lập gia đình trước tuổi 29 nhưng đến 30 tuổi vẫn chưa thực hiện được. Số tiền cô bỏ ra để chữa chứng (có thể là chứng bệnh hoặc vấn đề sức khỏe liên quan đến sinh sản) là không nhỏ, cho thấy sự chuẩn bị nghiêm túc cho tương lai.

Ngày càng nhiều người trẻ Việt Nam lựa chọn độc thân, quan niệm rằng hạnh phúc không nhất thiết phải đến từ một mối quan hệ mà là sự tự tại với bản thân. Các lý do phổ biến dẫn đến việc ngại kết hôn hay hẹn hò bao gồm công việc bận rộn, áp lực tài chính và những đổ vỡ trong tình yêu.

Theo số liệu của Viện nghiên cứu gia đình và giới công bố đầu năm 2024 (số liệu mới nhất), Việt Nam có khoảng 2 triệu lượt đăng ký kết hôn mỗi năm nhưng tỷ lệ ly hôn lên tới 600.000 cặp, tức là cứ bốn cặp kết hôn thì có hơn một cặp ly hôn. Đáng chú ý, 70% các cặp ly hôn thuộc độ tuổi dưới 30 và tỷ lệ này có xu hướng tăng lên hàng năm. "Ly hôn xanh" – những cuộc ly hôn trong vòng 5 năm sau kết hôn, phổ biến ở độ tuổi 18-30 – là một thực trạng đáng báo động, cho thấy nhiều cuộc hôn nhân bắt đầu nhanh chóng nhưng cũng kết thúc chóng vánh, để lại vết thương sâu sắc.

Nguyên nhân của Nỗi Sợ Hôn Nhân và Xu Hướng Độc Thân

Nỗi sợ hôn nhân của người trẻ xuất phát từ hai nguyên nhân chính:

1. Trải nghiệm cá nhân: Những đau đớn, bất hạnh, hoặc bất ổn trong các mối quan hệ tình cảm hoặc hôn nhân đã qua.
2. Chứng kiến từ người xung quanh: Những thất bại tình cảm và cuộc hôn nhân tan vỡ của bạn bè, người thân, hoặc những câu chuyện tiêu cực, drama trên mạng xã hội.

Một người phụ nữ chia sẻ rằng cô đã ly hôn sau một cuộc hôn nhân chóng vánh, kéo theo thủ tục ly hôn gần một năm trời và tranh chấp quyền nuôi con. Cô mất niềm tin tuyệt đối vào hôn nhân và không có ý định kết hôn lần nữa, tin rằng "một lần giáo dục của một người mẹ còn hơn là nó được lớn lên trong cái sự cãi nhau của bố mẹ."

Nỗi sợ này khiến nhiều người ngại kết nối, ảnh hưởng đến việc xây dựng niềm tin, gây ra ức chế hoặc các bệnh lý tâm lý. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng sợ kết hôn là một trạng thái tâm lý khác với chưa muốn kết hôn, thể hiện qua những lựa chọn lặng lẽ như hoãn cưới, chọn độc thân hoặc khép lại cánh cửa với tình yêu.

Áp Lực Tài Chính và Sự Nghiệp

Khảo sát mới nhất của Viện Khoa học vùng Nam Bộ (tháng 9 vừa qua, dựa trên kết quả khảo sát dân số và nhân lực Việt Nam giai đoạn 2024-2025) chỉ ra 22,2% người trẻ Việt Nam lựa chọn cuộc sống độc thân, không muốn kết hôn và sinh con. Bốn yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định này là: thu nhập, điều kiện công việc, nhà ở và tình trạng sức khỏe. Trong đó, thu nhập là yếu tố quyết định đối với nhóm dưới 40 tuổi, đặc biệt là từ 30 tuổi trở xuống.

Người trẻ ưu tiên hàng đầu việc có công việc ổn định, thu nhập đủ sống và một nơi ở vững chắc hơn cả mục tiêu lập gia đình. Một người đàn ông 30 tuổi, dù có công việc ổn định và mức lương mơ ước, vẫn chưa đủ tự tin để lập gia đình vì áp lực tài chính. Anh chia sẻ: "mình đặt ra cái mục tiêu là lập gia đình trước tuổi 29. Tuy nhiên thì đến bây giờ thì mình đã 30 tuổi rồi và cái cái mục tiêu của mình thì chưa đạt được. Cái áp lực mà mình cảm thấy nó lớn nhất đấy là áp lực về tài chính." Anh cảm thấy mình phải là trụ cột gia đình và lo nhiều thứ hơn khi lập gia đình.

Áp lực từ gia đình và xã hội đôi khi khiến họ phải tìm đến giải pháp tạm bợ như thuê người yêu về ra mắt, cố gắng không để bố mẹ phát hiện vì sợ bố mẹ bị sốc.

Thiên Chức Làm Mẹ và Các Lựa Chọn Thay Thế

Nếu với đàn ông, nỗi sợ nằm ở trách nhiệm và kinh tế, thì với phụ nữ, việc tạm hoãn kết hôn còn là cuộc đua với thời gian và thiên chức làm mẹ. Ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn trữ trứng như một cách để dành cơ hội làm mẹ cho tương lai. Một người phụ nữ có kế hoạch sinh con trước 35 tuổi, hoặc có thể từ 35 đến 40 tuổi nếu chưa sẵn sàng, và cho rằng số tiền bỏ ra để trữ trứng là xứng đáng để chuẩn bị cho kế hoạch tương lai.

Một số phụ nữ khác lại chủ động xin tinh trùng hiến tặng để thụ tinh trong ống nghiệm, chọn làm mẹ đơn thân trước khi tìm được người đồng hành phù hợp. Họ nhận thức được sự vất vả của việc làm mẹ đơn thân nhưng cũng thấy xã hội hiện nay cởi mở hơn, ít định kiến hơn. Chi phí cho việc có con bằng phương pháp này có thể lên tới 100-200 triệu đồng, chưa kể chi phí nuôi con sau này.

Quan Điểm Chuyên Gia và Giải Pháp Chính Sách

Chuyên gia nhận định rằng những người trẻ chậm kết hôn thực sự là vì họ cần sự chuẩn bị và có trách nhiệm với hôn nhân. Tuy nhiên, cũng có những người trẻ lầm tưởng rằng không cần kết hôn vẫn có thể hạnh phúc, quên đi trách nhiệm với xã hội, cha mẹ và chính bản thân khi về già. "Cái tự do của 20 30 tuổi nó khác với cái gọi là cái cái cuộc sống độc thân của những năm 60 70 tuổi."

Chính phủ đã có chủ trương khuyến khích thanh niên kết hôn trước 30 tuổi và sớm sinh con theo chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng đối tượng đến năm 2030, với các chính sách hỗ trợ và khen thưởng cụ thể như hỗ trợ tiền mặt cho phụ nữ sinh hai con trước 35 tuổi ở các địa phương có mức sinh thấp.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để thúc đẩy thanh niên thực hiện chính sách này cần nhiều hơn nữa những cải cách liên quan đến an sinh, phúc lợi xã hội và thúc đẩy bình đẳng giới. Các đề xuất cụ thể bao gồm:

1. Đảm bảo công ăn việc làm: Đây là trách nhiệm và điều kiện tiên quyết để người trẻ có thể nghĩ đến việc lập gia đình, thay vì chỉ tập trung vào "có nhà, có xe, sự nghiệp thế nào" trước khi kết hôn.
2. Kiểm soát giá nhà ở: Phá vỡ bong bóng nhà đất để người trẻ có cơ hội sở hữu nơi ở, xây dựng gia đình.
3. Giáo dục về tình yêu, hôn nhân và gia đình: Cung cấp kiến thức tiền hôn nhân để cả nam và nữ đều hiểu biết và chăm sóc nhau.
4. Hỗ trợ phụ nữ khi có con: Nghiên cứu chính sách hỗ trợ phụ nữ muốn đi làm sau sinh.
5. Chia sẻ trách nhiệm của người chồng: Cho phép người chồng được nghỉ thai sản để chăm sóc vợ và con.

Kết Luận

Tình yêu có thể bắt đầu một cách phiêu lưu và lãng mạn, nhưng để có một cuộc hôn nhân hạnh phúc, chỉ tình yêu thôi là chưa đủ. Hạnh phúc không phải là điều bất khả thi nếu chúng ta có sự tìm hiểu kỹ trước khi cưới, và sau đó là sự sẻ chia, đồng cảm, thấu hiểu nhau trên cả hành trình. Video nhấn mạnh rằng dù mỗi người chọn cách đối diện khác nhau (chờ đợi, tạm hoãn, chọn một mình), yêu thương dù đến muộn vẫn là hành trình mà ai cũng xứng đáng được trải qua, nhưng cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự hỗ trợ từ xã hội và chính sách.