Gỡ vướng định giá tài sản công trong hợp tác công - tư về công nghệ | VTV24

Key Concepts:

• Hợp tác công tư (PPP) trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
• Nghị định 180: Văn bản pháp lý chuyên biệt cho PPP trong lĩnh vực khoa học công nghệ.
• Mô hình BOT (Build-Operate-Transfer).
• Tài sản công hữu hình và vô hình (dữ liệu, bản quyền công nghệ).
• Cơ chế chia sẻ phần giảm doanh thu.
• Liên danh, liên kết giữa khu vực công và khu vực tư.
• Định giá tài sản công góp vốn.
• Trung tâm ươm tạo và đào tạo bán dẫn Ví (mô hình hợp tác công tư).
• Khấu hao tài sản công.

1. Nghị định 180 và Cơ chế Hợp tác Công Tư (PPP) trong Khoa học và Công Nghệ:

• Nghị định 180 là văn bản pháp lý cấp nghị định đầu tiên chuyên biệt cho cơ chế PPP trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
• Trước Nghị định 180, PPP trong lĩnh vực này được triển khai theo Luật PPP và Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, nhưng kết quả còn hạn chế.
• Lý do hạn chế: Sản phẩm đầu tư (công nghệ vô hình) khó xác định, rủi ro cao, công nghệ thay đổi nhanh.

2. Ví dụ về Hợp tác Công Tư thành công: Hệ thống Đấu Thầu Qua Mạng Quốc Gia:

• Hệ thống đấu thầu qua mạng quốc gia là một ví dụ về PPP thành công theo hình thức BOT.
• Doanh nghiệp tư nhân đầu tư, vận hành và được chia sẻ doanh thu từ dịch vụ.
• Hệ thống xử lý hơn 1000 gói thầu mỗi ngày vào thời điểm cao điểm. Nghị định 180 kỳ vọng nhân rộng các mô hình này.

3. Tài nguyên Dữ liệu và Vai trò của Hợp tác Công Tư:

• Dữ liệu là tài nguyên lớn trong thời đại mới và nhà nước sở hữu nhiều dữ liệu quan trọng.
• Hợp tác công tư là bắt buộc để doanh nghiệp tiếp cận và sử dụng nguồn lực dữ liệu này.

4. Các Hình Thức Hợp Tác Công Tư Mới theo Nghị định 180:

• Bên cạnh BOT, BT, Nghị định 180 bổ sung hình thức hợp tác khác như sử dụng tài sản công (hữu hình và vô hình) để liên doanh, liên kết.
• Nhà nước tài trợ, đặt hàng các nghiên cứu về khoa học công nghệ.
• Ví dụ: Doanh nghiệp có sẵn công nghệ có thể triển khai ngay mà không cần nhà nước đầu tư, sau đó chia sẻ lợi nhuận.

5. Chính Sách Ưu Đãi Khuyến Khích Tư Nhân Tham Gia:

• Nghị định 180 quy định chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội để khuyến khích tư nhân tham gia.
• Doanh nghiệp sở hữu công nghệ chiến lược được hỗ trợ 70% vốn nhà nước để xây dựng công trình khoa học công nghệ.
• Cơ chế chia sẻ phần giảm doanh thu: Nhà nước bù lỗ 100% phần chênh lệch doanh thu thực tế và doanh thu dự kiến trong 3 năm đầu.
• Nếu doanh thu tiếp tục giảm, nhà đầu tư có quyền chấm dứt sớm dự án và được nhà nước thanh toán phần vốn đã bỏ ra.

6. Kiến Nghị từ Doanh Nghiệp và Giải Pháp Công Nghệ Sẵn Có:

• Doanh nghiệp nên lựa chọn giải pháp công nghệ sẵn có trên thị trường để hợp tác, giảm rủi ro cho mô hình PPP.

7. Mô Hình Hợp Tác Ba Bên (Nhà Nước - Tổ Chức Khoa Học - Doanh Nghiệp):

• Nghị định 180 quy định chính thức mô hình hợp tác ba bên: nhà nước, tổ chức khoa học công nghệ, doanh nghiệp.
• Nhà nước công bố bài toán lớn, đặt hàng nghiên cứu. Tổ chức khoa học, trường đại học nghiên cứu, đào tạo. Doanh nghiệp đầu tư hạ tầng.
• Trước đây, viện trường chỉ dừng ở khâu nghiên cứu, không sở hữu bản quyền. Quy định rõ quyền và trách nhiệm tạo động lực cho các bên.
• Tư cách pháp nhân của đại học, viện nghiên cứu được quy định đầy đủ khi ký hợp đồng PPP.
• Mô hình tài chính linh hoạt cho phép sử dụng ngân sách nhà nước, quỹ khoa học công nghệ và vốn doanh nghiệp cho nghiên cứu.

8. Định Giá Tài Sản Công Góp Vốn:

• Khi liên danh, liên kết, cần quy định phần vốn góp của mỗi bên.
• Khó khăn nằm ở khâu định giá tài sản công (trụ sở, phòng nghiên cứu).
• Nghị định 180 quy định:
  • Nếu không hình thành pháp nhân mới, không cần định giá tài sản công.
  • Nếu hình thành pháp nhân mới, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập tự định giá và chịu trách nhiệm.

9. Tháo Gỡ Điểm Nghẽn tại Trung Tâm Ươm Tạo và Đào Tạo Bán Dẫn Ví:

• Trung tâm ươm tạo và đào tạo bán dẫn Ví là mô hình hợp tác công tư giữa NIC và tập đoàn công nghệ.
• Hoạt động chưa mở rộng do vướng mắc ở khâu định giá tài sản góp vốn và thương hiệu của NIC. Nghị định 180 sẽ tháo gỡ điểm nghẽn này.
• Hình thành pháp nhân mới giúp tìm kiếm nguồn lực, người xuất sắc, có cơ cấu và nguồn thu rõ ràng.

10. Đảm Bảo Tính Minh Bạch trong Định Giá Tài Sản Công:

• Ý kiến: Cần cơ chế ngăn chặn việc định giá quá thấp tài sản nhà nước nếu đơn vị sự nghiệp công lập tự định giá.
• Bộ Tài chính: Sử dụng hình thức thẩm định giá bởi bên thứ ba hoặc thành lập hội đồng khoa học để thẩm định.
• Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp có chuyên môn và phải được đối tác chấp nhận mức định giá.

11. Vấn Đề Khấu Hao Tài Sản Công:

• Quy định hiện nay yêu cầu tính khấu hao tài sản công hàng năm.
• Chi phí khấu hao cao làm giảm lợi nhuận dự án, khó hấp dẫn nhà đầu tư.
• Đề xuất không tính khấu hao với những tài sản công góp vốn.

Conclusion:

Nghị định 180 tạo ra một khung pháp lý đột phá để thúc đẩy hợp tác công tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Với các cơ chế ưu đãi, quy định rõ ràng về quyền và trách nhiệm, và giải quyết các điểm nghẽn trong định giá tài sản công, Nghị định 180 được kỳ vọng sẽ thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân, góp phần giải quyết các bài toán lớn của nền kinh tế và thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ quốc gia.