Nuôi dưỡng nhân tài công nghệ trẻ để tạo đột phá trong kỷ nguyên số | VTV24

Key Concepts

• Nghị quyết 57: Nghị quyết về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
• Nhân lực khoa học tự nhiên: Nhóm ngành nền tảng (Toán, Lý, Hóa, Sinh, Tin học, Công nghệ) đang đối mặt với thách thức về số lượng đầu vào.
• Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Môi trường kết hợp giữa chính sách, đào tạo đại học và các sân chơi công nghệ (STEM, Robotics, An ninh mạng).
• Đào tạo gắn liền thực tiễn: Phương pháp giáo dục kết nối sinh viên với doanh nghiệp và các dự án nghiên cứu quốc tế.

---

1. Bối cảnh và Thành tựu của thế hệ trẻ Việt Nam

Việt Nam đang đẩy mạnh khoa học công nghệ (KHCN) như một động lực cạnh tranh cốt lõi.

• Thành tựu học thuật: Năm 2025, đội tuyển Olympic Hóa học quốc tế Việt Nam đạt 100% huy chương vàng, với 2 thí sinh lọt top 10 thế giới. Điều này khẳng định năng lực tư duy logic và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn (năng lượng xanh, môi trường) của học sinh Việt Nam.
• Nghiên cứu khoa học: Theo Hội Sinh viên Việt Nam, từ khi Nghị quyết 57 ban hành, đã có hơn 1.900 đề tài nghiên cứu được hỗ trợ, đạt 390% so với chỉ tiêu. Hàng chục tỷ đồng đã được huy động để nuôi dưỡng các ý tưởng sáng tạo.

2. Thách thức trong phát triển nhân lực KHCN

Mặc dù có nhiều chính sách, việc thu hút nhân lực vào các ngành khoa học tự nhiên vẫn gặp khó khăn:

• Số liệu thống kê (2026): Số lượng thí sinh đăng ký các môn khoa học tự nhiên vẫn thấp. Môn Sinh học chỉ chiếm khoảng 5,7% tổng số thí sinh đăng ký.
• Nguyên nhân:
  1. Áp lực thi cử nặng nề.
  2. Định hướng nghề nghiệp chưa được thực hiện sớm.
  3. Hình ảnh nghề kỹ thuật chưa đủ hấp dẫn.
  4. Xu hướng chọn môn thi theo hướng "an toàn" để xét tuyển đại học thay vì theo năng lực dài hạn.
• Nhận định chuyên gia: Sự thay đổi hiện nay mới dừng ở mức "nhận thức chính sách". Cần chuyển hóa thành môi trường làm việc, lộ trình nghề nghiệp và đãi ngộ cụ thể để giữ chân nhân tài.

3. Giải pháp từ các cơ sở giáo dục đại học

Các trường đại học đang chủ động đổi mới để đáp ứng nhu cầu thị trường:

• Đại học Thành Đô: Phát triển hệ thống "Too AI Smart Check" (điểm danh tự động, nhận diện cảm xúc). Trường áp dụng chính sách tài trợ kinh phí cho sinh viên xuất sắc đi đào tạo trong/ngoài nước để trở thành giảng viên nguồn và đầu tư vốn cho các dự án khởi nghiệp của sinh viên.
• Đại học Giao thông Vận tải: Hợp tác với doanh nghiệp và đối tác quốc tế (Pháp, Hungary, Nhật Bản). Sinh viên năm 3, 4 được tham gia trực tiếp vào các dự án nghiên cứu quốc tế về xe điện, xe tự hành và hệ thống giao thông thông minh.

4. Vai trò của các sân chơi công nghệ

Các cuộc thi là không gian quan trọng để người trẻ thử sức và phát triển năng lực thực tiễn:

• An ninh mạng: Các cuộc thi sinh viên an ninh mạng giúp rèn luyện kỹ năng chuyên môn và tinh thần đoàn kết, phối hợp nhóm – yếu tố then chốt trong môi trường làm việc thực tế.
• STEM và Robotics: Các sân chơi này đang tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, giúp học sinh, sinh viên hội nhập và nuôi dưỡng đam mê sáng tạo, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 về đổi mới giáo dục.

5. Kết luận và Triển vọng

Để Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số, việc đầu tư cho nhân lực công nghệ trẻ cần được thực hiện đồng bộ:

• Chính sách: Cần các giải pháp thực chất về an sinh xã hội, môi trường làm việc và lộ trình nghề nghiệp rõ ràng.
• Đào tạo: Chuyển dịch từ lý thuyết sang thực hành, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và các dự án quốc tế.
• Tầm nhìn: Nhân tài không chỉ là nguồn lực mà là động lực phát triển quốc gia. Việc tạo ra môi trường để họ được tin tưởng, sáng tạo và trọng dụng là chìa khóa quyết định năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.

"Trong kỷ nguyên số, đầu tư cho nguồn lực công nghệ trẻ không chỉ là chuẩn bị cho tương lai mà còn là chìa khóa quyết định năng lực cạnh tranh của quốc gia."