Chuyển đổi thói quen di chuyển: Làm sao để người dân chọn giao thông công cộng? | VTV24

Key Concepts

• Giao thông công cộng (Public Transportation)
• Ùn tắc giao thông (Traffic Congestion)
• Ô nhiễm môi trường (Environmental Pollution)
• Quy hoạch giao thông (Traffic Planning)
• Phát triển bền vững (Sustainable Development)
• Đường sắt đô thị (Metro/Urban Railway)
• Xe buýt (Bus)
• BRT (Bus Rapid Transit)
• Kết nối đa phương thức (Multimodal Connectivity)
• Tỉ lệ sử dụng (Usage Rate)
• Phương tiện cá nhân (Personal Vehicles)
• TOD (Transit-Oriented Development)
• Thẻ vé liên thông (Integrated Ticketing System)
• Giao thông xanh (Green Transportation)
• Trợ giá xe buýt (Bus Subsidies)
• Ứng dụng AI trong quản lý giao thông (AI application in traffic management)

Tình hình giao thông công cộng tại Việt Nam

• Thực trạng: Giao thông công cộng tại Việt Nam, đặc biệt là ở các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, đang đối mặt với nhiều thách thức dù có sự đa dạng về loại hình (Metro, xe buýt, BRT).
• Số liệu:
  • Hà Nội có 154 tuyến xe buýt, phục vụ hơn 227 triệu lượt khách năm ngoái.
  • Tỉ lệ hài lòng của người dân với xe buýt chỉ đạt 60-70%.
  • Tỉ lệ người dân sử dụng giao thông công cộng là 19,5%, thấp hơn mục tiêu 30-35% (giai đoạn 2021-2025).
• Nguyên nhân:
  • Tần suất xe buýt còn thấp, thời gian chờ đợi lâu.
  • Thông tin về lịch trình, lộ trình chưa đầy đủ, thuận tiện.
  • Thiếu kết nối giữa các loại hình giao thông công cộng (xe buýt, Metro, BRT, xe đạp công cộng).
  • Phương tiện cá nhân (xe máy) quá tiện lợi.
  • Thời gian di chuyển bằng xe buýt chưa cạnh tranh được với xe máy.
  • Hạ tầng đi bộ từ nhà đến bến xe buýt chưa an toàn.

Đánh giá của chuyên gia (Tiến sĩ Phan Lê Bình)

• Đánh giá về tỉ lệ 19,5%: Tiến sĩ Bình cho rằng đây là một con số tăng trưởng ấn tượng so với 7-8 năm trước (khoảng 10-11%). Sự ra đời của BRT, đường sắt đô thị và xe buýt sạch đẹp đã thu hút người dân.
• Nguyên nhân giao thông công cộng chưa phải là lựa chọn hàng đầu:
  • Xe máy quá tiện lợi.
  • Xe buýt chưa thắng được xe máy về thời gian di chuyển.
  • Hai đầu chuyến đi của giao thông công cộng thường phải đi bộ, không tiện lợi như xe máy.
• Đánh giá về dịch vụ xe buýt Hà Nội: Dịch vụ xe buýt Hà Nội được đánh giá là tốt nhờ trợ giá từ thành phố (hơn 2000 tỷ đồng/năm), mật độ dày, giá rẻ. Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề:
  • Cung cách phục vụ của lái xe, phụ xe chưa tốt.
  • Thiếu tuyến đường đi bộ an toàn đến bến xe buýt.

Bài học từ Bắc Kinh, Trung Quốc (Phóng viên Duy Trọng)

• Đường sắt đô thị: Hệ thống tàu điện ngầm bận rộn nhất thế giới (hơn 4 tỷ chuyến/năm).
  • Ưu điểm: Đúng giờ, tin cậy, không bị ảnh hưởng bởi tắc đường, thời tiết, thời gian chờ ngắn (3-5 phút).
  • Mạng lưới rộng (29 tuyến), tiếp cận hầu hết khu dân cư, trung tâm thương mại (bán kính 1km).
• Các loại hình khác:
  • Gần 50% người dân sử dụng phương tiện công cộng.
  • Xe buýt: Mạng lưới dày đặc (gần 2300 tuyến), phục vụ trung bình hơn 6,6 triệu lượt khách/ngày.
  • Làn đường riêng cho xe buýt giúp tiết kiệm thời gian.
  • Kết nối tốt giữa xe buýt và tàu điện ngầm (80% bến xe cách ga tàu điện ngầm trong phạm vi 50m).
  • Xe đạp công cộng giải quyết khoảng cách còn lại.
• Bài học cho Việt Nam (theo Tiến sĩ Bình):
  • Phát triển các hoạt động thương mại, dịch vụ xung quanh các nhà ga đường sắt (TOD).
  • Dành làn đường riêng cho xe buýt (Hà Nội còn thiếu dũng cảm, kiên định).

Giải pháp và định hướng

• Kết nối:
  • Hà Nội sẽ khai trương hệ thống thẻ vé liên thông (dự kiến đầu tháng 9).
  • Điều chỉnh mạng lưới xe buýt để gom khách cho đường sắt đô thị.
  • Ứng dụng AI trong quản lý giao thông.
• Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ:
  • Ưu tiên phát triển xe buýt điện, tàu điện.
  • Từng bước hạn chế xe máy xăng tại khu vực trung tâm.
• Tầm nhìn: Giao thông công cộng trở thành trụ cột chính trong hệ thống đô thị hiện đại, hướng tới môi trường sống văn minh, xanh và bền vững.

Kết luận

Giao thông công cộng tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức nhưng cũng có những cơ hội để phát triển. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác, đầu tư vào hạ tầng, công nghệ, kết nối đa phương thức và thay đổi tư duy quy hoạch đô thị là những yếu tố then chốt để giao thông công cộng trở thành lựa chọn ưu tiên của người dân, góp phần giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và hướng tới phát triển bền vững.