Unknown Title

Key Concepts

• Cải cách hải quan EU: Cuộc cải cách lớn nhất trong nhiều thập niên nhằm quản lý hàng hóa thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới.
• Ngưỡng miễn thuế 150 Euro: Mục tiêu trọng tâm của việc xóa bỏ kẽ hở thuế quan.
• Trung tâm dữ liệu hải quan tập trung (EU Customs Data Hub): Hệ thống mới thay thế mô hình phân tán để kiểm soát rủi ro.
• Trách nhiệm pháp lý (Liability): Chuyển dịch từ người tiêu dùng sang nhà nhập khẩu và nền tảng bán hàng.
• Truy xuất nguồn gốc (Traceability): Yêu cầu bắt buộc về minh bạch dữ liệu hàng hóa.

---

1. Bối cảnh và Thực trạng

• Sự bùng nổ của TMĐT: Tại sân bay Liège (Bỉ) – cửa ngõ hàng hóa lớn của EU, lượng kiện hàng nhỏ tăng từ 3,5 triệu lên 4,7 triệu kiện/ngày.
• Thách thức quản lý: EU đối mặt với tình trạng gian lận thuế, hàng giả, hàng kém an toàn. Ước tính thiệt hại do gian lận lên tới 40 tỷ USD.
• Tỷ lệ kiểm tra: Dù 30% các cuộc kiểm tra thực tế phát hiện vi phạm, nhưng tỷ lệ hàng hóa được kiểm tra thực tế trên tổng lượng hàng nhập khẩu vẫn còn rất thấp.

2. Nội dung cải cách hải quan của EU

• Xóa bỏ kẽ hở: EU siết chặt quản lý đối với các lô hàng có giá trị dưới 150 Euro (trước đây thường được hưởng ưu đãi hoặc miễn thuế).
• Chuyển dịch trách nhiệm: Gánh nặng tuân thủ không còn đặt lên vai người mua cuối cùng. Nhà nhập khẩu và các nền tảng TMĐT phải chịu trách nhiệm pháp lý về sản phẩm.
• Yêu cầu dữ liệu: Các bên liên quan phải cung cấp dữ liệu chi tiết về hàng hóa trước khi hàng đến biên giới EU.
• Hệ thống tập trung: Xây dựng "Trung tâm dữ liệu hải quan" để thay thế hệ thống phân tán hiện tại, giúp tăng cường khả năng truy vết và quản lý rủi ro đồng bộ giữa các nước thành viên.

3. Tác động đối với doanh nghiệp Việt Nam

• Đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp: Các doanh nghiệp TMĐT xuyên biên giới, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) xuất khẩu hàng giá trị thấp qua các nền tảng trực tuyến hoặc gửi lẻ.
• Áp lực tài chính: Từ tháng 7, việc áp dụng thuế, phí và các quy định mới sẽ làm tăng chi phí vận hành, dẫn đến biên lợi nhuận bị thu hẹp.
• Yêu cầu về năng lực: Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về giá mà phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về minh bạch nguồn gốc và dữ liệu.

4. Khuyến nghị và Giải pháp cho doanh nghiệp

Theo bà Nguyễn Thị Vĩnh Hoài (Đại diện Hải quan Việt Nam tại Tổ chức Hải quan Thế giới), doanh nghiệp cần tập trung vào hai trụ cột chính:

1. Số hóa và Dữ liệu: Đầu tư hệ thống dữ liệu chuẩn hóa, đảm bảo thông tin minh bạch, chính xác và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
2. Nâng cao năng lực tuân thủ: Chủ động thích ứng với cơ chế kiểm soát chặt chẽ của EU để duy trì vị thế tại thị trường này.

5. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước

• Thực thi cam kết: Hải quan Việt Nam đang thực thi đầy đủ các cam kết trong khuôn khổ Hiệp định thương mại tự do (EVFTA).
• Hiện đại hóa: Tối ưu hóa hệ thống thông quan điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý rủi ro và tăng cường kiểm soát xuất xứ.
• Hợp tác quốc tế: Phối hợp với Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) để cập nhật chuẩn mực quốc tế và tranh thủ hỗ trợ xây dựng năng lực.

---

Tổng kết

Cuộc cải cách hải quan của EU đánh dấu sự thay đổi lớn trong "luật chơi" thương mại quốc tế, chuyển từ mô hình kiểm soát lỏng lẻo sang quản lý dựa trên dữ liệu và trách nhiệm của nhà nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là thách thức lớn về chi phí và quy trình, nhưng cũng là động lực bắt buộc để doanh nghiệp phải "đi nhanh hơn", chuẩn hóa quy trình và số hóa dữ liệu nếu muốn tiếp tục xuất khẩu thành công vào thị trường châu Âu.