Tiềm năng xuất khẩu chanh, bưởi Việt Nam sang Trung Quốc | VTV24

Key Concepts

• Xuất khẩu chính ngạch: Hình thức xuất khẩu qua cửa khẩu quốc tế, có hợp đồng thương mại, tuân thủ đầy đủ các quy định về kiểm dịch, chất lượng và thuế quan.
• Nghị định thư: Văn bản pháp lý giữa hai quốc gia quy định các yêu cầu kỹ thuật, kiểm dịch thực vật đối với nông sản.
• VietGAP/GlobalGAP: Các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (Good Agricultural Practices) nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và chất lượng nông sản.
• IPM (Integrated Pest Management): Quản lý dịch hại tổng hợp, phương pháp canh tác ưu tiên các biện pháp sinh học và hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật hóa học.
• Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật: Lượng hóa chất còn tồn dư trên nông sản sau khi thu hoạch, là chỉ số quan trọng để đánh giá độ an toàn.

1. Bối cảnh và kỳ vọng của người nông dân

Anh Lê Văn Phải, một nông dân có hơn 20 năm kinh nghiệm trồng bưởi, chia sẻ về những thăng trầm của nghề. Việc ký kết Nghị định thư xuất khẩu bưởi và chanh sang Trung Quốc được xem là "cú hích" quan trọng, mang lại hy vọng về đầu ra ổn định cho người nông dân. Sự kiện này giúp bà con yên tâm hơn về thị trường tiêu thụ với số lượng lớn và bền vững hơn so với các kênh truyền thống.

2. Thách thức về chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật

Dù thị trường Trung Quốc mở cửa là tín hiệu vui, nhưng thách thức lớn nhất đặt ra không nằm ở số lượng mà ở chất lượng sản phẩm. Để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu chính ngạch, nông dân và các hợp tác xã phải thay đổi tư duy canh tác:

• Kiểm soát dư lượng: Phải đảm bảo dư lượng thuốc bảo vệ thực vật nằm trong ngưỡng cho phép.
• Quy trình canh tác: Chuyển đổi sang các tiêu chuẩn quốc tế như VietGAP, GlobalGAP hoặc tương đương.
• Áp dụng IPM: Sử dụng quản lý dịch hại tổng hợp để giảm thiểu hóa chất, đảm bảo sản phẩm sạch và an toàn.

3. Vai trò của các hợp tác xã trong chuỗi cung ứng

Các đơn vị tiên phong (đã từng xuất khẩu sang EU, Bắc Mỹ) đang đóng vai trò dẫn dắt:

• Mở rộng vùng nguyên liệu: Tăng cường liên kết sản xuất với nông dân để tạo ra vùng trồng tập trung, đồng nhất về chất lượng.
• Hướng dẫn kỹ thuật: Hợp tác xã trực tiếp đào tạo nông dân canh tác theo quy trình sạch, giúp kiểm soát chặt chẽ từ khâu chăm sóc đến thu hoạch.
• Kinh nghiệm thực tiễn: Các đơn vị này khẳng định rằng nếu đã đáp ứng được các thị trường khó tính như EU và Mỹ, thì việc áp dụng các tiêu chuẩn tương tự cho thị trường Trung Quốc là hoàn toàn khả thi.

4. Dữ liệu và tiềm năng thị trường

• Diện tích trồng: Việt Nam hiện có khoảng 106.000 ha diện tích trồng bưởi và đang tiếp tục mở rộng.
• Năng lực xuất khẩu: Hiện đã có 16 loại rau quả được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, trong đó 13 mặt hàng đã ký Nghị định thư.
• Kim ngạch: Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả dự kiến đạt khoảng 5,5 tỷ USD. Đây là nền tảng vững chắc để bưởi và chanh gia tăng thị phần và giá trị kinh tế.

5. Kết luận và các bước triển khai

Việc xuất khẩu chính ngạch bưởi và chanh sang Trung Quốc không chỉ là cơ hội về mặt con số mà còn là động lực để ngành nông nghiệp Việt Nam chuẩn hóa quy trình sản xuất. Các bước triển khai trọng tâm bao gồm:

1. Liên kết chặt chẽ: Xây dựng chuỗi liên kết giữa hợp tác xã và nông dân.
2. Tuân thủ tiêu chuẩn: Áp dụng nghiêm ngặt các quy trình VietGAP, GlobalGAP, IPM.
3. Kiểm soát chất lượng: Tập trung vào việc giảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để đáp ứng các hàng rào kỹ thuật của thị trường nhập khẩu.

Sự chuyển dịch này là tất yếu để nông sản Việt Nam khẳng định vị thế và đảm bảo thu nhập bền vững cho người nông dân trong dài hạn.