Thắng Lương & Wendy Nguyễn | Biến A.I trở thành đối tác tư duy giàu tính nhân văn | TQKS #130

Dưới đây là bản tóm tắt chi tiết nội dung cuộc trò chuyện giữa host Quốc Khánh và hai khách mời: Tiến sĩ Thắng Lương (Giám đốc nghiên cứu tại Google DeepMind, Co-founder New Turing Institute) và bà Wendy Nguyễn (Co-founder Pacific Gateway Partners).

Key Concepts

• AI Agentic (Tác nhân AI): Xu hướng AI mới, nơi các tác nhân có thể tương tác, hỗ trợ nhau để giải quyết các bài toán phức tạp thay vì chỉ trả lời câu hỏi đơn lẻ.
• Post-training: Giai đoạn huấn luyện AI để phát triển trí tuệ và khả năng suy luận sau khi đã có kiến thức nền tảng (pre-training).
• AI in Humanity: Triết lý kết hợp giữa phát triển công nghệ AI và các giá trị nhân văn, đạo đức.
• Knowledge Discovery: Mục tiêu tối thượng của AI là khám phá kiến thức mới (toán học, vật lý, y sinh) thay vì chỉ bắt chước con người.
• Pacific Gateway Partners (PGP): Nền tảng kết nối chiến lược giữa các nhà lập pháp, chính phủ và doanh nghiệp để thúc đẩy an ninh công nghiệp và đầu tư quốc gia.

---

1. Cập nhật về New Turing Institute (Thắng Lương)

• Thành tựu: New Turing Institute (tiền thân là VietAI) đã đạt được những bước tiến lớn trong việc đào tạo tài năng AI. Năm 2025, hệ thống AI do nhóm phát triển đã đạt huy chương vàng tại kỳ thi Toán quốc tế (IMO).
• Công nghệ: Chuyển dịch từ hệ thống biểu tượng thần kinh (Neuro-symbolic) năm 2024 sang mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có khả năng suy luận tự động từ A-Z vào năm 2025.
• Đào tạo: Chuyển từ các khóa học lẻ tẻ tại Việt Nam sang chương trình quốc tế (Chisa Bootcamp) và hội nghị (Chisa Summit), kết nối học viên với các chuyên gia đầu ngành.

2. Chiến lược quốc gia và PGP (Wendy Nguyễn)

• Sứ mệnh PGP: Kết nối các nhà làm chính sách (policy makers) với doanh nghiệp để giải quyết các bài toán an ninh quốc gia (như chuỗi cung ứng dược phẩm, trung tâm dữ liệu AI).
• Hướng đi cho Việt Nam: Thay vì chạy đua đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng tính toán như các nước lớn, Việt Nam nên tập trung vào các "sandbox" (khu vực thử nghiệm), tận dụng nguồn nhân lực 600.000 kỹ sư để làm chủ các khâu trung gian (middleware) và chuyển giao công nghệ.
• Tầm nhìn: Việt Nam có tiềm năng trở thành "Nhật Bản trong tương lai" nếu có chiến lược tập trung vào các ngành mũi nhọn như AI Data Center và Biomanufacturing.

3. Định hướng phát triển AI cho Việt Nam

• Không nên làm mô hình lõi (Pre-training): Việc đào tạo mô hình ngôn ngữ lớn từ đầu là không khả thi do thiếu tài nguyên tính toán.
• Tập trung vào Post-training và Agentic AI: Việt Nam nên tập trung vào giai đoạn huấn luyện trí tuệ (post-training) và phát triển các hệ thống tác nhân AI (AI Agents).
• Kỷ nguyên trải nghiệm: Thế giới đang chuyển từ kỷ nguyên dữ liệu sang kỷ nguyên trải nghiệm (simulation). Việt Nam có thể đi trước bằng cách xây dựng các môi trường giả lập (ví dụ: giả lập tế bào để thử thuốc, giả lập vật lý) để tạo ra dữ liệu chất lượng cao.

4. AI và Tính nhân văn (AI in Humanity)

• Tư duy "Thinking Partner": Không nên sử dụng AI như một công cụ để lấy câu trả lời ngay lập tức, mà hãy dùng nó như một "đối tác tư duy" để rèn luyện khả năng suy nghĩ sâu (deep thinking).
• Trách nhiệm của nhà khoa học: Tiến sĩ Thắng Lương nhấn mạnh việc cần thay đổi cách huấn luyện AI: thay vì chỉ tối ưu hóa độ chính xác (accuracy), cần huấn luyện AI viết ra các ý tưởng, khái niệm để con người có thể hiểu, kiểm chứng và phản hồi (verification).
• An toàn AI: Cần có các khung pháp lý (framework) và tiêu chuẩn an toàn (AI security scanning) để đảm bảo AI phục vụ lợi ích nhân loại, tránh việc AI phát triển vượt tầm kiểm soát.

5. Lời khuyên cho các cặp đôi Co-founder

• Sự bù trừ: Wendy (cảm xúc, sáng tạo) và Thắng (quy luật, logic) tạo nên sự cân bằng.
• Nguyên tắc: "Agree to disagree" (đồng ý là không đồng ý), lắng nghe lẫn nhau, thực hành mindfulness (tỉnh thức) và luôn giữ sự bền bỉ trong các dự án chiến lược.
• Thông điệp: Hãy để phụ nữ tỏa sáng theo cách của họ và luôn giữ tinh thần "thoughtful" (quan tâm đến người khác) và "full of ideas" (đầy ắp ý tưởng giúp đỡ người khác).

Kết luận

Việt Nam không cần chạy đua về quy mô tài nguyên với các tập đoàn toàn cầu. Thay vào đó, bằng cách tập trung vào đào tạo nhân lực chất lượng cao (mục tiêu 100.000 kỹ sư AI vào năm 2030), xây dựng hệ sinh thái cộng tác thay vì cạnh tranh, và kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ với giá trị nhân văn, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm AI mang tầm ảnh hưởng quốc tế.