Thiệt hại hàng nghìn tỷ do bão, giải pháp nào cho ngành trồng trọt? | VTV24

Tóm tắt Nội dung Video về Giải pháp Giảm Thiệt Hại trong Trồng Trọt do Thiên Tai

Key Concepts:

• Biến đổi khí hậu và tác động đến trồng trọt
• Tái cấu trúc ngành hàng lúa gạo
• Sản xuất tập trung quy mô lớn
• Chính sách hỗ trợ nông nghiệp thích ứng
• Chính quyền địa phương hai cấp và phối hợp liên ngành
• Nông nghiệp công nghệ cao (ứng dụng phù hợp)
• Nông nghiệp thích ứng
• Các biện pháp canh tác thông minh thích ứng biến đổi khí hậu (CSA)
• Chuyển đổi từ ứng phó bị động sang chủ động thích nghi

1. Thực trạng và Thiệt hại do Thiên Tai

• Thiệt hại cụ thể: Bão số 3 Wifa gây ngập hơn 89.000 ha lúa, gãy đổ hơn 4.300 ha lúa và hoa màu tại Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa.
• Thiệt hại kinh tế: 5 năm gần đây, thiệt hại kinh tế do thiên tai lên tới hàng nghìn, thậm chí chục nghìn tỷ đồng, trong đó trồng trọt chịu thiệt hại nặng nề nhất. Năm ngoái, lĩnh vực trồng trọt thiệt hại 4000 tỷ đồng, tác động làm giảm 0,33% tăng trưởng GDP.
• Các loại hình thiên tai: Việt Nam có 21 loại hình thiên tai, gần một nửa tác động đến trồng trọt (bão, áp thấp nhiệt đới, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, rét đậm, rét hại, sương muối, băng giá, sạt lở đất, dông lốc, sét, mưa đá).
• Ví dụ cụ thể: Đầu tháng 6, các tỉnh miền Trung (Thừa Thiên Huế, Quảng Bình, Quảng Trị) chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt ngay sau khi lúa vừa được xạ xong.

2. Giải pháp Chủ động và Thích ứng

• Tư duy mới: Cần tư duy mới trong phát triển trồng trọt để giảm thiểu thiệt hại, phù hợp với năng lực kinh tế của người dân.
• Khuyến cáo từ đầu năm:
  • Tính toán lại cơ cấu thời vụ phù hợp, tránh cao điểm ngập lụt.
  • Chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, đặc biệt ở vùng đất trũng, dễ tổn thương.
  • Chủ động vật tư nông nghiệp để ứng phó kịp thời.
  • Phối hợp với ngành thủy văn để cảnh báo sớm.
• Vai trò của ngành thủy lợi: Ngành thủy lợi vào cuộc quyết liệt, hỗ trợ điều tiết nguồn nước.
• Nguyên tắc chỉ đạo: Bám sát chữ "thích ứng," chủ động thích ứng và ứng phó linh hoạt.

3. Chiến lược Dài hạn và Bài bản

• Ba nhánh chính:
  1. Tái cấu trúc ngành hàng lúa gạo:
     • Phù hợp với vùng sinh thái và cây trồng chủ lực.
     • Chuyển đổi sang hướng thích ứng biến đổi khí hậu, giảm phát thải.
     • Giảm chi phí đầu vào.
     • Sử dụng giống chống chịu.
     • Thay đổi quy trình canh tác.
  2. Phát triển sản xuất tập trung quy mô lớn:
     • Đầu tư đồng bộ, bài bản về hệ thống thủy lợi.
     • Ứng dụng biện pháp canh tác thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu.
  3. Chính sách:
     • Hỗ trợ, khuyến khích áp dụng quy trình canh tác thân thiện môi trường, giảm phát thải.
     • Chính sách bảo hiểm rủi ro trong nông nghiệp.

4. Phối hợp Liên ngành và Vai trò của Chính quyền Địa phương

• Chính quyền địa phương hai cấp: Phối hợp nhuần nhuyễn giữa trung ương, địa phương và các ban ngành.
• Vai trò của trung ương: Chỉ đạo thống nhất, hướng dẫn, cảnh báo sớm, hỗ trợ kỹ thuật, điều phối nguồn lực.
• Vai trò của địa phương: Thực hành tại chỗ, tập trung nguồn lực, chỉ đạo tập trung.
• Ví dụ: Ứng phó bão số 3, phối hợp cảnh báo, ứng phó, khôi phục sản xuất.

5. Ứng dụng Nông nghiệp Công nghệ Cao và Thích ứng

• Định nghĩa đúng: Nông nghiệp công nghệ cao không phải là cái gì đó quá cao siêu, đắt tiền.
• Nguyên tắc áp dụng:
  • Phù hợp với vùng sinh thái, đặc điểm cây trồng, đặc điểm thiên tai.
  • Xây dựng bản đồ cảnh báo rủi ro thiên tai để phân loại rủi ro.
  • Tích hợp công nghệ cao vào quy trình sản xuất hàng ngày.
  • Chuyển đổi số để hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng, chính xác.
• Ví dụ:
  • Nhà màng bán công nghiệp.
  • Cảm biến dinh dưỡng đất, độ ẩm.
  • Công nghệ bón phân, xuống giống.
• Nông nghiệp thích ứng: Đẩy mạnh nông nghiệp thích ứng phù hợp với nguồn lực của người dân.
• Các biện pháp canh tác thông minh thích ứng biến đổi khí hậu (CSA): Giải pháp được khuyến cáo sử dụng ở nhiều vùng sinh thái.

6. Ví dụ về Ứng dụng Nhà Màng tại TP.HCM

• Lợi ích:
  • Rau sinh trưởng tốt, không lo thời tiết.
  • Thu hoạch đúng thời gian, năng suất cao.
  • Tránh úng nước mùa mưa.
  • Tiết kiệm chi phí sản xuất, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón.
  • Hạ giá thành, nâng cao sức cạnh tranh.
• Giảm sử dụng thuốc trừ sâu: Hợp tác xã chỉ sử dụng khoảng 20% so với truyền thống.
• Đa dạng hóa cây trồng: Trồng cây ăn củ trong nhà màng, năng suất gấp 2-3 lần ngoài trời.
• Phù hợp: Nông trại, hộ kinh doanh quy mô lớn (100-1000 m2) cung cấp cho siêu thị, nhà hàng, xuất khẩu.

7. Sự Phối Hợp của Các Ngành và Cấp

• Chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động thích nghi.
• Sự hỗ trợ cần thiết:
  • Ngành khí tượng thủy văn: Cung cấp thông tin dự báo tốt (7-10 ngày, cả vụ, cả năm).
  • Ngành thủy lợi: Điều tiết nguồn nước (tưới tiêu hàng ngày, tiêu úng khi ngập lụt).
  • Các bộ ngành, địa phương: Hỗ trợ công tác sản xuất trồng trọt ứng phó thiên tai.

8. Kết luận

Việc giảm thiểu thiệt hại do thiên tai trong lĩnh vực trồng trọt đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành, từ việc tái cấu trúc sản xuất, ứng dụng công nghệ phù hợp, đến việc xây dựng chính sách hỗ trợ và chuyển đổi tư duy từ ứng phó bị động sang chủ động thích nghi. Cần tính toán lại phương án trồng cây gì, trồng ở đâu, vào thời điểm nào để đảm bảo ngành trồng trọt đi cùng nhịp độ tăng trưởng của cả nước.