Những chiến thắng đỉnh cao trong cuộc đời Napoleon | Trần Phan | Thế Giới

Tóm tắt Video: Napoleon Từ Đệ Nhất Tổng Tài Đến Hoàng Đế và Các Cuộc Chiến Châu Âu

Key Concepts:

• Đệ nhất Tổng tài, Hoàng đế Pháp, Quân đoàn, Chiến thuật quân sự, Trận Marengo, Hiệp ước Lunéville, Liên minh chống Pháp, Trận Austerlitz, Liên bang Rhein, Phong tỏa lục địa, Chiến tranh du kích Tây Ban Nha, Trận Wagram, Xâm lược Nga.

Từ Đệ Nhất Tổng Tài Đến Hoàng Đế Nước Pháp

• Nắm quyền: Napoleon trở thành Đệ nhất Tổng tài năm 1799, nhanh chóng thâu tóm quyền lực nhờ uy tín trong quân đội.
• Tái tổ chức quân đội:
  • Trọng dụng tướng lĩnh có kinh nghiệm từ Ý và Ai Cập.
  • Tổ chức lại quân đội thành các quân đoàn (đơn vị quân sự lớn, tự chủ, đầy đủ binh chủng).
• Mục tiêu: Mở rộng quyền lực ra châu Âu.

Chiến Dịch Marengo (1800)

• Bối cảnh: Quân Pháp ở Ý bị quân Áo bao vây ở Genoa.
• Kế hoạch của Napoleon: Vượt dãy Alps để tấn công quân Áo ở Ý.
• Vai trò của Masséna: Giữ vững Genoa để thu hút quân Áo, tạo thời gian cho Napoleon.
• Diễn biến:
  • Quân Pháp chiếm Milan.
  • Tướng Lannes thắng trận Montebello.
  • Quân Áo (tướng Melas) giả vờ rút lui để nghi binh.
• Trận Marengo (14/6/1800):
  • Quân Áo tấn công bất ngờ vào Marengo.
  • Quân Pháp (tướng Desaix) chi viện, nhưng vẫn thiếu pháo.
  • Melas rời chiến trường khi tưởng đã thắng, đây là sai lầm lớn.
  • Desaix khích lệ Napoleon phản công.
  • Kỵ binh Pháp đánh úp, quân Áo rối loạn và thất bại.
• Kết quả:
  • Quân Pháp thắng, củng cố vị thế ở Ý và quyền lực của Napoleon.
  • Áo và Pháp đàm phán.

Hiệp Ước Lunéville (1801) và Củng Cố Quyền Lực

• Đàm phán bế tắc: Áo không chấp nhận quyền kiểm soát của Pháp ở Bắc Ý.
• Napoleon dùng sức mạnh quân sự: Tướng Moreau thắng trận Hohenlinden, buộc Áo ký Hiệp ước Lunéville.
• Nội dung Hiệp ước:
  • Áo và Đế chế La Mã Thần thánh công nhận quyền kiểm soát của Pháp ở bờ trái sông Rhine, Bắc Ý, và Tuscany.
  • Pháp kiểm soát Ai Cập (thời gian ngắn).
• Hiệp ước Amiens (1802): Pháp và Anh ngừng chiến, kết thúc Liên minh chống Pháp thứ hai.
• Củng cố quyền lực:
  • Napoleon trở thành Tổng tài trọn đời (1802) thông qua trưng cầu dân ý.
  • Có quyền sửa đổi hiến pháp và chỉ định người thừa kế.

Từ Tổng Tài Đến Hoàng Đế (1804)

• Âm mưu ám sát: Phát hiện âm mưu ám sát Napoleon liên quan đến phái Bảo Hoàng.
• Vụ Công tước Enghien: Napoleon cho bắt cóc và xử tử Công tước Enghien, gây bất mãn trong giới quý tộc và các nước châu Âu.
• Lý do lên ngôi:
  • Đảm bảo sự ổn định và tính cha truyền con nối.
  • Xoa dịu các nước quân chủ châu Âu.
  • Ngăn chặn hoàng tộc Bourbon khôi phục quyền lực.
• Napoleon lên ngôi Hoàng đế (18/5/1804):
  • Tự đội vương miện, trở thành "Hoàng đế của người Pháp" (Empereur des Français).
  • Không khôi phục chế độ quân chủ cũ, mà xây dựng đế chế mới dựa trên sự ủng hộ của dân chúng.
• Bổ nhiệm Thống chế: Bổ nhiệm 18 tướng lĩnh thân cận làm Thống chế.
• Áo công nhận Napoleon: Đổi lại Napoleon công nhận Francis II là Hoàng đế Áo.

Trận Austerlitz (1805) - "Trận Chiến Ba Hoàng Đế"

• Liên minh chống Pháp thứ ba: Anh, Nga, Áo, Thụy Điển.
• Kế hoạch của Liên minh: Tấn công Pháp ở nhiều mặt trận.
• Kế hoạch của Napoleon: Tập trung tấn công vào các lực lượng của Liên minh ở Đức.
• Chiến dịch Ulm:
  • Napoleon bao vây và buộc tướng Mack đầu hàng tại Ulm (16/10/1805).
  • Thất bại hải quân Pháp-Tây Ban Nha tại Trafalgar (21/10/1805).
• Kutuzov rút lui: Tướng Kutuzov (Nga) rút lui để dụ quân Pháp vào sâu hơn.
• Napoleon đặt bẫy: Cố tình tạo cảm giác quân Pháp yếu thế, đề nghị giảng hòa.
• Kế hoạch của Liên minh: Tấn công cánh phải quân Pháp, cắt đường tiếp tế.
• Kế hoạch của Napoleon: Chiếm lại cao điểm Pratzen, đột kích trung quân Liên minh.
• Diễn biến:
  • Sương mù dày đặc che giấu quân Pháp.
  • Liên minh tấn công cánh phải quân Pháp, nhưng bị cầm chân.
  • Napoleon chiếm cao điểm Pratzen, chia cắt Liên minh.
  • Kỵ binh cận vệ Pháp quét sạch pháo binh Liên minh.
  • Quân Liên minh tháo chạy, nhiều người chết đuối ở hồ đóng băng Satschan.
• Kết quả:
  • Napoleon thắng lợi quyết định.
  • Liên minh thứ ba tan rã.
  • Đế chế La Mã Thần thánh cáo chung.
  • Áo ký hòa ước Pressburg, nhượng đất và trả chiến phí.
  • Napoleon thành lập Liên bang Rhein.

Chiến Tranh Liên Minh Thứ Tư và Thứ Năm

• Liên minh thứ tư: Anh, Nga, Phổ, Thụy Điển, Sicilia.
• Trận Jena-Auerstedt (1806):
  • Napoleon thắng quân Phổ tại Jena.
  • Davout thắng quân Phổ tại Auerstedt (dù bị áp đảo quân số).
  • Pháp chiếm Berlin.
• Trận Eylau (1807):
  • Trận đánh đẫm máu, không bên nào thắng.
• Trận Friedland (1807):
  • Napoleon thắng lợi quyết định, buộc Nga và Phổ ký hòa ước.
• Hòa ước Tilsit:
  • Pháp và Nga liên minh.
  • Nga tham gia phong tỏa lục địa chống Anh.
  • Phổ mất một nửa lãnh thổ.
• Xâm lược Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha (1807-1808):
  • Napoleon chiếm Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.
  • Chiến tranh du kích ở Tây Ban Nha gây khó khăn cho Pháp.
• Liên minh thứ năm: Anh và Áo.
• Trận Aspern-Essling (1809):
  • Napoleon thất bại trước quân Áo (Đại vương công Charles).
• Trận Wagram (1809):
  • Napoleon thắng lợi, nhưng tổn thất nặng nề.
  • Áo ký hòa ước Schönbrunn.

Kết Luận

• Trận Wagram là thắng lợi quân sự lớn cuối cùng của Napoleon.
• Quyền lực của Napoleon bắt đầu lung lay.
• Mâu thuẫn giữa Napoleon và Sa hoàng Alexander gia tăng.
• Quyết định xâm lược Nga là sai lầm lớn, khởi đầu cho sự sụp đổ của Đế chế Pháp.