Người trẻ hút thuốc lá sớm: 19 tuổi đã ung thư phổi | VTV24

Key Concepts

• Tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá cao: Việt Nam nằm trong top 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá cao nhất thế giới (trên 45% năm 2023).
• Trẻ hóa độ tuổi hút thuốc: Độ tuổi bắt đầu hút thuốc ngày càng trẻ hóa, với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhắm đến giới trẻ và thanh thiếu niên.
• Thuốc lá thế hệ mới: Bao gồm thuốc lá điện tử, vapes, pods, có mẫu mã mới và hấp dẫn giới trẻ.
• Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở thanh thiếu niên: Tăng gấp đôi, khoảng 8% ở độ tuổi 13-17.
• Phơi nhiễm thuốc lá thụ động: Tỷ lệ cao ở trường học (hơn 22% nói chung, gần 36% ở đại học, cao đẳng).
• Tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe: Ảnh hưởng đến sự phát triển của cơ quan, tích lũy hậu quả lâu dài, gây ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính ở lứa tuổi trẻ.
• Thách thức trong phòng chống thuốc lá: Tính tò mò của giới trẻ, mẫu mã mới, khó kiểm soát, trá hình dưới nhiều hình thức.
• Phương pháp tuyên truyền hiệu quả: Đổi mới cách thức, sáng tạo, lồng ghép vào các vấn đề giới trẻ quan tâm (sức khỏe, vẻ đẹp), kết hợp hoạt động thực tiễn, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng.
• Vai trò của Đoàn đội: Kênh hiệu quả để tuyên truyền và giúp thanh thiếu niên nhận thức sớm về tác hại của thuốc lá.
• Tỷ lệ tự cai thuốc lá thành công thấp: Dưới 5%, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự đồng hành và nhận thức đúng đắn.

Thực trạng và Tác hại của Thuốc lá đối với Thanh thiếu niên

Việt Nam đối mặt với tình trạng đáng báo động về tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá cao, nằm trong top 15 thế giới với hơn 45% vào năm 2023. Một vấn đề nhức nhối là sự trẻ hóa độ tuổi bắt đầu hút thuốc, đặc biệt là sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, vapes, pods, nhắm trực tiếp vào giới trẻ và thanh thiếu niên.

Theo thống kê của Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá, tỷ lệ hút thuốc lá ở độ tuổi 13-17 là khoảng 2.8%, trong đó tỷ lệ hút thuốc lá điếu ở độ tuổi 13-15 là 1.9%. Mặc dù các con số này có giảm so với 10 năm trước, nhưng tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá thế hệ mới lại tăng gấp đôi, đạt khoảng 8%.

Tình trạng phơi nhiễm thuốc lá thụ động cũng rất đáng quan ngại. Theo thống kê của Trường Đại học Y tế Công cộng, tỷ lệ này tại các trường học nói chung là hơn 22%, và ở các trường đại học, cao đẳng là gần 36% (thống kê năm ngoái). Điều này cho thấy nhóm tuổi thanh thiếu niên đang chịu tác động nặng nề từ cả việc hút thuốc chủ động và thụ động.

Đồng chí Đào Đức Việt, Phó Bí thư Thành đoàn Hà Nội, nhấn mạnh rằng tình trạng hút thuốc lá điện tử đang ngày càng gia tăng trong trường học, không chỉ ở sinh viên, thanh niên mà còn len lỏi vào khối tiểu học. Nhiều học sinh coi việc sử dụng vapes, pods là hành vi hiện đại, thể hiện bản thân mà không nhận thức được tác hại trực tiếp đến sức khỏe và não bộ.

Bác sĩ Đào Ngọc Phú, Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo về sự trẻ hóa của các bệnh lý liên quan đến đường hô hấp do thuốc lá. Ông cho biết đã gặp những bệnh nhân ung thư phổi hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính ở độ tuổi rất trẻ (khoảng 19-20 tuổi), điều mà trước đây chỉ gặp ở người lớn tuổi. Việc hút thuốc lá ở lứa tuổi trẻ, khi các cơ quan chưa phát triển đầy đủ và nhận thức còn hạn chế, sẽ để lại những hậu quả nặng nề và tích lũy lâu dài.

Hoạt động Phòng chống Thuốc lá tại Hà Nội

Thành đoàn Hà Nội nhận thức rõ tầm quan trọng của nhiệm vụ phòng chống tác hại thuốc lá, đặc biệt là đối với ngành giáo dục, vì thuốc lá điện tử ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và sức khỏe của học sinh. Hàng năm, Thành đoàn tổ chức nhiều hoạt động nhằm giảm thiểu tình trạng này:

1. Diễn đàn và Talkshow: Tổ chức các diễn đàn, cuộc trò chuyện trực tiếp, talkshow với học sinh tại các trường để tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điện tử. Gần đây nhất, Thành đoàn đã tổ chức diễn đàn cho học sinh cấp 1 và cấp 2, mời chuyên gia tâm lý và sức khỏe tư vấn, tạo không khí gần gũi để các em trao đổi về các vấn đề học đường, trong đó có việc giảm thiểu thuốc lá điện tử.
2. Phối hợp với Sở Y tế, Sở Giáo dục: Đưa thông tin và tổ chức tập huấn thực hành trực tiếp tại trường học. Các hoạt động này không chỉ tuyên truyền mà còn giúp học sinh thực hành các biện pháp phòng chống thuốc lá.
3. Lồng ghép vào sinh hoạt Đoàn đội: Đưa nội dung phòng chống thuốc lá vào các buổi sinh hoạt chi đoàn, chi hội để các em tiếp cận gần hơn với vấn đề này.

Các Hoạt động Tuyên truyền tại Cơ sở

Các hoạt động tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc lá được triển khai đa dạng tại các địa phương:

• Xã Phú Xuyên: Tổ chức tuyên truyền thường xuyên như buổi học ngoại khóa, lồng ghép nội dung tác hại thuốc lá và phòng chống vào các giờ học như một chuyên đề.
• Xã Gia Lâm: Các trường học mời chuyên gia, cán bộ công an, và cả những người từng nghiện thuốc lá chia sẻ kinh nghiệm thực tế về tác hại của thuốc lá và mối đe dọa của thuốc lá thế hệ mới.
• Xã Tây Tự: Tổ chức tuyên truyền cho đoàn viên, thanh niên, bí thư đoàn các tổ dân phố, khu phố làm lực lượng nòng cốt. Đồng thời, tổ chức sinh hoạt chuyên đề cho học sinh từ cấp trung học cơ sở để các em có nhận thức sớm.

Thách thức và Giải pháp trong Cuộc chiến Chống Thuốc lá

Đồng chí Đào Đức Việt chỉ ra những rào cản chính trong công tác phòng chống thuốc lá đối với giới trẻ:

• Tính tò mò và xu hướng thử nghiệm: Giới trẻ đang trong giai đoạn phát triển, dễ tò mò với những sản phẩm mới, đặc biệt là các loại thuốc lá điện tử có mẫu mã hấp dẫn.
• Khó khăn trong kiểm soát: Mẫu mã mới và sự trá hình dưới nhiều hình thức khiến việc kiểm soát phân phối thuốc lá điện tử ra thị trường gặp nhiều khó khăn cho các cơ quan chức năng.

Để vượt qua những thách thức này, đồng chí Việt đề xuất các giải pháp sau:

• Đổi mới và sáng tạo trong tuyên truyền: Không đi theo lối mòn truyền thống, mà lồng ghép tuyên truyền vào những vấn đề giới trẻ quan tâm như sức khỏe, vẻ đẹp. Ví dụ, nhấn mạnh tác hại lâu dài của thuốc lá điện tử đến sức khỏe và nhan sắc.
• Kết hợp tuyên truyền với hành động thực tiễn: Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng thực hành cho các em.
• Phối hợp liên ngành: Tăng cường phối hợp với các ban ngành trong việc kiểm soát số lượng thuốc lá điện tử và có các biện pháp răn đe hiệu quả.

Lời kêu gọi và Kết luận

Chương trình nhấn mạnh rằng tỷ lệ tự cai thuốc lá thành công rất thấp (dưới 5%), do đó, sự đồng hành của những người xung quanh và các hoạt động tuyên truyền là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, điều cốt lõi nhất vẫn là sự nhận thức đầy đủ và đúng đắn của mỗi cá nhân để không sử dụng và không nghiện các loại thuốc lá. Chương trình hy vọng rằng các hoạt động ý nghĩa sẽ được nhân rộng trên toàn quốc, góp phần xây dựng một thế hệ thanh niên Việt Nam khỏe mạnh, tránh xa khói thuốc lá.