Nước Anh hướng tới một thế hệ không hút thuốc | VTV24

Key Concepts

• Chính sách "Thế hệ không khói thuốc" (Smoke-free Generation): Chiến lược cấm bán thuốc lá vĩnh viễn cho những người sinh từ ngày 01/01/2009 trở đi.
• Cơ chế tăng độ tuổi hợp pháp: Độ tuổi được phép mua thuốc lá tăng dần theo từng năm, tạo ra rào cản tiếp cận vĩnh viễn cho các thế hệ sau.
• Giảm thiểu tác hại (Harm Reduction): Cách tiếp cận đối với thuốc lá điện tử, coi đây là công cụ hỗ trợ cai thuốc thay vì cấm hoàn toàn, nhưng kiểm soát chặt chẽ về hình thức.
• Gánh nặng y tế có thể phòng tránh: Thuật ngữ chỉ các bệnh tật và tử vong do thuốc lá gây ra mà hoàn toàn có thể ngăn chặn bằng chính sách công.

1. Nội dung chính và các điểm quan trọng

Chính phủ Anh đã thông qua một chính sách kiểm soát thuốc lá mang tính đột phá, tập trung vào việc ngăn chặn từ gốc thay vì ép buộc người đang hút thuốc phải bỏ.

• Cơ chế thực hiện: Luật quy định những người sinh từ ngày 01/01/2009 sẽ không bao giờ được phép mua thuốc lá hợp pháp trong suốt cuộc đời. Mỗi năm, độ tuổi hợp pháp để mua thuốc lá sẽ tăng thêm một tuổi.
• Mục tiêu dài hạn: Loại bỏ hoàn toàn thuốc lá khỏi các thế hệ trẻ, hướng tới một quốc gia không khói thuốc trong tương lai. Dự kiến trong vòng 50 năm, chính sách này sẽ bảo vệ toàn bộ dân số khỏi các bệnh tật và tử vong liên quan đến thuốc lá.

2. Dữ liệu và thống kê y tế

• Xu hướng giảm: Tỉ lệ hút thuốc tại Anh giảm từ gần 50% (thập niên 1970) xuống còn khoảng 13% hiện nay.
• Thực trạng 2024: Khoảng 10,6% người trưởng thành (tương đương 5,3 triệu người) vẫn hút thuốc.
• Nhóm đối tượng: Nhóm tuổi 25-34 có tỉ lệ hút thuốc cao nhất (12,6%).
• Hậu quả: Thuốc lá gây ra khoảng 400.000 ca nhập viện và 64.000 ca tử vong mỗi năm tại Anh, được coi là gánh nặng y tế lớn nhất có thể phòng tránh.

3. Cách tiếp cận với thuốc lá điện tử

Chính phủ Anh áp dụng chiến lược "kiểm soát chặt" thay vì cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử:

• Lý do: Được coi là ít gây hại hơn thuốc lá truyền thống và là công cụ hỗ trợ người nghiện nicotin cai thuốc.
• Biện pháp: Siết chặt quy định về hương vị, bao bì và cách trưng bày tại các cửa hàng để ngăn chặn việc lôi kéo giới trẻ bắt đầu sử dụng.

4. Các luồng ý kiến trái chiều

Chính sách này tạo ra sự tranh luận gay gắt trong xã hội Anh:

• Ủng hộ: Coi đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn chặn trẻ em tiếp cận với các sản phẩm gây nghiện.
• Phản đối/Lo ngại:
  • Tự do cá nhân: Nhiều người cho rằng đây là sự can thiệp vào quyền lựa chọn của cá nhân.
  • Sự công bằng: Tạo ra sự phân biệt đối xử giữa các thế hệ (người sinh trước 2009 được hút, người sau 2009 bị cấm).
  • Thị trường đen: Các chủ cửa hàng lo ngại lệnh cấm sẽ thúc đẩy buôn lậu và tiêu thụ thuốc lá bất hợp pháp.

5. Tổng kết và bài học

Chính sách của Anh là một bước đi táo bạo, chuyển dịch từ việc "cai nghiện" sang "ngăn chặn tiếp cận". Hiệu quả thực sự của chính sách này cần thời gian để kiểm chứng khi thế hệ đầu tiên bị ảnh hưởng bởi luật này bước vào độ tuổi trưởng thành.

Tại Việt Nam, dù các biện pháp như tăng thuế, hạn chế quảng cáo và mở rộng không gian không khói thuốc đang được triển khai, thách thức lớn nhất vẫn là giảm tỉ lệ hút thuốc trong giới trẻ và thay đổi thói quen lâu năm trong cộng đồng. Chính sách của Anh cung cấp một mô hình tham khảo về việc ngăn chặn từ gốc rễ để giảm thiểu gánh nặng y tế trong tương lai.