Các nền tảng số toàn cầu bảo vệ người tiêu dùng khỏi lừa đảo trực tuyến thế nào? VTV24

Key Concepts

Lừa đảo trực tuyến, nền tảng xuyên biên giới (Google, Facebook, TikTok), trách nhiệm của nền tảng, luật pháp Việt Nam (Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân), tuyên truyền, hợp tác quốc tế, phòng ngừa chủ động, bản địa hóa nội dung, xác thực hai yếu tố, trí tuệ nhân tạo (AI), defake, an ninh mạng quốc gia.

Tình hình lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam

• Thiệt hại: Năm 2023, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến ước tính từ 8.000 đến 10.000 tỷ đồng, tăng gấp rưỡi so với năm 2022. Năm 2024, ước tính thiệt hại khoảng 18.900 tỷ đồng.
• Đối tượng: Không chỉ người thiếu hiểu biết mà cả người am hiểu công nghệ cũng có thể bị lừa đảo do thủ đoạn ngày càng tinh vi.
• Trách nhiệm: Các nền tảng xuyên biên giới như Google, Facebook, TikTok có trách nhiệm trong việc ngăn chặn lừa đảo.

Trách nhiệm của các nền tảng xuyên biên giới

• Quan điểm của ông Trương Đức Lượng: Các nền tảng xuyên biên giới là các cộng đồng, và các "ông chủ" như Facebook, Google, TikTok là chủ cộng đồng, do đó họ phải có hành động thiết thực trong việc phòng chống rủi ro từ lừa đảo và tấn công mạng.
• Hành động của Google:
  • Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện giao dịch đáng ngờ trên Google Pay và ngăn chặn quảng cáo độc hại.
  • Tính năng bảo vệ nâng cao yêu cầu xác thực danh tính bằng khóa định danh sinh trắc học.
  • Hợp tác với liên minh chống lừa đảo toàn cầu để triệt phá các mạng lưới gian lận.
• Hành động của Facebook (Meta):
  • Gỡ bỏ hơn 23.000 trang và tài khoản lừa đảo tại Ấn Độ và Brazil trong 3 tháng vừa qua.
  • Tập trung vào các đường dây đầu tư giả mạo sử dụng thủ thuật defake.
  • Khuyến khích người dùng bật xác thực hai yếu tố và thử nghiệm khôi phục tài khoản nhanh bằng selfie sinh trắc.
• Hành động của TikTok:
  • Áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt hơn.
  • Trong quý tư năm 2023, đã xóa hơn 700 triệu tài khoản giả.
  • Trung tâm An toàn hỗ trợ báo cáo nội dung đáng ngờ và cung cấp hướng dẫn giúp người dùng tránh chia sẻ thông tin cá nhân.
• Điểm chung: Chuyển từ phản ứng sang chủ động phòng ngừa, kết hợp công nghệ, cộng đồng và hợp tác quốc tế.

Giải pháp tăng cường kiểm soát và trách nhiệm của các nền tảng

• Đánh giá vai trò của từng nền tảng: Xác định mức độ phổ biến của từng nền tảng xuyên biên giới tại Việt Nam.
• Sự tham gia của chính quyền:
  • Đưa ra các điều luật và phương thức hợp tác hai chiều.
  • Việt Nam đã có ít nhất ba luật ràng buộc trực tiếp với các nền tảng xuyên biên giới: Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, và Luật Dữ liệu.
• Tiếng nói của cộng đồng người dùng: Người dùng cần có tiếng nói và sức mạnh để đưa ra ý kiến, tạo sức ép cho các nền tảng nâng cao chất lượng dịch vụ.

Kẽ hở và giải pháp

• Kẽ hở lớn nhất:
  • Tuyên truyền chưa tốt, chưa đến đúng đối tượng (trẻ em, người già).
  • Tính tuân thủ, kiểm soát và hậu kiểm các điều luật còn yếu.
• Giải pháp:
  • Tăng cường tuyên truyền, đặc biệt cho trẻ em và người già. Ví dụ: Chương trình hợp tác giữa trường học và Google để đào tạo về an toàn mạng cho học sinh tiểu học.
  • Nâng cao tính tuân thủ, kiểm soát và hậu kiểm các điều luật.

Yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới có trách nhiệm hơn

• Quy định pháp luật: Tiếp tục sử dụng các quy định pháp luật hiện có và biện pháp kỹ thuật để yêu cầu các nền tảng thực hiện biện pháp phòng ngừa.
• Chương trình tổng thể: Xây dựng chương trình tổng thể hợp tác và tuyên truyền, đảm bảo tính bản địa hóa nội dung.
• Hợp tác với đơn vị truyền thông cộng đồng: Hợp tác với các đơn vị truyền thông cộng đồng tại Việt Nam.
• Hợp tác quốc tế: Tiếp tục ký kết và thực hiện các thỏa thuận hợp tác với các tổ chức quốc tế và các quốc gia khác. Ví dụ: Sự ký kết giữa Bộ Công an Việt Nam và Google.

Kết luận

Để đối phó với tình trạng lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người dùng, các nền tảng công nghệ, chính phủ và cộng đồng. Các nền tảng cần chủ động phòng ngừa, tuân thủ luật pháp địa phương, và hợp tác với các đơn vị truyền thông để nâng cao nhận thức cho người dùng. Người dùng cần nâng cao cảnh giác và trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình trên không gian mạng.