Yengecin Yüreği | Çağlar Demirkapı | TEDxAtaturkUniversity

Key Concepts

• Moyo Vaka (Yengecin Yüreği): Afrika atasözü, olgun insanın yengecin yüreğinin nerede olduğunu bilmesi, yani doğru bilgiye sahip olup güvenle hareket etmesi.
• Mihenk Taşları: Çocukluk, ergenlik ve hayatın farklı dönemlerinde yaşanan, ilk başta önemsiz gibi görünen ancak zamanla bir araya gelerek bir amaca dönüşen olaylar ve deneyimler.
• Öğrenilmiş Çaresizlik: Bir durumdan kurtulmanın mümkün olmadığına inanarak, denemekten vazgeçme durumu. Afrika'daki insanların su bulma konusunda umutsuzluğa kapılması buna örnek.
• İki Gai (İki Gay): Japon felsefesi, mutluluğun sırrı; sevdiğiniz şeyler, başardığınız şeyler, dünya için yaptığınız işler ve karşılık aldığınız şeyler arasındaki kesişim.
• Neden Olmasın?: Hayatta bir amaç belirlediğinizde kendinize sormanız gereken sihirli soru.

Afrika'daki Su Kuyusu Hikayesi

Çağlar, televizyonda belgesellerde Afrika'da su çıkaran biri olarak tanınıyor ancak kendisi televizyoncu değil. Konuşmasında, hayatındaki mihenk taşlarının bir araya gelerek onu Afrika'da su kuyuları açmaya yönlendiren süreci anlatıyor.

• Moyo Vaka Atasözü: Afrika'da bir köyde su çıkarma çalışmaları sırasında, bir genç adamın şüpheci yaklaşımına karşılık yaşlı reis tarafından söyleniyor. Bu atasözü, Çağlar'ın zihninde bir dönüm noktası oluyor.
• Küçük Prens Etkisi: Saint-Exupéry'nin Küçük Prens kitabında, pilotun çölde su arayışı ve kuyunun tasviri, Çağlar'ın bilinçaltında yer ediyor. Kitaptaki kuyu, mutluluğu bulmayı sembolize ediyor. Kuyudan su çekme sesi (gacır gucur), Çağlar'ın Afrika'daki ilk kuyusunu açtığında duyduğu sese benziyor.
• We Are the World Anısı: Çocukken izlediği We Are the World klibi, Afrika'daki açlık ve kuraklık sorununa dikkat çekiyor. O an, Çağlar'ın aklına bir gün Afrika'ya su götürme fikri geliyor. O zamanlar imkansız gibi görünse de, "Neden olmasın?" sorusunu soruyor.

Hemodiyaliz Sistemleri ve Fatma'nın Hikayesi

Çağlar, Amerika'da hemodiyaliz sistemleri üzerine çalışırken, Türkiye'ye gönderilen bir sistemin Amasya Devlet Hastanesi'nde arızalanması üzerine Türkiye'ye gidiyor.

• Amasya Devlet Hastanesi: Çağlar ve arkadaşı Faruk, bayram tatilini yarıda keserek Amasya'ya gidiyorlar. Hastanede, böbrek hastalarının durumu içler acısı.
• Fatma'nın Durumu: Fatma adında küçük bir kızın durumu kritik. Annesi, Fatma'yı başka bir hastaneye sevk etme imkanlarının olmadığını, sistemin orada çalışması gerektiğini söylüyor.
• Sistemin Tamiri: Çağlar ve Faruk, sabaha kadar uğraşarak sistemi tamir ediyorlar. Sistemin membranının ters takıldığı anlaşılıyor.
• Fatma'nın Anneannesinin Böreği: Sistem tamir edildikten sonra, Fatma'nın anneannesi Çağlar'a hayatında yediği en güzel böreği ikram ediyor. Bu olay, Çağlar'ın hayatlara dokunma isteğini güçlendiriyor.

Afrika'ya Dönüş ve Belgesel Süreci

Çağlar, hemodiyaliz sistemleri işini kurduktan sonra, Afrika'da tekstil fabrikası kuran bir markayla işbirliği yapıyor.

• Etiyopya'daki İlk Kuyu: Fabrika kurulumu sırasında, fabrikanın su taşıdığı köyde su olmadığını fark ediyor ve ilk kuyusunu orada açıyor.
• Belgesel Teklifi: Bir yönetmen tarafından belgesel çekme teklifi alıyor. Başta tereddüt etse de, kızının teşvikiyle kabul ediyor.
• Nijer'deki İkinci Fatma: Belgesel çekimleri sırasında Nijer'de Fatma adında bir kızla tanışıyor. Bu kız, su kuyusu sayesinde okula gitme imkanı buluyor.

Öğrenilmiş Çaresizlik ve İki Gai Felsefesi

Çağlar, Afrika'da gözlemlediği öğrenilmiş çaresizliği, Japon bilim adamlarının pireler üzerinde yaptığı deneyle açıklıyor.

• Kenya'daki Filler: Kenya'da, küçükken bağlanarak eğitilen fillerin büyüdüklerinde de aynı zincirle bağlı kalmaları, öğrenilmiş çaresizliğe örnek olarak veriliyor.
• Japonların Pire Deneyi: Pirelerin cam tavanla engellenerek zıplamaktan vazgeçmeleri, öğrenilmiş çaresizliğin bir başka örneği.
• İki Gai Felsefesi: Çağlar, Japonların İki Gai felsefesinin (sevdiğiniz şeyler, başardığınız şeyler, dünya için yaptığınız işler ve karşılık aldığınız şeyler arasındaki kesişim) kendi hayatıyla örtüştüğünü fark ediyor.

Sonuç

Çağlar, konuşmasını Moyo Vaka atasözüne geri dönerek tamamlıyor. Herkesin hayatında mihenk taşları olduğunu, bu taşların biriktiği doğru zamanda "Neden olmasın?" sorusunu sormak gerektiğini vurguluyor. Eğer mihenk taşları birikmişse ve doğru soru soruluyorsa, o zaman mızrağı alıp mavi yengeci yakalamak, yani hedefe ulaşmak mümkün.