Xã, phường xã hội chủ nghĩa: Hà Nội tìm ‘thước đo’ mới từ chất lượng sống | VTV24

Key Concepts

• Mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa (Socialist Commune/Ward Model): Một mô hình quản trị cấp cơ sở nhằm cụ thể hóa các giá trị xã hội chủ nghĩa vào đời sống thực tiễn.
• Quản trị cấp cơ sở: Phương pháp đổi mới quản lý từ cấp gần dân nhất để nâng cao chất lượng sống và sự hài lòng của người dân.
• Phòng thử nghiệm chính sách (Policy Laboratory): Cách tiếp cận thí điểm để rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng.
• Lực lượng sản xuất & Quan hệ sản xuất: Các khái niệm kinh tế chính trị Mác-Lênin dùng để giải thích sự cần thiết của việc đổi mới mô hình quản trị phù hợp với trình độ phát triển mới.

---

1. Bối cảnh và Mục tiêu của Đề án

Tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gợi ý Hà Nội thí điểm xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Mục tiêu là đầu tư đồng bộ hạ tầng (trường học, bệnh viện, không gian công cộng) và phát triển đô thị thông minh để phục vụ nhân dân tốt hơn.

• Chỉ đạo thực hiện: Thành phố Hà Nội đã giao Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội chủ trì xây dựng dự thảo.
• Yêu cầu từ lãnh đạo thành phố:
  • Cần xin ý kiến các cơ quan Trung ương và Đảng để đảm bảo thống nhất về quan điểm.
  • Hệ thống tiêu chí phải có cơ sở lý luận, phù hợp thực tiễn, có thể đo lường và đánh giá được.
  • Lấy chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân làm thước đo quan trọng.

2. Góc nhìn lý luận và thực tiễn (Tiến sĩ Nguyễn Thị Khuyên)

Tiến sĩ Nguyễn Thị Khuyên (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) đánh giá đây là quyết định "đúng, trúng và kịp thời":

• Về lý luận:
  • Đây là bước phát triển lý luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới.
  • Mô hình này hiện thực hóa học thuyết Mác-Lênin về hình thái kinh tế - xã hội, nơi người dân là chủ thể, được thụ hưởng thành quả và tham gia trực tiếp vào quản trị.
• Về thực tiễn:
  • Đóng vai trò là "phòng thử nghiệm chính sách" để tìm ra bài học thành công, từ đó nhân rộng ra cả nước.
  • Giúp giải quyết các vấn đề thiết thực: việc làm, an sinh xã hội, môi trường sống an toàn và văn minh.

3. Phương pháp luận và Khung triển khai

Để mô hình vận hành hiệu quả, TS. Nguyễn Thị Khuyên ví von mô hình này như một "cỗ xe" cần các yếu tố:

1. Bánh lái (Định hướng): Học thuyết Mác-Lênin về hình thái kinh tế - xã hội.
2. Người lái xe (Lãnh đạo): Vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản ở cấp cơ sở, phát huy sự chủ động, sáng tạo.
3. Lực đẩy (Động lực): Mục tiêu "Độc lập - Tự do - Hạnh phúc" và các mục tiêu cụ thể trong văn kiện Đại hội XIV (hòa bình, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh).

4. Các yếu tố then chốt để thành công

Để mô hình không mang tính hình thức và có khả năng nhân rộng, cần đảm bảo:

• Hệ thống tiêu chí định lượng: Các chỉ số về thu nhập, mức sống, chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng của người dân phải rõ ràng, dễ đo lường.
• Quyết tâm chính trị đi đôi với sự thận trọng: Chuẩn bị đầy đủ nguồn lực để tránh tình trạng "phong trào hình thức".
• Lựa chọn địa bàn đa dạng: Thí điểm tại nhiều loại hình địa bàn (nội đô, ven đô, khu vực đô thị hóa, khu đô thị mới) để có bài học sinh động.
• Phát huy sức mạnh toàn dân: Vận dụng lời dạy của Bác Hồ: "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong".

5. Kết luận

Mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" là bước đi tiên phong của Hà Nội nhằm cụ thể hóa các giá trị xã hội chủ nghĩa vào cấp cơ sở. Đây không chỉ là một giải pháp quản trị đô thị mà còn là chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045, lấy hạnh phúc của người dân làm thước đo cao nhất cho sự thành công của chính sách.