Wealth-Being #17 | Đón làn sóng đầu tư mới nhờ khung pháp lý minh bạch | Nguyễn Hải

Key Concepts

• Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị: Đặt lĩnh vực doanh nghiệp tư nhân vào là động lực chính để phát triển kinh tế.
• Nghị quyết 198 của Quốc hội: Thể chế hóa Nghị quyết 68, mục tiêu hoàn thành khung pháp lý đồng bộ cho phát triển kinh tế đến năm 2027.
• Minh bạch và công bố thông tin: Yêu cầu doanh nghiệp công bố thông tin kịp thời, đầy đủ, minh bạch khi chào bán chứng khoán.
• Niêm yết đồng thời với chào bán chứng khoán ra công chúng: Quy trình rõ ràng hơn theo Nghị định 245.
• Room ngoại: Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp.
• Trung tâm tài chính quốc tế: Khu vực có chính sách riêng để thúc đẩy các sản phẩm tài chính công nghệ, tài chính xanh.
• Sàn giao dịch tài sản số: Sàn giao dịch tiền số, tài sản số được cấp phép cho doanh nghiệp tư nhân.
• Bảng giá đất: Bảng giá đất được ban hành hàng năm thay vì khung giá đất 5 năm một lần.
• Nhà ở xã hội: Loại hình nhà ở có chất lượng, giá bán phù hợp cho người có thu nhập chưa cao.
• Mua nhà hình thành trong tương lai: Mua nhà khi dự án chưa hoàn thành.

Khung Pháp Lý Trong Kỷ Nguyên Vươn Mình: Cập Nhật và Tác Động

Tổng Quan Về Thay Đổi Pháp Lý Gần Đây

• Trong vòng 2 năm qua, tốc độ và quy mô ban hành văn bản pháp luật diễn ra nhanh chóng, đặc biệt sau Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.
• Năm 2023-2024, nhiều luật quan trọng được ban hành hoặc sửa đổi: Luật Kinh doanh Bất động sản, Luật Đất đai, Luật Tổ chức Tín dụng, Luật Chứng khoán.
• Kỳ họp thứ 10 Quốc hội xem xét 48 luật, thể hiện cách tiếp cận hiện đại để theo kịp tiến trình phát triển kinh tế xã hội.
• Chính phủ đặt quyết tâm tăng trưởng GDP cao (8% năm nay và hai con số trong những năm tiếp theo), đòi hỏi thượng tầng pháp luật phải nhanh và đủ để thúc đẩy kinh tế.

Nghị Quyết 68 và Nghị Quyết 198: Thúc Đẩy Kinh Tế Tư Nhân

• Nghị quyết 68: Văn bản định hướng đường lối chính sách, sau đó được thể chế hóa bằng Nghị quyết 198 của Quốc hội.
• Mục tiêu: Hoàn thành khung pháp lý đồng bộ và rõ ràng cho phát triển kinh tế đến năm 2027.
• Sáu nhóm vấn đề chính trong Nghị quyết 198:
  1. Hạn chế thanh kiểm tra không cần thiết (đã thanh tra thì không kiểm tra, đã kiểm tra thì không thanh tra).
  2. Tập trung vào doanh nghiệp vừa và nhỏ (ưu tiên cho thuê đất trong khu công nghiệp, hỗ trợ tiền thuê đất, ưu tiên trong đấu thầu mua sắm dưới 20 tỷ).
  3. Hạn chế hình sự hóa các quan hệ dân sự kinh tế (khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ).
• Lý do chuyển trọng tâm sang kinh tế tư nhân: Doanh nghiệp tư nhân đã lớn mạnh và có tích lũy tư bản để đầu tư.
• Quan điểm về quyết định kinh doanh: Cần xem xét lại việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các quyết định kinh doanh dựa trên cân nhắc lợi ích tốt nhất, hiểu biết pháp luật, không có yếu tố tư lợi.

Cập Nhật Pháp Lý Trong Thị Trường Tài Chính

• Luật Chứng khoán sửa đổi: Sửa đổi nhiều luật, trong đó có Luật Chứng khoán.
• Nghị định 245: Sửa đổi Nghị định 155 về Luật Chứng khoán, có hiệu lực từ 1/9/2025.
  • Minh bạch và công bố thông tin: Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về thông tin công bố, tổ chức tư vấn phát hành cũng có trách nhiệm liên quan.
  • Phân định trách nhiệm: Cơ quan nhà nước chỉ xem xét tính hợp lệ của hồ sơ, doanh nghiệp chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp.
  • Quy trình niêm yết đồng thời với chào bán chứng khoán ra công chúng: Rõ ràng hơn, rút ngắn thời gian.
  • Thời gian niêm yết: Doanh nghiệp phải đưa chứng khoán lên niêm yết không muộn hơn 30 ngày sau khi có chấp thuận của sở giao dịch chứng khoán.
• Nâng hạng thị trường:
  • Nghị định 245 có những vấn đề liên quan đến tiêu chí nâng hạng:
    • Yêu cầu công bố thông tin mạnh mẽ hơn, khuyến khích công bố bằng tiếng Anh.
    • Quy định về sở hữu nước ngoài: Được khóa room nhưng không được thấp hơn room đã khóa trước đây.
  • Giải phóng room ngoại giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường dễ dàng hơn.
  • Room nước ngoài xuất phát từ cam kết của Việt Nam theo các hiệp định thương mại tự do.

Doanh Nghiệp FDI và Doanh Nghiệp Công Nghệ

• Doanh nghiệp FDI:
  • Luật không cấm doanh nghiệp FDI niêm yết, nhưng cơ quan nhà nước có vướng mắc khi xử lý do một số hình thái doanh nghiệp FDI không phù hợp.
  • Ví dụ: Doanh nghiệp thực hiện dự án xây dựng chuyển giao, doanh nghiệp chỉ có một dự án sản xuất với thời gian còn lại ngắn.
  • Cơ quan nhà nước có thể có hướng dẫn riêng cho các bộ ban ngành liên quan khi xử lý hồ sơ FDI.
• Doanh nghiệp Bigtech công nghệ:
  • Quy định cứng về tiêu chí lợi nhuận có thể chưa phù hợp.
  • Cần có cơ chế, tiêu chí khác để xem xét cho phép IPO và niêm yết.
  • Nghị định 245 chưa xử lý vấn đề này, có thể cơ quan nhà nước vẫn thận trọng.

Trung Tâm Tài Chính Quốc Tế

• Nghị quyết 222: Nền móng cho việc thành lập trung tâm tài chính quốc tế tại Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
• Mục tiêu: Thúc đẩy các sản phẩm tài chính công nghệ, tài chính xanh.
• Cơ chế hoạt động:
  • Khu vực có danh giới địa lý riêng, hoạt động không có danh giới với thế giới.
  • Có khung pháp lý riêng do chính phủ hoặc cơ quan quản lý trung tâm ban hành.
  • Cơ quan quản lý có thẩm quyền ban hành quy định điều chỉnh hoạt động trong trung tâm.
  • Luân chuyển dòng vốn tự do giữa trung tâm và thế giới.
  • Giao dịch thực hiện bằng ngoại tệ theo ý chí của các bên.
• Mô hình quản lý: Cơ quan quản lý, cơ quan giám sát, tòa án và trọng tài.
• Mô hình tham khảo: DIFC ở Dubai (dẫn chiếu đến luật Anh quốc, mời thẩm phán nổi tiếng).
• Lợi thế của Việt Nam:
  • Chênh lệch múi giờ so với các trung tâm tài chính trong khu vực.
  • Chi phí affordable hơn.
  • Chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đến 2030.
• Mục tiêu dài hạn: Nâng tầm lên thành luật của Trung tâm tài chính quốc tế vào 2034 sau khi tổng kết đánh giá giai đoạn thực hiện.

Sàn Giao Dịch Tiền Số

• Nghị quyết 05/2025: Chương trình thí điểm về tài sản số tại Việt Nam.
• Nguyên tắc: Tiếp cận thận trọng, có kiểm soát và thí điểm.
• Phạm vi: Tài sản số xây dựng trên cơ sở tài sản thực.
• Cấp phép: Cấp phép cho doanh nghiệp để lập sàn, có nhiều hơn một sàn so với chứng khoán.
• Điều kiện:
  • Tiêu chí cao về vốn điều lệ (ít nhất 10.000 tỷ đồng) và cơ cấu cổ đông (65% vốn nắm bởi tổ chức, 35% nắm bởi tổ chức tài chính).
  • Quy định chuyển tiếp: 6 tháng phải đưa tài sản số về lưu ký tại Việt Nam.
  • Đối tượng mua: Hiện tại chỉ giới hạn ở nhà đầu tư nước ngoài.
• Nhà đầu tư trong nước:
  • Chưa được tham gia mua tài sản số phát hành tại Việt Nam.
  • Có thể mang tài sản số từ nước ngoài về giao dịch trên sàn trong nước.
• Tiêu chí cấp phép:
  • Vốn điều lệ cao (10.000 tỷ đồng).
  • Cơ cấu cổ đông: 65% vốn được nắm bởi tổ chức, 35% nắm bởi tổ chức tài chính.

Cập Nhật Luật Bất Động Sản và Đất Đai

• Luật Đất đai 2024:
  • Tháng 10 có khả năng sửa đổi.
  • Vấn đề xem xét: Giá đất (từ khung giá đất 5 năm lên bảng giá đất hàng năm).
  • Tác động: Xử lý hồ sơ nhanh hơn, tăng nguồn thu cho nhà nước.
  • Ý kiến: Giá đất cao dẫn đến giá thành sản phẩm cuối cùng cao.
• Phân nhóm đối tượng tham gia thị trường bất động sản:
  1. Người thu nhập chưa cao: Tập trung vào nhà ở xã hội.
  2. Nhà đầu tư: Có thể ít quan tâm hơn.
  3. Bất động sản không kinh doanh thứ cấp (văn phòng, nhà xưởng, bất động sản công nghiệp): Cần đối xử khác.
• Vấn đề thuê đất:
  • Thuê đất trả tiền một lần hay hàng năm.
  • Luật 2024 hạn chế thuê đất trả tiền một lần, gây vướng mắc cho doanh nghiệp cần thế chấp đất để vay vốn.
  • Tư duy hạn chế: Tạo nguồn thu ổn định cho nhà nước, tránh tư duy nhiệm kỳ.
• Khung giá đất và bảng giá đất:
  • Cơ quan quản lý xem xét có phù hợp để áp dụng bảng giá đất hay không.
  • Có thể áp dụng khung giá đất nhưng có điều chỉnh hợp lý.
• Bảo vệ nhà đầu tư cá nhân:
  • Các vấn đề đã được xử lý trong Luật Kinh doanh Bất động sản 2023 và Luật Đất đai 2024.
  • Rủi ro lớn nhất: Mua nhà hình thành trong tương lai.
  • Luật điều chỉnh quy trình và trách nhiệm trong việc bán nhà hình thành trong tương lai.
  • Không được sử dụng ủy quyền để bên khác thu tiền.
  • Phải có bảo lãnh ngân hàng trước khi thu tiền của khách.
  • Phải giải chấp sản phẩm trước khi bán cho khách hàng.

Tác Động Đến Nhà Đầu Tư Cá Nhân

• Chính sách nổi trội: Minh bạch thị trường (tài chính và bất động sản).
• Yêu cầu công bố thông tin: Rõ ràng và nhiều hơn.
• Mở rộng đối tượng tham gia: Người nước ngoài và người Việt Nam định cư nước ngoài.
• Quy định về danh mục dự án được bán cho nước ngoài: Tạo điều kiện thực hiện thủ tục hành chính.
• Bảo vệ nhà đầu tư:
  • Quy định về mua nhà hình thành trong tương lai.
  • Quy định về chào bán trái phiếu cho nhà đầu tư cá nhân (rating, bảo đảm).
• Mục tiêu: Tạo lập thị trường vững bền hơn, bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư cá nhân.

Đánh Giá Về Thị Trường Chứng Khoán

• Thị trường có hỗ trợ về mặt pháp lý, đặc biệt là quy định giúp nâng hạng.
• Nâng hạng giúp tăng tính minh bạch, bảo đảm sản phẩm chất lượng hơn.
• Nghiên cứu đưa ra thị trường nhiều sản phẩm chứng khoán hơn, tạo nhiều lựa chọn cho nhà đầu tư.
• Khung pháp lý nhằm mục đích làm cho thị trường ngày càng nhiều sản phẩm và minh bạch hóa, giúp nhà đầu tư tự tin tham gia đầu tư.

Kết Luận

Những thay đổi trong khung pháp lý, bao gồm Nghị định 245, Nghị quyết 05 của chính phủ về crypto, và những thay đổi trong luật đất đai bất động sản, sẽ đóng góp trọng yếu vào sự hình thành và phát triển của thị trường tài chính trong thời gian tới. Các chính sách tập trung vào minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư, và tạo điều kiện cho các sản phẩm tài chính mới phát triển.