Vũ Thị Nguyệt, Chủ tịch VETC|Đồng bộ hạ tầng số: Lời giải cho bài toán giao thông quốc gia|TQKS #128

Dưới đây là bản tóm tắt chi tiết nội dung cuộc trò chuyện giữa host Quốc Khánh và chị Vũ Thiên Nguyệt – Chủ tịch Hội đồng thành viên VETC về hành trình phát triển hệ thống thu phí không dừng (ETC) và tương lai của giao thông thông minh tại Việt Nam.

Key Concepts

• ETC (Electronic Toll Collection): Hệ thống thu phí tự động không dừng.
• Giao thông thông minh (ITS - Intelligent Transport Systems): Hệ thống ứng dụng công nghệ để điều tiết, giám sát và tối ưu hóa giao thông.
• RFID (Radio Frequency Identification): Công nghệ nhận dạng qua tần số vô tuyến được sử dụng trong thẻ ETC.
• Dữ liệu lớn (Big Data): Dữ liệu hành trình, lưu lượng xe phục vụ điều tiết giao thông và dự báo kinh tế.
• AI (Trí tuệ nhân tạo): Công nghệ hỗ trợ nhận diện biển số, xử lý dữ liệu và tối ưu hóa vận hành.

---

1. Hành trình phát triển hệ thống thu phí không dừng (ETC)

• Bối cảnh: Năm 2015, Việt Nam bắt đầu triển khai ETC. Đây là một hệ thống hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ, thay thế cho hệ thống thu phí thủ công (MTC).
• Thách thức:
  • Người dùng chưa quen với thanh toán tự động, app, hóa đơn điện tử.
  • Hạ tầng dữ liệu phương tiện chưa đồng bộ, chưa có định danh rõ ràng.
  • Đặc thù giao thông Việt Nam phức tạp với nhiều loại xe, nhiều mức phí khác nhau.
• Cột mốc 50 ngày đêm (2022): Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ ETC trên toàn quốc. VETC đã phối hợp cùng các đơn vị hoàn thành lắp đặt 28 trạm thu phí trên 22 tỉnh thành trong thời gian kỷ lục, đánh dấu bước ngoặt lớn cho hạ tầng giao thông.
• Kết quả: Hiện nay, tỷ lệ sử dụng ETC đạt 98-99%. Hệ thống giúp minh bạch hóa tài chính, rút ngắn thời gian hoàn vốn cho các dự án BOT, tiết kiệm giấy in và giảm thiểu khí thải do xe không phải dừng chờ.

2. Công nghệ lõi và sự "Việt hóa"

• Tốc độ xử lý: Hệ thống đạt tốc độ xử lý dưới 200ms, đảm bảo xe di chuyển xuyên suốt.
• Đội ngũ kỹ sư: 100% công nghệ lõi và giải pháp vận hành được xây dựng bởi kỹ sư người Việt.
• Đặc thù: Thay vì sao chép hoàn toàn từ nước ngoài, VETC xây dựng hệ thống mới dựa trên bài toán thực tế của Việt Nam (ví dụ: xử lý đa dạng mệnh giá phí, định danh phương tiện phức tạp).

3. Mở rộng sang dịch vụ cứu hộ giao thông

• Mục tiêu: Xây dựng mạng lưới cứu hộ toàn quốc, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ thay vì để các đơn vị nhỏ lẻ hoạt động rời rạc.
• Mô hình: VETC đóng vai trò kết nối, điều phối và chuẩn hóa quy trình (thời gian phản hồi, thái độ phục vụ, lưu trữ hình ảnh hiện trường).
• Gói dịch vụ: Cung cấp gói cứu hộ (299.000đ/năm) như một hình thức "bảo hiểm" cho người lái xe, giúp họ an tâm hơn trước khi di chuyển.

4. Tầm nhìn về Giao thông thông minh (ITS)

• Giai đoạn hiện tại: Việt Nam đã đi được nửa chặng đường (hoàn thiện hạ tầng đường bộ và hệ thống thu phí).
• Giai đoạn tiếp theo: Kết nối các hệ thống rời rạc thành một mạng lưới thời gian thực.
• Vai trò của dữ liệu: Dữ liệu hành trình giúp dự báo lưu lượng, hỗ trợ điều tiết giao thông và phản ánh các xu hướng kinh tế (ví dụ: mùa vụ nông sản, nhu cầu du lịch).
• Tương lai: Ứng dụng AI để tiến tới xe tự lái, giao hàng bằng drone và hệ thống trợ lý giao thông thông minh.

5. Triết lý quản trị và văn hóa doanh nghiệp

• Phương châm: "Đơn giản hóa quy trình, lấy khách hàng làm trọng tâm".
• Văn hóa: Không ngại khó, không ngại khổ. Coi nhân viên nội bộ cũng là khách hàng.
• Quản trị: Chị Nguyệt nhấn mạnh việc tôn trọng người trẻ, tạo môi trường sáng tạo và luôn học hỏi từ các bài học thực tế (case study) sau mỗi dự án.

Synthesis/Conclusion

Hệ thống thu phí không dừng không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà là "xương sống" cho nền tảng giao thông thông minh tại Việt Nam. Với sự quyết tâm của doanh nghiệp tư nhân và sự đồng lòng từ chính phủ, Việt Nam đang có cơ hội "đi tắt đón đầu" trong việc số hóa hạ tầng giao thông. Tầm nhìn trong 5-10 năm tới không chỉ dừng lại ở việc thu phí, mà là xây dựng một hệ sinh thái giao thông an toàn, thông minh, nơi công nghệ AI và dữ liệu lớn đóng vai trò chủ đạo trong việc tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và thúc đẩy nền kinh tế.