Vỉa hè của ai? | Điểm chạm chính sách | VTV24

Key Concepts

• Lập lại trật tự vỉa hè: Chiến dịch quản lý, giải tỏa lấn chiếm vỉa hè tại Hà Nội và TP.HCM.
• Hệ sinh thái giám sát 3 lớp: Mô hình quản lý mới kết hợp công nghệ AI, xử phạt nguội và sự tham gia của cộng đồng.
• Phạt nguội (Digital Enforcement): Quy trình xử phạt dựa trên bằng chứng số (hình ảnh/video) thay vì đối thoại trực tiếp.
• Ứng dụng công dân số (iHanoi): Nền tảng cho phép người dân phản ánh vi phạm và theo dõi kết quả xử lý.
• Thích ứng kinh doanh: Quá trình các hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình từ vỉa hè vào không gian trong nhà hoặc thuê mặt bằng mới để tuân thủ pháp luật.

1. Bối cảnh và Thực trạng

Vỉa hè tại các đô thị lớn như Hà Nội không chỉ là không gian đi bộ mà còn là nơi mưu sinh, gắn liền với văn hóa trà đá, ẩm thực đường phố lâu đời. Tuy nhiên, việc lấn chiếm vỉa hè gây ra nhiều hệ lụy về an toàn giao thông và mỹ quan đô thị. Các đợt ra quân trước đây thường mang tính thời điểm, dẫn đến tâm lý "đánh trống bỏ dùi". Lần này, Hà Nội triển khai Kế hoạch số 06 của Ban chỉ đạo 197 với quyết tâm cao hơn, tập trung vào hơn 60 tuyến phố trọng điểm.

2. Khung pháp lý và Mức xử phạt

• Hà Nội: Từ ngày 01/03, các hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, bán hàng rong sẽ bị xử phạt nghiêm:
  • Ô tô đỗ sai quy định: 200.000đ – 400.000đ.
  • Xe máy, xe đạp điện: 80.000đ – 100.000đ.
  • Xe đạp, xe thô sơ: 40.000đ – 60.000đ.
• TP.HCM: Đang xây dựng phương án thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè (dự kiến 2% giá đất chuyên dùng trung bình của quận/huyện). Mức phí dự kiến tại Quận 1 là 46.000đ/m²/tháng.

3. Hệ sinh thái giám sát 3 lớp (Phương pháp quản lý mới)

Để triệt tiêu cơ chế "xin - cho" và sự nể nang, chính quyền áp dụng mô hình giám sát hiện đại:

1. Mắt thần AI: Hệ thống camera thông minh nhận diện vật thể (sạp hàng, xe máy) lấn chiếm vạch kẻ vôi 24/7, lưu trữ dữ liệu vi phạm theo thời gian thực.
2. Phạt nguội di động: Lực lượng chức năng chụp ảnh hiện trường, đẩy dữ liệu lên hệ thống trung tâm. Biên bản được lập tự động và gửi thông báo phạt về địa chỉ đăng ký kinh doanh, loại bỏ tranh cãi trực tiếp.
3. Sự tham gia của cộng đồng: Thông qua ứng dụng iHanoi, người dân có thể gửi phản ánh kèm hình ảnh. Kết quả xử lý được công khai minh bạch, tạo sự tin tưởng và trách nhiệm xã hội.

4. Thách thức và Sự thích ứng của người dân

• Mâu thuẫn lợi ích: Vỉa hè là sinh kế của người nghèo, nhưng cũng là không gian công cộng của người đi bộ. Việc dẹp vỉa hè buộc các hộ kinh doanh phải thay đổi:
  • Chuyển đổi mô hình: Đầu tư vào không gian trong nhà, lắp điều hòa, hoặc thuê thêm mặt bằng.
  • Tính linh hoạt: Nhiều chủ quán coi đây là "cuộc thanh lọc" để nâng cấp dịch vụ, thay vì chỉ dựa vào vỉa hè như trước.
• Góc nhìn văn hóa: Có ý kiến cho rằng việc dẹp vỉa hè làm mất đi "bản sắc" du lịch. Tuy nhiên, chương trình khẳng định sự lộn xộn không phải là hình ảnh đại diện lý tưởng cho một thủ đô hiện đại.

5. Kết luận và Thông điệp

Dù các chiến dịch có thể không giải quyết triệt để mọi vấn đề ngay lập tức, nhưng sự kết hợp giữa công nghệ AI và ý thức cộng đồng đang tạo ra những bước tiến thực chất. Việc lập lại trật tự vỉa hè là tất yếu để đảm bảo an toàn cho người đi bộ. Thông điệp cốt lõi là: Người kinh doanh cần chủ động thích ứng với quy định mới, và người dân cần ủng hộ việc trả lại không gian công cộng để xây dựng đô thị văn minh, an toàn hơn.

Trích dẫn đáng chú ý: "Vỉa hè cho người đi bộ là điều không thể tranh cãi. An toàn và những vụ tai nạn thì không cần phải nhắc lại ở đây nữa."