Vật liệu xây dựng ‘giả xanh’: Khi tiêu chuẩn bền vững bị biến thành chiêu quảng cáo | VTV24

Key Concepts

• Greenwashing (Tẩy xanh): Hành vi quảng bá sản phẩm là "xanh", thân thiện với môi trường nhưng thực chất không đạt các tiêu chuẩn chuyên môn hoặc chỉ là chiêu trò tiếp thị.
• Vật liệu xây dựng xanh: Vật liệu có tác động không tiêu cực đến môi trường và con người trong suốt vòng đời của nó (từ sản xuất, sử dụng đến thải bỏ).
• Chứng chỉ xanh: Các văn bản xác nhận từ tổ chức uy tín (như Lotus, LEED, Green Mark) chứng minh sản phẩm đạt tiêu chuẩn bền vững.
• Chỉ số VOC (Volatile Organic Compounds): Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, thường được dùng làm tiêu chí đánh giá độ an toàn của vật liệu (nếu chỉ số này cao hơn ngưỡng cho phép, sản phẩm không đạt chuẩn xanh).

---

1. Thực trạng thị trường vật liệu xây dựng "xanh"

Thị trường hiện nay đang tồn tại tình trạng bát nháo, nơi các sản phẩm được quảng cáo là "xanh" nhưng thiếu minh chứng xác thực.

• Gian lận nguồn gốc: Nhiều đơn vị cung cấp hàng không có hóa đơn, chứng từ, hoặc phiếu kiểm nghiệm. Thậm chí, có tình trạng "treo đầu dê, bán thịt chó": hàng đặt một đằng, hàng giao một nẻo (ví dụ: lõi tủ gỗ bị thay thế bằng cốt giấy chống ẩm kém chất lượng).
• Làm giả chứng từ: Người bán sẵn sàng cung cấp hóa đơn đỏ nhưng thừa nhận các giấy tờ chứng nhận chất lượng là "tự chế". Ngay cả website của nhà cung cấp cũng có thể bị làm giả để đánh lừa người tiêu dùng.
• Tẩy xanh (Greenwashing): Các doanh nghiệp lợi dụng xu hướng tiêu dùng bền vững để quảng bá sản phẩm, dù thực tế sản phẩm không đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về môi trường hay sức khỏe.

2. Hệ lụy đối với người tiêu dùng và công trình

• Thiệt hại kinh tế và chất lượng: Người tiêu dùng mất tiền cho các sản phẩm kém chất lượng, dẫn đến hư hỏng nhanh (ví dụ: tủ bị mốc sau thời gian ngắn sử dụng).
• Ảnh hưởng sức khỏe: Vật liệu không đạt chuẩn có thể chứa chất độc hại, gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống trong nhà.
• Tâm lý hoang mang: Sự tràn lan của hàng giả khiến người tiêu dùng mất niềm tin, khó phân biệt đâu là sản phẩm thực sự tốt.

3. Tiêu chuẩn và quy trình xác thực

Để được công nhận là vật liệu xanh, sản phẩm phải trải qua quy trình kiểm soát khắt khe:

• Các hệ thống chứng nhận: Tại Việt Nam, các hệ thống như Lotus, LEED, Green Mark là những đơn vị uy tín cấp chứng nhận.
• Tỷ lệ đạt chuẩn thấp: Theo thống kê, chỉ khoảng 46-50 sản phẩm được cấp chứng nhận xanh mỗi năm do nhiều sản phẩm không vượt qua được các chỉ số kỹ thuật (như chỉ số VOC cao hoặc không chứng minh được nguồn gốc khai thác).
• Cách nhận biết:
  • Yêu cầu chứng chỉ kỹ thuật từ nhà máy.
  • Kiểm tra dữ liệu chứng minh nguồn gốc (không chỉ tin vào lời quảng cáo).
  • Đối chiếu thông tin trên nhãn sản phẩm với dữ liệu từ nguồn đáng tin cậy.

4. Lợi ích thực tế của vật liệu xanh (khi đạt chuẩn)

Khi sử dụng đúng vật liệu xanh chất lượng, người dùng nhận được các giá trị vượt trội:

• Hiệu quả năng lượng: Cách âm, cách nhiệt tốt, giúp giảm nhiệt độ trong nhà đáng kể so với môi trường bên ngoài.
• Giá trị kinh tế: Tiết kiệm chi phí vận hành (điện năng), tăng giá trị sử dụng lâu dài cho công trình.
• Bảo vệ môi trường: Giảm chất thải, tiết kiệm tài nguyên và sử dụng vật liệu tái chế.

5. Lời khuyên cho người tiêu dùng

• Không tin vào quảng cáo "có cánh": Đừng chỉ dựa vào vẻ ngoài hay lời tư vấn của người bán.
• Kiểm tra thực tế: Đến showroom, yêu cầu xem chứng chỉ chất lượng gốc.
• Liên hệ trực tiếp nhà sản xuất: Nếu nghi ngờ, hãy liên hệ trực tiếp với nhà máy để xác minh thông tin thay vì chỉ làm việc qua các đơn vị trung gian không rõ ràng.
• Cảnh giác với giá rẻ bất thường: Các sản phẩm "xanh" giả thường có giá rẻ hơn khoảng 1/3 so với sản phẩm chính hãng.

---

Tổng kết

Vật liệu xây dựng xanh là xu hướng tất yếu của thị trường hiện đại, mang lại lợi ích lớn về sức khỏe và môi trường. Tuy nhiên, sự bùng nổ của tình trạng "tẩy xanh" và hàng giả đang làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng. Việc trang bị kiến thức, yêu cầu minh bạch về chứng chỉ và kiểm chứng nguồn gốc là những bước đi bắt buộc để tránh "tiền mất tật mang" khi lựa chọn vật liệu cho công trình. Như đã nhấn mạnh: "Khi tiêu chuẩn xanh bị bóp méo, thứ bị đánh cắp không chỉ là tiền bạc mà còn là niềm tin và những giá trị phát triển bền vững."