Vấn đề hôm nay: Quảng cáo và trách nhiệm của người có ảnh hưởng | VTV24

Key Concepts

• Người chuyển tải sản phẩm quảng cáo (Người quảng cáo, Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo, Người phát hành quảng cáo, Người tiếp nhận quảng cáo): Người trực tiếp đưa sản phẩm quảng cáo đến công chúng.
• Người có ảnh hưởng: Chuyên gia, người có uy tín, người được xã hội chú ý trong lĩnh vực ngành nghề cụ thể.
• Trách nhiệm pháp lý của người nổi tiếng/người có ảnh hưởng: Chịu trách nhiệm từ xác minh thông tin sản phẩm đến chế tài xử phạt nếu vi phạm quảng cáo sai sự thật.
• Hậu kiểm: Phương pháp quản lý nhà nước, trong đó pháp luật quy định rõ ràng các quyền và nghĩa vụ của các đối tượng liên quan, và họ phải chịu trách nhiệm nếu vi phạm.
• Dấu hiệu nhận diện quảng cáo: Chữ, số, chữ viết, ký hiệu, hình ảnh, âm thanh để phân biệt hoạt động quảng cáo và các hoạt động khác.

I. Tổng quan về dự thảo luật sửa đổi bổ sung luật quảng cáo

• Mục tiêu: Bổ sung quy định điều chỉnh hành vi của người truyền tải sản phẩm quảng cáo, đặc biệt là người nổi tiếng và người có ảnh hưởng trên mạng xã hội.
• Lý do sửa đổi: Luật quảng cáo hiện hành chưa có quy định về người có ảnh hưởng chuyển tải sản phẩm quảng cáo, trong khi họ đóng vai trò quan trọng trong việc dẫn dắt xu hướng tiêu dùng.
• Quy trình quảng cáo (các thành phần):
  • Người quảng cáo: Đơn vị, tổ chức, cá nhân có yêu cầu quảng cáo.
  • Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo: Tổ chức, cá nhân thực hiện các công đoạn của quá trình quảng cáo.
  • Người phát hành quảng cáo: Cơ quan báo chí, nhà xuất bản, chủ trang thông tin điện tử.
  • Người chuyển tải sản phẩm quảng cáo: Người trực tiếp đưa sản phẩm quảng cáo đến công chúng.
  • Người tiếp nhận quảng cáo: Người sử dụng hàng hóa, dịch vụ.
• Điểm mới: Dự thảo luật bổ sung quy định chặt chẽ đối với hành vi truyền tải sản phẩm quảng cáo của người nổi tiếng và người có ảnh hưởng.

II. Quy định đối với người có ảnh hưởng

• Định nghĩa: Người có ảnh hưởng là chuyên gia, người có uy tín, người được xã hội chú ý trong lĩnh vực ngành nghề cụ thể.
• Nghĩa vụ chung:
  • Cung cấp thông tin liên quan đến tính năng, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.
  • Thực hiện nghĩa vụ về thuế.
  • Cung cấp tài liệu liên quan đến nội dung quảng cáo khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
  • Chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu nội dung quảng cáo không đảm bảo yêu cầu.
• Nghĩa vụ riêng:
  • Không được giới thiệu về hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ khi chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ.
  • Thông báo trước đến người tiếp nhận quảng cáo về việc mình thực hiện hoạt động quảng cáo.

III. Phân tích chi tiết về các quy định

• Lý do có quy định riêng cho người có ảnh hưởng:
  • Họ đóng vai trò dẫn dắt xu hướng tiêu dùng.
  • Họ có thể thu hút số lượng lớn người hâm mộ tiêu thụ sản phẩm họ giới thiệu.
  • Cần ràng buộc trách nhiệm để họ giới thiệu trung thực, chính xác về sản phẩm.
• Về định nghĩa "người có ảnh hưởng":
  • Khó định lượng một cách tuyệt đối, đặc biệt với những người nổi tiếng không chỉ trên mạng xã hội (ví dụ: biên tập viên truyền hình, diễn viên).
  • Việc định lượng chỉ tương đối trong một số trường hợp.
  • Quyết định cuối cùng thuộc về cơ quan chức năng dựa trên các tình huống cụ thể.
  • Luật quảng cáo dẫn chiếu sang quy định của luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các nghị định hướng dẫn thi hành để xác định người nổi tiếng, người có ảnh hưởng.
• Giám sát việc "hiểu rõ về sản phẩm" của người có ảnh hưởng:
  • Chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
  • Người nổi tiếng phải chịu trách nhiệm nếu giới thiệu sai, gây hậu quả.
• Thông báo trước về việc quảng cáo:
  • Mục đích:
    • Giúp người tiêu dùng phân biệt hoạt động quảng cáo.
    • Phục vụ công tác quản lý nhà nước (nội dung, thuế, nút tắt quảng cáo).
  • Yêu cầu: Phải có dấu hiệu nhận diện rõ ràng bằng chữ, số, chữ viết, ký hiệu, hình ảnh, âm thanh để phân biệt với các hoạt động khác.

IV. Thực trạng và giải pháp

• Thực trạng: Nhiều người nổi tiếng sẵn sàng "bán giọng nói, bán hình ảnh" để đổi lấy hợp đồng quảng cáo, cung cấp thông tin sai sự thật.
• Ví dụ:
  • Hằng Du Mục và Quang Linh Vlog bị khởi tố về tội lừa dối khách hàng do quảng cáo sai công dụng kẹo rau củ.
  • Hoa hậu Thùy Tiên bị phạt hành chính do sai phạm trong quảng cáo kẹo.
• Giải pháp:
  • Siết chặt quy định về người có ảnh hưởng.
  • Đại biểu Quốc hội đề nghị:
    • Chỉ người có liên quan hoặc có trình độ chuyên môn mới được quảng cáo sản phẩm.
    • Chính phủ sớm sửa đổi nghị định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo, nâng cao mức phạt.
    • Rà soát, bổ sung quy định về đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, trách nhiệm pháp lý.
    • Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch ban hành hướng dẫn chi tiết về quy trình xác minh độ tin cậy và cung cấp đầu mối hỗ trợ trực tuyến.
• Cơ chế phối hợp giữa các bộ ngành:
  • Sự tham gia của nhiều bộ ngành là yếu tố khách quan.
  • Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch chủ trì quản lý nhà nước về quảng cáo.
  • Dự thảo luật quy định Chính phủ sẽ quy định chi tiết về trách nhiệm, thẩm quyền của từng bộ ngành và cơ chế phối hợp.
  • Cần nghị định hướng dẫn chi tiết khi luật được thông qua.

V. Lộ trình và kỳ vọng

• Lộ trình: Quốc hội dự kiến bỏ phiếu thông qua dự thảo luật vào ngày 11 tháng 6. Nếu được thông qua, nghị định hướng dẫn sẽ phải có hiệu lực cùng với luật (dự kiến đầu năm sau).
• Kỳ vọng: Dự luật sẽ lập lại kỷ cương trong môi trường quảng cáo, chấn chỉnh hoạt động quảng cáo từ người có ảnh hưởng, nhóm đối tượng có vai trò lớn trong việc định hình thói quen tiêu dùng.

VI. Synthesis/Conclusion

Dự thảo luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật quảng cáo tập trung vào việc tăng cường trách nhiệm pháp lý cho người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, đặc biệt là người nổi tiếng và người có ảnh hưởng. Các quy định mới nhằm đảm bảo tính trung thực, chính xác của thông tin quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc thực thi hiệu quả luật này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành và sự ra đời của các văn bản hướng dẫn chi tiết.