Unknown Title

Key Concepts

• Tay chân miệng (Hand, Foot, and Mouth Disease - HFMD): Bệnh truyền nhiễm do virus đường tiêu hóa (chủ yếu là EV71 và Coxsackie).
• EV71 (Enterovirus 71): Chủng virus có độc lực cao, dễ gây biến chứng thần kinh, tim mạch và tử vong.
• Đồng nhiễm (Co-infection): Tình trạng trẻ mắc cùng lúc nhiều loại bệnh truyền nhiễm, làm gia tăng phản ứng viêm và tổn thương cơ quan.
• Virus hợp bào hô hấp (RSV): Tác nhân gây viêm tiểu phế quản và suy hô hấp.
• Miễn dịch không bền vững: Khả năng tái nhiễm HFMD do virus có nhiều chủng khác nhau.

1. Tình hình dịch bệnh và số liệu thống kê

• Gia tăng đột biến: Tại TP.HCM, số ca mắc HFMD tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ năm trước (hơn 9.000 ca, 8 ca tử vong). Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, trong quý 1/2026, số ca ghi nhận là 4.500 ca, tăng đáng kể so với 3.000 ca của năm 2025.
• Tỷ lệ nhập viện: Khoảng 32% số trẻ đến khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương có chỉ định nhập viện.
• Đối tượng nguy cơ: 97% trẻ nhập viện do HFMD dưới 5 tuổi.
• Dự báo: Dịch đạt đỉnh vào tháng 5-6 và một đợt cao điểm khác từ tháng 9 đến cuối năm.
• Các bệnh đồng lưu hành: Ngoài HFMD, trẻ đang đối mặt với nguy cơ từ RSV (3.000 ca từ đầu năm), sởi, ho gà và cúm.

2. Đặc điểm bệnh học và biến chứng

• Căn nguyên: Virus đường tiêu hóa (EV71, Coxsackie).
• Biến chứng nguy hiểm: Viêm não, màng não, viêm cơ tim, phù phổi, trụy mạch.
• Cơ chế đồng nhiễm: Các virus khi đồng nhiễm có tác dụng hiệp đồng, làm gia tăng phản ứng viêm và tổn thương đa cơ quan, khiến bệnh diễn tiến nặng hơn so với nhiễm đơn lẻ.
• Tái nhiễm: Trẻ có thể mắc lại HFMD nếu nhiễm chủng virus khác với lần trước, do cơ thể chỉ tạo miễn dịch bền vững với chủng đã mắc.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh chuyển nặng

Tiến sĩ, bác sĩ Cao Việt Tùng nhấn mạnh các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay:

• Sốt cao liên tục (không đáp ứng với thuốc hạ sốt hoặc kéo dài trên 2 ngày).
• Trẻ lừ đừ, mệt mỏi bất thường.
• Giật mình liên tục.
• Run tay, run chân, đi lại loạng choạng.
• Nôn nhiều.

4. Giải pháp và Khuyến nghị

• Vệ sinh: Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, vệ sinh bề mặt môi trường sống.
• Cách ly: Trẻ mắc bệnh cần nghỉ học để tránh lây lan trong môi trường trường học.
• Dinh dưỡng: Ưu tiên thức ăn lỏng, mềm, sữa cho trẻ bị loét miệng gây khó ăn.
• Phòng bệnh chủ động:
  • Tiêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin hiện có để tăng sức đề kháng.
  • Vắc-xin EV71 (hiệu quả lên đến 95%) hiện chưa có tại Việt Nam nhưng là hướng phòng ngừa quan trọng trong tương lai.
• Theo dõi: Không chủ quan, cần theo dõi sát sao các biểu hiện lâm sàng để phát hiện sớm giai đoạn chuyển từ nhẹ sang nặng.

5. Trích dẫn quan trọng

"Khi các cháu bé bị mắc đồng nhiễm thì các virus sẽ có tác dụng hiệp đồng. Nó làm gia tăng các phản ứng viêm, gia tăng các tổn thương các cơ quan và như vậy sẽ làm gia tăng tình trạng nặng của bệnh nhân." – Tiến sĩ, bác sĩ Cao Việt Tùng.

Tổng kết

Tình hình dịch bệnh truyền nhiễm ở trẻ em, đặc biệt là tay chân miệng, đang diễn biến phức tạp với sự lưu hành của chủng EV71 độc lực cao. Nguy cơ đồng nhiễm giữa HFMD và các bệnh hô hấp (RSV, cúm, sởi) tạo ra thách thức lớn cho công tác điều trị. Phụ huynh cần tập trung vào ba trụ cột: vệ sinh phòng bệnh, nhận biết sớm dấu hiệu chuyển nặng và tiêm chủng đầy đủ để bảo vệ trẻ trước các biến chứng nguy hiểm.