Tròn 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam | VTV24

Key Concepts:

• Báo Thanh niên (Thanh Niên Newspaper): Diễn đàn chống thực dân mạnh mẽ, do Nguyễn Ái Quốc (Lý Thụy, Hồ Chí Minh) tổ chức.
• Nguyễn Ái Quốc (Lý Thụy, Hồ Chí Minh): Người tổ chức và viết nhiều bài cho báo Thanh niên.
• Mật thám Pháp: Cơ quan an ninh Pháp tại Đông Dương, thu thập thông tin và theo dõi báo Thanh niên.
• Luis Marty: Trùm mật thám Pháp tại Đông Dương, nhận thức rõ mối đe dọa từ báo Thanh niên.
• Phong trào yêu nước: Phong trào đấu tranh giành độc lập của người Việt Nam.
• Phong trào cộng sản: Phong trào chính trị theo chủ nghĩa cộng sản.

1. Vai trò của Báo Thanh niên:

• Báo Thanh niên được chính quyền Pháp coi là diễn đàn chống thực dân mạnh mẽ.
• Báo thu hút sự chú ý của lực lượng an ninh Đông Dương, với nhiều điệp viên đọc hiểu và dịch báo.
• Bộ hồ sơ mật thám Pháp lưu giữ bản dịch tiếng Pháp của tất cả 208 số báo Thanh niên (từ 21/6/1925 đến 19/0/1930), trong đó 88 số do Lý Thụy trực tiếp tổ chức.

2. Phong cách viết của Hồ Chí Minh:

• Dù chỉ là bản dịch, tài liệu mật thám Pháp cho thấy phong cách viết giản dị, hài hước và nổi loạn chống lại kẻ mạnh của Hồ Chí Minh.
• Ví dụ: Bài thơ trên trang nhất số báo đầu tiên (21/6/1925) vang vọng như lời hiệu triệu thức tỉnh dân tộc.
• Ví dụ: Bài xã luận trên số báo thứ 2 (28/6/1925) giải thích cách mạng một cách dễ hiểu: thay đổi từ xấu sang tốt, giúp dân tộc bị áp bức trở nên mạnh mẽ.

3. Phản ứng của Chính quyền Pháp:

• Tác động mạnh mẽ của báo Thanh niên khiến chính quyền thực dân lo ngại.
• Luis Marty tổ chức mạng lưới mật thám để thu thập thông tin về báo và người đứng sau.
• Marty nhận định đây không thể là bút lực của kẻ tầm thường và yêu cầu tăng cường theo dõi, dịch kỹ từng bài.

4. Xác định Nguyễn Ái Quốc là người tổ chức:

• Sau gần một năm, cảnh sát và mật thám Pháp mới khẳng định chắc chắn Lý Thụy tức Nguyễn Ái Quốc là người tổ chức báo Thanh niên.
• Ngày 10/6/1926, toàn quyền Đông Dương gửi văn bản mật cho Bộ trưởng Thuộc Địa, nêu đích danh Nguyễn Ái Quốc xuất bản báo Thanh niên tại Quảng Châu.
• Thống sứ Bắc Kỳ cảnh cáo và có thể phạt tù (6 tháng) người đọc báo Thanh niên, đặc biệt là người tuyên truyền cho báo (1-3 năm tù).

5. Đánh giá của Luis Marty:

• Luis Marty là nhân vật nguy hiểm, hiểu rõ các lực lượng chính trị Việt Nam.
• Ông nhận thức được mối đe dọa từ báo Thanh niên đối với chế độ thuộc địa.
• Trong cuốn sách "Đóng góp vào lịch sử các phong trào chính trị của Đông Dương thuộc Pháp", Marty nhận xét về báo Thanh niên và vai trò của Nguyễn Ái Quốc.
• Marty nhận thấy Nguyễn Ái Quốc rất khôn ngoan, 60 số đầu chỉ nói về yêu nước, đoàn kết dân tộc và căm thù chế độ thuộc địa, sau đó mới đi đến kết luận chỉ có Đảng Cộng sản mới mang lại hạnh phúc cho nhân dân An Nam.

6. Kết luận:

Báo Thanh niên, dưới sự tổ chức và bút lực của Nguyễn Ái Quốc, đã trở thành một diễn đàn chống thực dân mạnh mẽ, gây lo ngại cho chính quyền Pháp. Phong cách viết giản dị, hài hước nhưng đầy tính chiến đấu của Nguyễn Ái Quốc đã thu hút đông đảo người đọc và góp phần thúc đẩy phong trào yêu nước và phong trào cộng sản tại Đông Dương. Sự theo dõi sát sao của mật thám Pháp và những đánh giá của Luis Marty cho thấy tầm quan trọng và sức ảnh hưởng to lớn của tờ báo này trong lịch sử Việt Nam.