Toàn cảnh thế giới: Những 'đòn bẩy' trong tiến trình đàm phán Mỹ - Nga - Ucraina | VTV24

Kết quả từ cuộc đối thoại tại Ả Rập Xê Út giữa Mỹ, Nga và Ukraina

Key Concepts:

• Lệnh ngừng bắn tạm thời ở biển Đen
• Sự mất lòng tin chiến lược giữa Nga và phương Tây
• Đòn bẩy trong đàm phán của Mỹ, Nga và Ukraina
• Sự khác biệt quan điểm giữa Mỹ và Châu Âu về Ukraina
• Liên minh tự nguyện hỗ trợ Ukraina
• Nhượng bộ để đạt được hòa bình

1. Bối cảnh và Mục tiêu Đàm phán

• Cuộc đàm phán tại Ả Rập Xê Út giữa Mỹ, Nga và Ukraina nhằm thu hẹp sự đối đầu, dù các bên thừa nhận tiến trình này khó khăn.
• Mục tiêu: Một thỏa thuận hạn chế hành động quân sự ở biển Đen, đảm bảo an toàn cho vận chuyển thương mại và ngăn chặn tấn công quân sự.
• Mong muốn hòa bình rõ ràng, nhưng thiếu lòng tin nghiêm trọng giữa các bên.

2. Nội dung Thỏa thuận Ngừng bắn Tạm thời

• Định nghĩa chi tiết hơn về lệnh ngừng bắn: Tập trung vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
• Khái niệm lệnh ngừng bắn ở biển Đen: Nga và Ukraina giành lại quyền tiếp cận không bị cản trở đến các cảng quan trọng cho xuất khẩu ngũ cốc và nông sản.
• Điều kiện từ Nga: Dỡ bỏ trừng phạt đối với các tổ chức tài chính tham gia thương mại nông nghiệp, khôi phục quyền truy cập (ít nhất một phần) vào hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT.
• Phản ứng từ Châu Âu: Không đồng ý với các điều kiện của Nga, tiếp tục lệnh cấm Nga truy cập SWIFT, cho rằng Nhà Trắng nhượng bộ quá nhiều.

3. Phân tích Sự Mất Lòng Tin

• Ukraina: Chưa tin tưởng vào cam kết của Nga và sự ủng hộ hoàn toàn của Mỹ.
• Nga và Phương Tây: Mất lòng tin chiến lược kéo dài từ sau Chiến tranh Lạnh, do NATO mở rộng về phía đông.
• Sự kiện củng cố mất lòng tin: Gruzia (2008), Crimea (2014), chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraina (24/2/2022).
• Khái niệm "lòng tin chiến lược": Việt Nam đưa ra lần đầu tại đối thoại Shangri-La 2013.

4. Đòn Bẩy của Các Bên trong Đàm Phán

• Mỹ:
  • Đối với Ukraina: Mạnh mẽ, nắm giữ viện trợ, thông tin tình báo, ảnh hưởng đến sự giúp đỡ từ Châu Âu.
  • Đối với Nga: Yếu hơn, chủ yếu là đe dọa tiếp tục viện trợ Ukraina.
• Nga:
  • Đối với Ukraina: Ưu thế trên chiến trường.
  • Đối với Mỹ: Biết Mỹ cần chấm dứt chiến tranh, cần đối tác thương mại, cần tập trung vào đối thủ chiến lược là Trung Quốc.
• Ukraina:
  • Đối với Mỹ: Hầu như không có, phụ thuộc nhiều vào Mỹ.
  • Đối với Nga: Đã mất đòn bẩy (vùng Kupiansk).

5. Quan Điểm của Nga về Chấm Dứt Xung Đột

• Điều kiện tiên quyết: Phương Tây ngừng viện trợ quân sự và chia sẻ thông tin tình báo cho Ukraina.
• Hòa bình lâu dài: Ukraina không bao giờ trở thành một phần của NATO (cần được Ukraina, Mỹ và Châu Âu xác nhận).
• Nhượng bộ nhỏ: Ngừng bắn hạ tầng năng lượng Ukraina để duy trì niềm tin của ông Trump.

6. Quan Điểm và Hành Động của Châu Âu

• Tiếp tục hỗ trợ Ukraina: Duy trì và tăng cường trừng phạt Nga, viện trợ quân sự (ví dụ: Đức cam kết thêm 2 tỷ euro).
• Phản đối nhượng bộ Nga: Thủ tướng Hungary Victor Orbán cho rằng EU nên ủng hộ nỗ lực hòa bình của ông Trump.
• Liên minh tự nguyện: Pháp và Anh khởi xướng, tăng cường hỗ trợ Ukraina, duy trì trừng phạt Nga, hoàn thiện cơ chế bảo đảm an ninh cho Kiev.
• Lực lượng quân sự đa quốc gia: Sẵn sàng triển khai tại Ukraina sau thỏa thuận ngừng bắn, không thay thế quân đội Ukraina, không phụ thuộc vào Nga.
• Cảnh báo của Macron: Mỹ muốn giảm sự hiện diện an ninh tại châu Âu, châu Âu cần chủ động đầu tư mạnh hơn cho quốc phòng.

7. Nghệ thuật Đàm Phán của Ông Trump và Chiến Thuật của Nga

• Ông Trump: Gây sức ép lên Ukraina để nhượng bộ nhiều hơn, nhanh chóng đạt thỏa thuận hòa bình.
• Nga: Áp dụng chiến thuật trì hoãn, tận dụng thời gian để chiếm thêm lãnh thổ.

8. Lợi Thế và Đòn Bẩy của Nga

• Lợi thế: Ưu thế trên chiến trường.
• Đòn bẩy: Nga đang chịu khoảng 28.000 lệnh cấm vận (con số kỷ lục).
• Sự khác biệt quan điểm Mỹ - Châu Âu: Châu Âu sử dụng lệnh cấm vận như con bài chính, Mỹ có thể sử dụng các đòn bẩy khác.

9. Khả Năng Lấp Đầy Khoảng Trống Viện Trợ của Mỹ

• Thống kê: Ukraina sản xuất 55% trang thiết bị vũ khí, Mỹ 25%, Châu Âu 20%.
• Gánh nặng cho Châu Âu: Nếu Mỹ rút viện trợ, Châu Âu phải gánh thêm 25%, có thể quá sức.
• Khó khăn: Nhiều lời hứa của Châu Âu không được thực hiện đầy đủ (ví dụ: 1 triệu viên đạn pháo).

10. Triển Vọng Liên Minh Tự Nguyện

• Nga phản đối: Không chấp nhận lực lượng quốc tế ở Ukraina.
• Điều kiện của Châu Âu: Lệnh ngừng bắn tuyệt đối, bảo trợ đủ mạnh (ví dụ: Liên Hợp Quốc), sự tham gia rộng rãi của các quốc gia.
• Khó khăn: Sự đồng thuận của nhiều thành viên, sự "ngúng nguẩy" của Mỹ.

11. Quan Điểm của Các Nhà Phân Tích Chính Trị

• Giáo sư Graham Allison (Đại học Harvard): Ukraina nên chấp nhận một nền hòa bình xấu xí.
• Trung tâm CSIS: Triển vọng của Ukraina ảm đạm, cần tìm kiếm thỏa thuận đàm phán khi Nga sẵn sàng hơn.
• Kịch bản xấu nhất: Mỹ cắt viện trợ, Ukraina buộc phải chấp nhận hòa bình bất lợi.
• Kinh tế Nga: Vận hành tốt hơn dự kiến, nhưng Ngân hàng Trung ương Nga cảnh báo về vấn đề nghiêm trọng trong năm tới.
• Người Nga: Nếu phải lựa chọn giữa hòa bình hợp lý và tiếp tục chiến tranh, phần đông có lẽ sẽ chọn hòa bình.

12. Kết luận

• Giải pháp khả thi nhất hiện nay là thỏa thuận từng bước một.
• Cần có nhượng bộ từ các bên để đạt được giải pháp.
• Các cường quốc đóng vai trò quyết định trong việc buộc các bên tham chiến phải xuống thang.
• Cần rất nhiều đòn bẩy để các bên chấp nhận cái giá để có được hòa bình.