Toàn cảnh phiên Chất vấn và trả lời chất vấn Bộ trưởng Tài chính | VTV24

Tóm tắt Phiên Chất Vấn Quốc Hội về Lĩnh Vực Tài Chính (Ngày 19/06/2025)

Key Concepts:

• Mục tiêu tăng trưởng 8%: Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 và hướng tới tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.
• Động lực tăng trưởng: Làm mới động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu) và xác lập động lực tăng trưởng mới (khoa học công nghệ, kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế).
• Doanh nghiệp nhà nước (DNNN): Nâng cao hiệu quả hoạt động, đổi mới quản trị theo thông lệ quốc tế.
• Kinh tế tư nhân: Thúc đẩy phát triển thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Đẩy mạnh thu hút, chú trọng chất lượng và chuyển giao công nghệ.
• Khu công nghiệp, khu kinh tế: Cơ chế chính sách thúc đẩy thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng thế hệ mới.
• Thuế: Quản lý thuế hiệu quả, đặc biệt trong thương mại điện tử; bỏ thuế khoán cho hộ kinh doanh.
• Đầu tư công: Giải ngân 100% vốn, tháo gỡ vướng mắc pháp lý.
• ODA: Giải ngân hiệu quả, đơn giản hóa thủ tục.
• PPP: Thúc đẩy đầu tư theo hình thức đối tác công tư.
• Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng đối tượng hỗ trợ.
• Trung tâm tài chính quốc tế: Xây dựng cơ chế chính sách, kết nối thị trường tài chính toàn cầu.

1. Tổng Quan Phiên Chất Vấn:

• Quốc hội tổ chức phiên chất vấn và trả lời chất vấn trong 1,5 ngày, phát thanh truyền hình trực tiếp.
• Hai nhóm vấn đề được lựa chọn: thuộc trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Tài chính và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình sẽ thay mặt Chính phủ làm rõ các vấn đề liên quan đến công tác điều hành của Chính phủ.
• Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua nghị quyết về chất vấn vào cuối kỳ hợp.
• Phiên chất vấn tiếp tục theo cách thức hỏi nhanh đáp gọn (hỏi không quá 1 phút, trả lời không quá 3 phút).

2. Nhóm Vấn Đề Thứ Nhất: Giải Pháp Về Công Tác Tài Chính Cho Phát Triển Kinh Tế Xã Hội:

• Mục tiêu tăng trưởng: Đảm bảo mục tiêu tăng trưởng, làm mới động lực tăng trưởng truyền thống, xác lập thúc đẩy động lực tăng trưởng mới.
• Giải pháp:
  • Kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, hiệu quả.
  • Rà soát, tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, đất đai, xây dựng, quy hoạch.
  • Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý.
  • Thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp (miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm, bãi bỏ thuế môn bài, cung cấp nền tảng số).
  • Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp (hỗ trợ đất đai, vốn, thị trường, công nghệ, chuyển đổi số).
• Ví dụ: Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và nghị quyết của Quốc hội về triển khai thực hiện mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

3. Nhóm Vấn Đề Thứ Hai: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Của Doanh Nghiệp Nhà Nước:

• Vấn đề: Cơ chế quản trị chậm đổi mới, kém hiệu quả, chưa phù hợp thông lệ quốc tế, tính công khai minh bạch còn hạn chế.
• Giải pháp:
  • Đổi mới công tác quản trị DNNN phù hợp thông lệ quốc tế.
  • Nâng cao trách nhiệm, tính chuyên nghiệp, năng động, hiệu quả của người đại diện vốn nhà nước.
  • Nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của hội đồng quản trị, hội đồng thành viên, chủ tịch công ty.
  • Minh bạch thông tin, mở rộng hợp tác quốc tế, tận dụng tiến bộ khoa học công nghệ.
  • Đổi mới công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
• Ví dụ: Sửa đổi Luật 69 để cởi trói cho DNNN, tạo điều kiện áp dụng chuẩn mực quản trị quốc tế.

4. Nhóm Vấn Đề Thứ Ba: Giải Pháp Hỗ Trợ Thúc Đẩy Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân:

• Mục tiêu: Kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
• Giải pháp:
  • Sửa đổi Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), rút ngắn thời gian lập thẩm định dự án, mở rộng trường hợp chỉ định thầu.
  • Ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, chia sẻ rủi ro.
  • Xây dựng nghị định về PPP trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
  • Tháo gỡ khó khăn cho các dự án PPP theo hợp đồng giữa nhà nước và doanh nghiệp.
  • Ưu tiên doanh nghiệp yếu thế, vùng khó khăn (ưu đãi thuế, tiếp cận tài chính, gói thầu riêng).
• Ví dụ: Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 198 của Quốc hội về chính sách ưu tiên nhóm doanh nghiệp yếu thế.

5. Nhóm Vấn Đề Thứ Tư: Giải Pháp Đẩy Mạnh Thu Hút Vốn Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài:

• Giải pháp:
  • Quán triệt nguyên tắc không phát triển khu công nghiệp bằng mọi giá, tràn lan.
  • Quy định chỉ mở khu công nghiệp mới khi tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp hiện hữu đạt ít nhất 60%.
  • Thể chế hóa linh hoạt đối với các vùng khó khăn, khu công nghiệp thế hệ mới (sinh thái, công nghệ cao, chuyên ngành).
  • Ưu đãi về thuế, miễn áp dụng điều kiện 60% lấp đầy để khuyến khích thu hút đầu tư.
• Ví dụ: Nghị định 35 của Chính phủ quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế.

6. Quản Lý Thuế và Thương Mại Điện Tử:

• Vấn đề: Khó khăn trong quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, gian lận thuế.
• Giải pháp:
  • Ban hành quy định về hóa đơn chứng từ, trách nhiệm khấu trừ nộp thuế của sàn thương mại điện tử.
  • Đẩy mạnh truyền thông chính sách, phối hợp với sàn thương mại.
  • Ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý thuế (cổng điện tử, AI).
  • Hoàn thiện quy định về xác định hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, định danh tổ chức cá nhân.
  • Hoàn thiện cơ sở dữ liệu, sử dụng AI cảnh báo gian lận thuế.
• Kết quả: 158 nhà cung cấp nước ngoài kê khai và nộp thuế, thu được 23.000 tỷ đồng tiền thuế.

7. Chính Sách Hỗ Trợ Lãi Suất và Doanh Nghiệp Xanh:

• Chính sách: Hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn (Nghị quyết 198).
• Giải pháp:
  • Xây dựng văn bản hướng dẫn rõ ràng, khả thi (qua hệ thống quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách hoặc ngân hàng thương mại).
  • Bố trí nguồn lực đúng, đủ.
  • Tháo gỡ khó khăn cho dự án PPP theo hợp đồng giữa nhà nước và doanh nghiệp.

8. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Hành Chính:

• Giải pháp:
  • Bãi bỏ thủ tục thành lập khu công nghiệp.
  • Cơ chế một cửa tại chỗ tại ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế.
  • Phân cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
  • Thủ tục đầu tư đặc biệt (chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm) đối với dự án công nghệ cao.
• Kết quả: Giảm khoảng 260 ngày so với quy định hiện nay.

9. Bỏ Thuế Khoán Cho Hộ Kinh Doanh:

• Chủ trương: Bãi bỏ thuế khoán từ năm 2026 (Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 198 của Quốc hội).
• Giải pháp:
  • Sửa đổi Luật Quản lý thuế, Luật Thu nhập cá nhân (kê khai đơn giản, minh bạch).
  • Tăng cường chuyển đổi số trong quản lý thuế (hóa đơn điện tử, cổng điện tử).
  • Cung cấp miễn phí hệ thống khai nộp thuế điện tử, phần mềm kế toán.
  • Đẩy mạnh truyền thông, đào tạo, tư vấn.

10. Giải Pháp Cho Doanh Nghiệp Nhà Nước:

• Mục tiêu: Đạt mục tiêu tăng trưởng 8% năm 2025 và tiến tới tăng trưởng hai con số.
• Giải pháp:
  • Yêu cầu các tập đoàn, tổng công ty điều chỉnh kế hoạch kinh doanh (mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 8%).
  • Cải cách thể chế, khơi thông nguồn lực, tăng cường hiệu quả.
  • Đổi mới tư duy quản trị, chủ động tận dụng nguồn lực.
  • Tập trung đầu tư vào lĩnh vực cốt lõi, có thế mạnh.
  • Thông qua người đại diện vốn nhà nước để theo dõi, hỗ trợ doanh nghiệp.

11. Cơ Cấu Lại Doanh Nghiệp Nhà Nước:

• Vướng mắc: Thiếu cơ sở pháp lý để thực hiện sắp nhập, chuyển giao doanh nghiệp, chuyển giao vốn, tài sản.
• Giải pháp:
  • Sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp (quy định về hợp nhất, sáp nhập, chuyển giao dự án, vốn, tài sản).

12. Thúc Đẩy Hộ Kinh Doanh Chuyển Đổi Thành Doanh Nghiệp:

• Vấn đề: Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn nhưng chưa chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp.
• Giải pháp:
  • Rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về hộ kinh doanh (thu hẹp khoảng cách với doanh nghiệp).
  • Hoàn thiện quy định pháp lý về bãi bỏ thuế khoán.
  • Chính sách hỗ trợ (miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu, bãi bỏ lệ phí môn bài, cung cấp nền tảng số).
  • Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, năng lực quản trị.

13. Thúc Đẩy Tiêu Dùng Nội Địa:

• Giải pháp:
  • Củng cố niềm tin của người tiêu dùng (chống hàng giả, hàng nhái).
  • Ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tỷ giá.
  • Tăng thu nhập cho người dân (điều chỉnh tăng lương, chính sách an sinh xã hội).
  • Thúc đẩy mô hình kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số.
  • Tăng tiêu dùng du lịch nội địa (chương trình kích cầu du lịch).
  • Phát triển thị trường tiêu dùng nông thôn (hỗ trợ chuỗi bán lẻ, cải thiện hạ tầng).

14. Phát Triển Khu Kinh Tế Ven Biển:

• Giải pháp:
  • Gắn với chiến lược kinh tế biển quốc gia, phát triển khu kinh tế ven biển sinh thái.
  • Đẩy nhanh dự án hạ tầng liên vùng (cao tốc Bắc Nam, đường ven biển).
  • Khai thác tối đa lợi thế so sánh, liên kết bổ trợ trong thu hút FDI.

15. Phân Cấp Phân Quyền Cho Địa Phương:

• Giải pháp:
  • Cải cách thủ tục hành chính, bãi bỏ thủ tục thành lập khu công nghiệp.
  • Áp dụng cơ chế một cửa tại chỗ cho ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế.
  • Chuyển thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư cho Ủy ban nhân dân tỉnh.
  • Thủ tục đầu tư đặc biệt (chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm).

16. Xử Lý Tài Chính Công Nợ Cho Lâm Trường:

• Giải pháp:
  • Hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho công ty nông lâm nghiệp giải thể mất khả năng thanh toán.
  • Quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử lý tài sản khi giải thể.

17. Thu Hút FDI Chất Lượng Cao:

• Xu hướng: Tập trung vào công nghệ cao, công nghệ lõi, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn.
• Giải pháp:
  • Chuyển trọng tâm từ ưu đãi thuế sang nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, dịch vụ hỗ trợ.
  • Phát triển hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế đồng bộ.
  • Cải cách thủ tục hành chính sau cấp phép.
  • Tận dụng lợi thế từ FTA.
  • Mở rộng quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện.

18. Đảm Bảo Nguồn Lực Tài Chính Bền Vững:

• Giải pháp:
  • Dành tối đa nguồn ngân sách cho đầu tư phát triển (phấn đấu 60%).
  • Đa dạng hóa nguồn vốn (doanh nghiệp tư nhân, DNNN, FDI, ODA, nhân dân).
  • Phát triển kênh huy động vốn từ thị trường vốn (cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư).
  • Tháo gỡ khó khăn cho dự án tồn đọng.
  • Nâng cao hiệu quả đầu tư (giảm thất thoát, tránh lãng phí, tái cơ cấu nền kinh tế).

19. Ý Kiến Thống Đốc Ngân Hàng Nhà Nước:

• Nhấn mạnh: Cần có sự phối hợp giữa các chính sách kinh tế vĩ mô (tài khóa, tiền tệ) để đạt mục tiêu tăng trưởng cao nhưng vẫn đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.
• Lưu ý: Cần có sự tính toán chỉ rõ về nguồn vốn huy động từ đâu và đặc biệt là khả năng vay và huy động được như thế nào, thời gian về phân kỳ về dự phòng các nguồn vốn vân vân để đảm bảo dự án khởi công thì thu xếp được vốn và không bị động để triển khai các dự án được nhưng mà không tạo áp lực lớn đến rủi ro vĩ mô.
• Đề xuất: Cân nhắc lồng ghép vào chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp đối với những doanh nghiệp vay vốn từ ngân hàng theo đối tượng của nghị quyết 68.

20. Kết Luận:

Phiên chất vấn tập trung vào các giải pháp tài chính để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, thu hút đầu tư và đảm bảo an sinh xã hội. Các đại biểu Quốc hội và Bộ trưởng Bộ Tài chính đã thảo luận sâu sắc về các vấn đề then chốt và đề xuất nhiều giải pháp cụ thể, thể hiện quyết tâm đổi mới và tinh thần trách nhiệm cao.