TIÊU ĐIỂM: Thưởng Tết có đủ để “hưởng Tết”? | VTV24

Thưởng Tết 2026: Bức Tranh Tương Phản và Kỳ Vọng của Người Lao Động

Key Concepts:

• Dopamine: Chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác hài lòng, kích hoạt cả khi nhận thưởng và khi kỳ vọng thưởng.
• Thưởng Tết: Khoản chi trả của người sử dụng lao động cho người lao động dịp Tết Nguyên Đán, không bắt buộc theo pháp luật.
• Bộ luật Lao động 2019 (Điều 104): Quy định về quyền tự quyết của người sử dụng lao động trong việc thưởng, hình thức thưởng và các vấn đề liên quan.
• Thu nhập chịu thuế: Tiền thưởng Tết được coi là thu nhập từ tiền lương, tiền công và chịu thuế thu nhập cá nhân.
• Bảo hiểm xã hội: Tiền thưởng Tết không dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
• Chế độ thưởng: Quy định cụ thể về điều kiện, mức thưởng do từng doanh nghiệp ban hành.

I. Cơ Sở Khoa Học và Tâm Lý Học về Thưởng

Khoa học thần kinh chỉ ra rằng việc nhận thưởng, dù là vật chất hay tinh thần, kích thích não bộ tiết ra dopamine, tạo cảm giác hài lòng. Điều quan trọng hơn là dopamine còn được giải phóng mạnh mẽ khi chúng ta kỳ vọng vào phần thưởng. Điều này cho thấy giá trị của phần thưởng không chỉ nằm ở thời điểm nhận mà còn ở quá trình chờ đợi và hy vọng. Chính vì vậy, việc đáp ứng kỳ vọng của người lao động về thưởng Tết là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp hiện nay.

II. Bức Tranh Thưởng Tết Năm 2026: Số Liệu và Sự Chênh Lệch

Bức tranh thưởng Tết năm 2026 cho thấy sự khác biệt lớn giữa các khối doanh nghiệp và các địa phương:

• Hà Nội: Mức thưởng phổ biến dao động từ 3 triệu đến 4,5 triệu đồng/người. Mức thưởng cao nhất thuộc về doanh nghiệp dân doanh (614 triệu đồng/người), tiếp theo là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (286 triệu đồng/người), và doanh nghiệp nhà nước (45-100 triệu đồng/người).
• Thành phố Hồ Chí Minh: Mức thưởng cao nhất đạt hơn 1,84 tỷ đồng/người (giảm nhẹ so với năm trước, nhưng vẫn cao nhất cả nước). Mức thưởng bình quân là hơn 12 triệu đồng/người, mức thấp nhất khoảng 5,8 triệu đồng/người.

Sự chênh lệch này đặt ra nhiều câu hỏi về tính công bằng và khả năng đáp ứng nhu cầu của người lao động.

III. Các Câu Hỏi Thường Gặp về Thưởng Tết và Quy Định Pháp Lý

Chương trình đã làm rõ 5 câu hỏi thường gặp nhất về thưởng Tết, dựa trên quy định của Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản liên quan:

1. Công ty có buộc phải thưởng Tết không? Không, thưởng Tết không phải là nghĩa vụ bắt buộc mà phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của doanh nghiệp (Điều 104 Bộ luật Lao động 2019).
2. Doanh nghiệp có thể thưởng bằng sản phẩm thay cho tiền không? Có, thưởng có thể bằng tiền, tài sản hoặc các hình thức khác, miễn là đã được quy định rõ trong quy chế thưởng (Điều 104 Bộ luật Lao động 2019).
3. Tiền thưởng Tết có phải đóng thuế thu nhập cá nhân không? Có, tiền thưởng Tết được coi là thu nhập từ tiền lương, tiền công và thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân.
4. Tiền thưởng Tết có phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc không? Không, tiền thưởng Tết không dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (Nghị định số 158/2025 của Chính phủ).
5. Làm việc chưa hết năm có nhận được thưởng Tết không? Việc này phụ thuộc vào quy chế thưởng của từng doanh nghiệp, kết quả sản xuất kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.

IV. Tình Hình Thực Tế tại Các Doanh Nghiệp: Thách Thức và Nỗ Lực

• Công ty may (TP.HCM): Doanh nghiệp này chứng kiến sự sụt giảm đơn hàng từ các thị trường truyền thống (Mỹ, Nga) tới 80% trong nửa cuối năm 2025. Tuy nhiên, việc nhận thêm đơn hàng gia công đã giúp doanh nghiệp kéo lại doanh thu và có thể chủ động kế hoạch thưởng Tết. Người lao động mong muốn có một khoản thưởng để trang trải chi phí về quê ăn Tết.
• Doanh nghiệp cơ khí xây dựng: Doanh nghiệp này ghi nhận mức tăng trưởng 25% so với năm trước nhờ các dự án hoàn thành đúng tiến độ. Do đó, doanh nghiệp quyết định chi thưởng tương đương 3-4 tháng lương cho người lao động, coi đây là giải pháp để ổn định và giữ chân nhân sự. "Không những là phải tăng cái lương hàng tháng lên cho công dân mà phải là tăng cái tiền thưởng. Thì đó là một cái là doanh nghiệp chúng tôi giữ chân người lao động để tránh chạy máu chết xám."

V. Xu Hướng Thưởng Tết trong 5 Năm Gần Đây

Trong 5 năm gần đây, mức thưởng Tết Nguyên Đán bình quân của người lao động cả nước dao động từ 6 đến 8 triệu đồng.

• 2021-2022: Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, mức thưởng bình quân chỉ khoảng 1,61 - 6,3 triệu đồng. Nhiều doanh nghiệp giảm hoặc không có thưởng.
• 2023-2024: Khi hoạt động sản xuất kinh doanh dần phục hồi, thưởng Tết tăng trở lại, đạt khoảng 6,8 - 6,9 triệu đồng.
• 2025: Mức thưởng bình quân tăng rõ rệt, đạt khoảng 7,72 triệu đồng, cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.

Tuy nhiên, đà tăng của tiền thưởng đi kèm với sự tăng nhanh của chi phí sinh hoạt, giá cả dịp Tết.

VI. Kỳ Vọng và Ý Nghĩa Thực Sự của Thưởng Tết

Người lao động kỳ vọng có một khoản thưởng đủ để trang trải chi phí Tết và có một cái Tết đầy đủ hơn. "Mình cũng làm đây gần 5 6 năm rồi. Những năm trước đều có số tiền hưởng như năm trước thì cũng được một tháng lương. Thì năm nay mình cũng mong muốn là cũng được một tháng lương đó để mình trang trải để lo cho gia đình vào dịp Tết."

Thưởng Tết không chỉ là thành quả sau một năm làm việc mà còn là sự ghi nhận nỗ lực, động viên tinh thần và là điểm tựa để người lao động đón một cái Tết an vui và đầy đủ. "Thưởng tết có đủ để hưởng tết hay không? Thực ra khó có một con số chung cho tất cả. Bởi cùng là thưởng tết với người này đó là thành quả sau 1 năm làm việc. Với người khác đó có thể là một khoản hỗ trợ để thu xếp những ngày cận Tết mà thôi."

Kết luận:

Thưởng Tết năm 2026 là một bức tranh tương phản, với sự chênh lệch lớn giữa các doanh nghiệp và địa phương. Dù tiền thưởng đã dần phục hồi sau giai đoạn khó khăn của dịch bệnh, nhưng ý nghĩa thực sự của thưởng Tết không chỉ nằm ở con số mà còn ở sự ghi nhận, chia sẻ và động viên tinh thần. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, việc doanh nghiệp nỗ lực cân đối và giữ lại một khoản thưởng Tết cho người lao động là một hành động ý nghĩa và cần thiết.