Tiêu điểm: Ô nhiễm mùi từ trang trại lợn | VTV24

Key Concepts

• Ô nhiễm mùi từ chăn nuôi lợn: Vấn đề nghiêm trọng gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe con người.
• Hợp chất khí thải: Ammoniac (NH3), Hydrosulfua (H2S), các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs).
• Biện pháp xử lý mùi: Chế phẩm sinh học, công nghệ muối liện ly, hệ thống phun xương khử mùi, hệ thống quan trắc không khí.
• Khó khăn trong kiểm tra và xử lý: Thiếu quy chuẩn cho khí thải, thiếu cán bộ chuyên môn, thiếu phương tiện kiểm tra.
• Quy định pháp luật: Nghị định 45 về xử lý vi phạm, giấy phép môi trường.

Ô nhiễm mùi từ các trang trại chăn nuôi lợn: Vấn đề nhức nhối và những thách thức trong xử lý

1. Tình trạng ô nhiễm mùi và tác động đến đời sống người dân

Vấn đề ô nhiễm mùi từ các trang trại chăn nuôi lợn đang gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân, đặc biệt là những hộ dân sống gần các khu vực này. Mùi hôi thối nồng nặc khiến người dân không thể chịu đựng, phải đóng cửa nhà, thậm chí phải chạy ra ngoài để tìm không khí trong lành.

• Ví dụ thực tế:
  • Người dân ở xã Thanh Quân, tỉnh Thanh Hóa đã phải lập lều lán tập trung trước khu vực trang trại chăn nuôi lợn công nghệ cao của Công ty cổ phần đầu tư quốc tế ASEAN để phản đối tình trạng ô nhiễm mùi.
  • Một hộ dân đã lắp điều hòa với hy vọng giảm bớt mùi hôi, nhưng ngược lại, điều hòa lại hút mùi từ bên ngoài vào, khiến tình hình tồi tệ hơn.

2. Nguyên nhân và các hợp chất gây mùi

Ô nhiễm mùi chủ yếu phát sinh từ hoạt động chăn nuôi lợn, bao gồm các hợp chất khí thải như:

• Ammoniac (NH3): Gây kích ứng đường hô hấp, mắt và da.
• Hydrosulfua (H2S): Khí độc có mùi trứng thối, có thể gây ngộ độc.
• Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs): Góp phần tạo ra mùi khó chịu và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

3. Các biện pháp xử lý mùi hiện tại và những hạn chế

Theo quy định, các trang trại chăn nuôi lợn phải thực hiện biện pháp kiểm soát và xử lý mùi. Tuy nhiên, các phương pháp hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế:

• Chế phẩm sinh học: Phần lớn các trang trại vẫn sử dụng chế phẩm sinh học để khử mùi, nhưng hiệu quả chưa thực sự triệt để.
• Công nghệ xử lý mùi:
  • Trang trại lợn công nghệ cao (Quảng Ninh): Sử dụng công nghệ chăn nuôi lợn trên nhà cao tầng của Trung Quốc và công nghệ muối liện ly để khử mùi. Công nghệ muối liện ly được cho là phản ứng với H2S và NH3, "hết sạch các không khí đi ra ngoài". Tuy nhiên, trang trại này vẫn gặp vấn đề phát tán mùi hôi sau 3 tháng hoạt động.
  • Trang trại lợn công nghệ cao (Thanh Hóa): Sau khi bị đình chỉ hoạt động vì phát tán mùi hôi, trang trại đã lắp đặt hệ thống xử lý mùi mới trị giá hàng chục tỷ đồng và chủ động lắp đặt hệ thống quan trắc không khí.
• Hạn chế của hệ thống quan trắc không khí:
  • Tại trang trại ở Thanh Hóa, hệ thống quan trắc không khí gặp sự cố do mất điện kéo dài (khoảng một tuần).
  • Đại diện đơn vị cho biết hệ thống quan trắc không nằm trong yêu cầu bắt buộc lắp đặt, đồng nghĩa với việc dù không hoạt động cũng không vi phạm quy trình kiểm soát xử lý mùi.

4. Khó khăn trong kiểm tra và xử lý ô nhiễm mùi của cơ quan chức năng

Việc kiểm tra và xử lý tình trạng ô nhiễm mùi từ các trang trại chăn nuôi lợn gặp không ít khó khăn và vướng mắc:

• Thiếu quy chuẩn cho khí thải: Theo văn bản trả lời của Bộ, khí thải từ chăn nuôi không phải là "nguồn điểm" nên không có quy chuẩn nào để so sánh. Việc cấp phép chủ yếu tập trung vào nước thải, còn khí thải chủ yếu là quản lý dựa trên việc thực hiện đầy đủ các biện pháp theo hồ sơ.
• Khó khăn trong định lượng mùi: Chủ trang trại ông Chuân (quy mô 1000 con lợn) cho rằng cần có định lượng rõ ràng về mức độ mùi gây ô nhiễm, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận. Ông khẳng định trang trại của mình đã hoạt động 15 năm mà chưa bị xử phạt vì đã làm tốt công tác xử lý mùi. Tuy nhiên, việc lấy mẫu định kỳ để phân tích các khí gây mùi như ammoniac và hydrosunua (được gửi ra Hà Nội) vẫn là cần thiết.
• Thiếu cán bộ chuyên môn và phương tiện kiểm tra: Tỉnh Thanh Hóa gặp khó khăn về cán bộ chuyên môn sâu phụ trách lĩnh vực môi trường và thiếu phương tiện, máy móc để kiểm tra.

5. Các trường hợp vi phạm và biện pháp xử lý

• Trang trại chăn nuôi lợn công nghệ cao của Công ty cổ phần đầu tư quốc tế ASEAN (Thanh Hóa):
  • Vi phạm: Hệ thống phun xương khử mùi không hoạt động, bể chứa chất thải che phủ không kín, máy tách ép phân gây phát sinh mùi hôi, tự ý đốt xác lợn chết ngoài trời, một số hạng mục chưa thực hiện đúng nội dung giấy phép môi trường.
  • Xử lý: Cơ quan chức năng yêu cầu tạm dừng nhập đàn lợn mới, chỉ được phép nuôi hết lứa hiện có và khắc phục toàn bộ vi phạm về môi trường trước ngày 10 tháng 11 năm 2025.
• Trang trại chăn nuôi của ông Chuân: Mặc dù người dân phản ánh gây ô nhiễm môi trường với mùi hôi thối khó chịu, ông Chuân vẫn khẳng định mùi hôi ở mức độ hợp lý và trang trại của mình chưa từng bị xử phạt.

6. Lời kêu gọi và kết luận

Ô nhiễm mùi từ các trang trại chăn nuôi lợn là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân. Việc hoàn thiện các quy chuẩn, tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát và áp dụng các công nghệ xử lý mùi hiệu quả là những yếu tố then chốt để giải quyết tình trạng này, đảm bảo môi trường sống trong lành và sức khỏe cho cộng đồng.

• Trích dẫn đáng chú ý: "Chúng ta có thể nói dối bằng lời, có thể che giấu bằng ánh mắt. Thế nhưng mà mùi hương thì không thể. Và tất nhiên rồi, mùi hôi thì cũng vậy, không có hình ảnh đánh mạnh vào thị giác, càng không cầm không sờ nắm được. Thế nhưng mà mùi ô nhiễm lại là một trong những thứ ô nhiễm gây ra cảm giác mệt mỏi, căng thẳng và ức chế nhất."