Tiêu điểm: Công ước Hà Nội - Điểm hẹn Việt Nam | VTV24

Key Concepts

• Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng (Hanoi Convention on Cybercrime): The first comprehensive UN multilateral legal agreement to address global cybercrime threats.
• Tội phạm mạng (Cybercrime): Criminal activities conducted using computers and the internet.
• Chủ quyền quốc gia (National Sovereignty): The supreme authority of a state within its territory.
• Khoảng cách số (Digital Divide): The gap between those who have access to information and communication technologies and those who do not.
• An ninh mạng (Cybersecurity): The practice of protecting systems, networks, and programs from digital attacks.
• Chuyển đổi số (Digital Transformation): The integration of digital technology into all areas of a business, fundamentally changing how it operates and delivers value to customers.
• AI (Artificial Intelligence): The simulation of human intelligence processes by machines, especially computer systems.

Công ước Hà Nội: Giải pháp Toàn cầu cho Tội phạm Mạng

1. Giới thiệu Công ước Hà Nội

• Mục tiêu: Công ước Hà Nội, tên chính thức là Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, là thỏa thuận pháp lý đa phương toàn diện đầu tiên của Liên hợp quốc nhằm giải quyết mối đe dọa tội phạm mạng toàn cầu.
• Thời gian và Địa điểm: Công ước được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua vào cuối năm ngoái và sẽ mở ký vào ngày 25-26 tháng 10 năm 2025 tại Hà Nội, Việt Nam.
• Vai trò của Việt Nam: Việt Nam đóng vai trò là điểm hẹn thượng đỉnh thế giới, tập hợp và dẫn dắt các nguồn lực toàn cầu để đấu tranh chống tội phạm mạng.

2. Các Điểm Mới Quan Trọng của Công ước

• Tính Toàn cầu và Tôn trọng Chủ quyền:
  • Khác với Công ước Budapest (do Châu Âu khởi xướng), Công ước Hà Nội là khuôn khổ pháp lý đầu tiên được đàm phán và thông qua bởi tất cả các thành viên Liên hợp quốc.
  • Đảm bảo mọi hoạt động hợp tác điều tra, truy cập dữ liệu xuyên biên giới phải tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp và được sự cho phép của nước sở tại, giải quyết mối lo ngại về vi phạm chủ quyền.
• Mở rộng Phạm vi Tội phạm:
  • Không chỉ xử lý các tội phạm cốt lõi như hacking, lừa đảo trên không gian mạng.
  • Bao gồm cả các tội phạm sử dụng công nghệ cao để thực hiện khủng bố, buôn người và buôn lậu ma túy.
• Hỗ trợ các Nước đang Phát triển:
  • Lần đầu tiên, một cơ chế rõ ràng về hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và xây dựng năng lực được đưa vào.
  • Nhằm thu hẹp khoảng cách số trong năng lực phòng chống tội phạm mạng giữa các quốc gia.

3. Tác động và Kỳ vọng của Công ước

• Khuôn khổ Pháp lý Toàn cầu: Đảm bảo pháp quyền và bảo vệ quyền con người trên không gian số.
• Tăng cường Hợp tác Quốc tế:
  • Thiết lập hệ thống đồng loạt phòng chống tội phạm giữa các quốc gia.
  • Tạo hệ thống mạng liên kết giữa các lực lượng thực thi pháp luật.
• Nâng cao Nhận thức: Tăng cường nhận thức về mối nguy của tội phạm mạng cho mỗi quốc gia.
• Bảo vệ Nền kinh tế Số: Ước tính thiệt hại toàn cầu do tội phạm mạng gây ra sẽ lên tới 10,5 nghìn tỷ đô la Mỹ vào năm 2025. Công ước góp phần bảo vệ nền kinh tế số toàn cầu thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế, thúc đẩy sử dụng Internet an toàn và tăng cường hợp tác, chia sẻ thông tin chống tội phạm xuyên biên giới.

4. Các Hoạt động Hưởng ứng tại Việt Nam

• Tổ chức Xã hội Nghề nghiệp về An ninh mạng: Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên có tổ chức xã hội, nghề nghiệp về an ninh mạng với sự tham gia của cơ quan an ninh, tổ chức, doanh nghiệp và những người có uy tín.
• Chiến dịch "Không Một Mình":
  • Khởi xướng bởi Liên minh Niềm tin Số, bảo trợ bởi UNICEF, Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế.
  • Thông điệp: "Không ai bị bỏ lại một mình trên mạng."
  • Mục tiêu: Tiếp cận trực tiếp 12 triệu thanh thiếu niên từ 12-24 tuổi.
  • Nội dung: Lan tỏa kỹ năng an toàn trực tuyến, nhận diện chiêu trò, cách phòng tránh, xử lý, báo cáo khi gặp tình huống nguy hiểm.
  • Số liệu: Trong 9 tháng đầu năm 2025, có 22.200 lượt phản ánh về lừa đảo trực tuyến, chủ yếu nhắm vào học sinh, sinh viên (14-22 tuổi).
• Cuộc thi Sinh viên An ninh mạng 2025:
  • Thu hút 327 đội thi, hơn 1248 sinh viên từ 34 trường đại học, cao đẳng Việt Nam và 26 trường quốc tế.
  • Mục đích: Giao lưu, học hỏi, khẳng định năng lực chuyên môn, quảng bá hình ảnh thế hệ trí thức trẻ năng động, sáng tạo và có trách nhiệm.
  • Ý nghĩa: Thể hiện sự chuẩn bị quan trọng để Việt Nam và các nước cùng chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn, tin cậy và phát triển bền vững.

5. Vai trò của AI và Thách thức trong Kỷ nguyên Số

• AI và Mối đe dọa An ninh mạng: Kỷ nguyên chuyển đổi số và sự phát triển của AI làm thay đổi cách vận hành và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng. AI cũng có thể bị lợi dụng thành công cụ chính cho các cuộc tấn công mạng, lừa đảo và uy hiếp an toàn hệ thống thông tin.
• Yêu cầu Phối hợp Toàn cầu: Cần có sự phối hợp toàn cầu để bắt kịp những thay đổi này thông qua cơ chế chia sẻ thông tin thông suốt.

6. Việt Nam và Vị thế Quốc tế

• Tốc độ Chuyển đổi Số: Việt Nam là một trong những nước có tốc độ chuyển đổi số nhanh nhất thế giới.
• Chỉ số An ninh mạng Toàn cầu (GCI) 2024: Việt Nam đã vươn lên nhóm các quốc gia dẫn đầu, với tỷ lệ người dân tham gia không gian số vượt 80%.
• Chuyển hóa Vai trò Ngoại giao thành Thực tiễn: Công ước cung cấp khuôn khổ để các nhà hoạch định chính sách và lập pháp củng cố luật pháp và cơ chế thực thi trong nước, bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và kiến tạo môi trường số an toàn hơn.
• Cam kết Hợp tác Quốc tế: Nỗ lực phát hiện, đào tạo và kết nối tài năng trẻ trong lĩnh vực an ninh mạng là nền tảng cho tương lai, nơi các chuyên gia trẻ sẽ góp phần hiện thực hóa cam kết của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế, chia sẻ tri thức và chuẩn hóa kỹ năng an ninh mạng.

7. Kết luận

Công ước Hà Nội không chỉ là dấu mốc pháp lý quan trọng mà còn là tuyên ngôn về trách nhiệm của Việt Nam với thế giới và của mỗi công dân với tương lai số. Việt Nam đang thể hiện vai trò tiên phong trong việc thúc đẩy tinh thần chung tay bảo vệ không gian số, an toàn và nhân văn.