Thượng đỉnh Nga - Trung Quốc: Trật tự thế giới đa cực sẽ đi về đâu? | VTV24

Key Concepts

• Trật tự thế giới đa cực (Multipolar World Order): Tầm nhìn về một thế giới có nhiều trung tâm quyền lực thay vì sự thống trị đơn cực.
• Phi đô la hóa (De-dollarization): Quá trình giảm sự phụ thuộc vào đồng USD trong giao dịch quốc tế, thay thế bằng đồng nội tệ (Nhân dân tệ và Rúp).
• Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện: Mối quan hệ Nga - Trung được mô tả là "không liên minh, không đối đầu, không nhắm vào bên thứ ba".
• An ninh không thể chia cắt (Indivisible Security): Nguyên tắc an ninh của một quốc gia không được xây dựng trên sự tổn hại an ninh của quốc gia khác.
• BRICS & SCO (Tổ chức Hợp tác Thượng Hải): Các định chế đa phương đóng vai trò trụ cột trong trật tự thế giới mới.

---

1. Bối cảnh và Thông điệp Chiến lược

Chuyến thăm của Tổng thống Nga Vladimir Putin tới Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước đạt mức cao nhất trong lịch sử (kỷ niệm 25 năm Hiệp ước hữu nghị).

• Thông điệp: Nga và Trung Quốc không chỉ củng cố quan hệ song phương mà còn cùng phác thảo một tầm nhìn về trật tự thế giới đa cực, đối trọng với các áp lực từ phương Tây.
• Tâm thế: Trung Quốc hiện là nền kinh tế số 2 thế giới, đóng vai trò là điểm đến chiến lược mà cả Nga và Mỹ đều cần sự hợp tác trong các vấn đề quốc tế (như xung đột tại Ukraine hay Iran).

2. Các Trụ cột của Tầm nhìn Đa cực

Bản tuyên bố chung dài 47 trang phác thảo 6 trụ cột chính:

• Tài chính & Kinh tế: Đẩy mạnh phi đô la hóa; thanh toán bằng đồng Nhân dân tệ và Rúp để tránh rủi ro từ các lệnh trừng phạt tài chính phương Tây.
• An ninh: Phản đối mở rộng các khối quân sự (NATO, AUKUS) sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương; thúc đẩy các định chế như BRICS và SCO.
• Công nghệ: Hợp tác trong không gian (kết nối vệ tinh Beidou và Glonass) và thiết lập quy tắc quản trị AI chung.
• Đa dạng văn minh: Tôn trọng sự khác biệt về hệ thống chính trị và con đường phát triển của mỗi quốc gia.

3. Phân tích Kinh tế và Dữ liệu

• Kim ngạch thương mại: Đạt khoảng 228 tỷ USD (Nga xuất khẩu 124,3 tỷ USD chủ yếu là năng lượng; Trung Quốc xuất khẩu 103,8 tỷ USD gồm máy móc, công nghệ).
• Tăng trưởng: Thương mại song phương tăng gần 15% trong quý 1 năm nay, bất chấp sức ép từ phương Tây.
• Tính tùy thuộc lẫn nhau: Tiến sĩ Đỗ Sơn Hải nhấn mạnh rằng dù Nga - Trung gắn kết, nhưng Trung Quốc vẫn có kim ngạch thương mại với Mỹ (hơn 400 tỷ USD) và EU (gần 800 tỷ USD) rất lớn, cho thấy thế giới vẫn cần sự kết nối toàn cầu.

4. Quan điểm của Tiến sĩ Đỗ Sơn Hải

• Tính định hướng: Các trụ cột trong tuyên bố chung mang tính định hướng chiến lược hơn là giải pháp cụ thể. Việc hiện thực hóa cần một chặng đường dài và sự tham gia của toàn nhân loại.
• Vai trò của các nước vừa và nhỏ: Các nước này cần giữ vững tính tự chủ và độc lập. Nếu không, họ dễ rơi vào tình trạng trở thành "vùng ngoại vi" của các cực quyền lực trong quá trình cạnh tranh giữa các nước lớn.
• Cơ chế quốc tế: Nga và Trung Quốc không phủ nhận các thể chế hiện có (như Liên Hợp Quốc) mà muốn cải tổ và làm cho chúng hoạt động hiệu quả, bình đẳng hơn.

5. Kết luận và Triển vọng

• Cạnh tranh và Phân mảnh: Quá trình chuyển dịch sang trật tự đa cực sẽ không tránh khỏi va chạm và cạnh tranh gay gắt với phương Tây.
• Cơ hội: Tầm nhìn này mở ra không gian chiến lược mới cho các quốc gia vừa và nhỏ, cho phép họ có thêm lựa chọn trong hợp tác quốc tế và tăng cường tiếng nói trên bàn cờ chính trị toàn cầu.
• Tổng kết: Mối quan hệ Nga - Trung hiện nay là "vượt xa liên minh", tạo ra một mô hình hợp tác kiểu mẫu dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, dù vẫn còn nhiều thách thức trong việc cụ thể hóa các cam kết thành hành động thực tế.