Thực tập sinh "vỡ mộng" khi bước chân vào công ty để thực tập VTV24

Key Concepts

• Thực tập sinh (Intern): Sinh viên đang trong quá trình học tập tại trường đại học hoặc cao đẳng, tham gia vào một môi trường làm việc thực tế để áp dụng kiến thức đã học và tích lũy kinh nghiệm.
• Thông báo kỷ luật công khai (Public disciplinary notice): Việc công ty công bố thông tin kỷ luật một thực tập sinh trên các nền tảng công cộng, bao gồm cả việc chạy quảng cáo trên mạng xã hội.
• Quyền lợi và trách nhiệm (Rights and responsibilities): Các quyền mà thực tập sinh được hưởng và các nghĩa vụ mà họ phải thực hiện trong quá trình thực tập, cũng như quyền lợi và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với thực tập sinh.
• Bàn giao công việc (Job handover): Quá trình chuyển giao trách nhiệm và thông tin về công việc từ người này sang người khác, đặc biệt quan trọng khi một nhân viên hoặc thực tập sinh kết thúc kỳ thực tập.
• Áp lực công việc (Work pressure): Khối lượng công việc, thời hạn gấp rút và các yêu cầu về hiệu suất mà thực tập sinh phải đối mặt.
• Quấy rối tại nơi làm việc (Workplace harassment): Các hành vi không phù hợp, xúc phạm danh dự, phẩm giá hoặc gây tổn thương tinh thần cho thực tập sinh.
• Quy định pháp luật về thực tập sinh (Legal regulations on interns): Các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến quyền và nghĩa vụ của thực tập sinh, cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp.
• Hợp đồng thực tập (Internship contract): Văn bản thỏa thuận giữa doanh nghiệp, thực tập sinh và cơ sở giáo dục, quy định rõ các điều khoản về thời gian, nhiệm vụ, quyền lợi và nghĩa vụ.

Vụ việc thông báo kỷ luật thực tập sinh gây tranh cãi

1. Diễn biến vụ việc và phản ứng ban đầu

• Thông báo gây xôn xao: Một công ty tại Thành phố Hồ Chí Minh đã đăng tải thông báo kỷ luật một thực tập sinh tên A, thậm chí còn chạy quảng cáo trên Facebook với đầy đủ tên và trường học của sinh viên.
• Chi tiết vụ việc theo công ty:
  • Sinh viên A có kỳ thực tập tối thiểu 3 tháng.
  • Khi sinh viên đề nghị xác nhận thực tập sớm, công ty đã hỗ trợ ký đóng dấu.
  • Sau khi có xác nhận, sinh viên thông báo dừng thực tập vì vướng lịch học.
  • Công ty yêu cầu hỗ trợ thêm thời gian để bố trí nhân sự thay thế do công việc chưa được bàn giao.
  • Sinh viên tiếp tục thông báo dừng thực tập ngay lập tức với lý do đã đủ thời gian theo yêu cầu của nhà trường.
• Phản ứng trái chiều:
  • Quan điểm cho rằng thực tập sinh sai: Hành động của sinh viên A bị cho là chưa đúng.
  • Quan điểm cho rằng công ty sai: Việc công ty kỷ luật công khai và chạy quảng cáo thông tin cá nhân của sinh viên bị xem là hành vi "trù dập", ảnh hưởng đến tương lai xin việc của sinh viên.
• Kết quả: Sau làn sóng phẫn nộ, công ty đã gỡ bỏ thông báo kỷ luật.

2. Tầm quan trọng và thực trạng của kỳ thực tập

• Số liệu thống kê: Hàng trăm nghìn sinh viên đi thực tập mỗi năm. Năm học 2024-2025, hơn 720.000 doanh nghiệp đã ký kết hợp tác tiếp nhận trên 310.000 lượt thực tập sinh.
• Câu hỏi đặt ra: Liệu sinh viên đã hiểu rõ về quyền lợi và trách nhiệm của mình trong quá trình thực tập hay chưa?

3. Nỗi niềm từ phía thực tập sinh

• Áp lực làm việc quá sức: Nhiều thực tập sinh bị yêu cầu làm việc quá sức, quá thời gian, không được ghi nhận xứng đáng vì mong muốn có điểm cao, ghi điểm với nhà tuyển dụng hoặc học hỏi nhiều.
• Môi trường làm việc tiêu cực:
  • Bị mắng chửi, xúc phạm: Thực tập sinh đối mặt với thái độ lớn tiếng, nóng tính, bị mắng là "không biết điều", "ăn mặc lố lăng", "xúc phạm danh dự và phẩm giá".
  • Tổn thương tinh thần: Một số thực tập sinh phải uống thuốc ngủ, khóc, tìm đến bác sĩ tâm lý để đối phó với áp lực và tổn thương.
  • Thiếu sự bảo vệ: Không có ai lên tiếng hoặc bảo vệ khi thực tập sinh bị "tô xích" giữa văn phòng, và hành vi này bị xem là "bình thường".
• Sự im lặng và chịu đựng: Sinh viên thường chọn cách giữ im lặng vì ngại, sợ bị đuổi, sợ ảnh hưởng đến kết quả học tập.
• Khối lượng công việc và tính liên quan:
  • Khối lượng công việc giao dày đặc, gấp rút, đôi khi phải làm nguyên cả đêm.
  • Công việc được giao thường lặt vặt, không liên quan đến ngành học (ví dụ: bưng bê trà sữa), không thể ghi vào quá trình thực tập.
• Lo ngại về điểm số: Sợ thái độ không tốt với người hướng dẫn sẽ ảnh hưởng đến điểm "tinh thần làm việc" trong tiêu chí chấm điểm.

4. Nỗi lo từ phía doanh nghiệp

• Thiếu kinh nghiệm và kỳ vọng cao: Thực tập sinh thiếu kinh nghiệm nhưng lại kỳ vọng vào môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ tốt.
• Thiếu chỉn chu về tác phong: Thái độ, trang phục, phong cách làm việc và giờ giấc của thực tập sinh chưa được chỉn chu.
• Kỹ năng yếu: Kỹ năng giao tiếp, sự chủ động trong công việc và kỹ năng xử lý tình huống còn yếu.
• Khả năng chịu áp lực kém: Yếu trong việc chịu áp lực công việc hoặc KPI, dẫn đến cảm xúc tụt dốc và có thể bộc phát trên mạng xã hội, gây băn khoăn cho doanh nghiệp.

5. Khung pháp lý và quy định hiện hành

• Thiếu quy định cụ thể tại Việt Nam: Hiện nay, Việt Nam chưa có quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của sinh viên thực tập.
• Thực tập sinh không phải là người lao động: Theo quy định pháp luật, sinh viên thực tập không phải là người lao động và không có nghĩa vụ lao động cho cơ sở thực tập.
• Quyền từ chối nhiệm vụ: Sinh viên có quyền từ chối các nhiệm vụ hoặc KPI nếu cơ sở thực tập giao.
• Hành vi sử dụng lao động bất hợp pháp: Việc doanh nghiệp sử dụng sinh viên vào các công việc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật hoặc có giấy phép mà không tuân thủ quy định có thể bị phạt vi phạm hành chính về lao động.
• Vai trò của nhà trường: Trong trường hợp có vấn đề, nhà trường sẽ trao đổi với giám đốc và các sở ban ngành để tháo gỡ, đảm bảo quyền lợi chính đáng và hợp pháp cho sinh viên.
• Kỷ luật thuộc thẩm quyền nhà trường: Việc kỷ luật sinh viên là thẩm quyền của nhà trường, không phải đơn vị thực tập.

6. So sánh với quy định quốc tế

• Đức: Các công ty phải lập hợp đồng thực tập bằng văn bản, nêu rõ thời gian, giờ làm, mức lương, đền bù, quyền, nghĩa vụ, mục đích học tập, đào tạo.
• Pháp: Hợp đồng thực tập là hợp đồng ba bên (người sử dụng lao động, thực tập sinh, cơ sở giáo dục). Thực tập sinh không có quyền nhận lương nhưng có thể được thưởng nếu thời gian thực tập kéo dài hơn 2 tháng trong cùng năm học.

7. Kết luận và mong đợi

• Tầm quan trọng của thực tập: Thực tập là quá trình quan trọng để biến lý thuyết thành thực tế, kiểm tra kiến thức và đo lường sự phù hợp với ngành nghề.
• Mong đợi chung: Một kỳ thực tập thực tế, chất lượng là mong mỏi của cả sinh viên và doanh nghiệp, nhằm tìm kiếm nguồn nhân sự chất lượng cao.
• Kỳ vọng về cơ chế pháp lý: Cần có một cơ chế pháp lý cụ thể hơn để bảo vệ quyền lợi và quy định rõ ràng trách nhiệm của các bên trong quá trình thực tập.