Thủ đoạn hoạt động của các cơ sở tái chế giấy không phép | VTV24

Key Concepts

• Tái chế giấy: Quá trình xử lý giấy đã qua sử dụng để tạo ra sản phẩm giấy mới.
• Ô nhiễm môi trường: Sự suy thoái của môi trường do các hoạt động của con người, đặc biệt là công nghiệp.
• Đánh giá tác động môi trường (ĐTM): Quy trình đánh giá các tác động tiềm tàng của một dự án hoặc hoạt động đối với môi trường.
• Giấy phép hoạt động: Giấy tờ pháp lý do cơ quan có thẩm quyền cấp phép cho một doanh nghiệp hoặc cơ sở hoạt động.
• Hoạt động chui: Hoạt động sản xuất hoặc kinh doanh mà không có giấy phép hoặc không tuân thủ các quy định pháp luật.
• Phạt hành chính: Biện pháp xử lý vi phạm hành chính bằng cách áp dụng các khoản tiền phạt.
• Đình chỉ thi công/hoạt động: Biện pháp tạm dừng hoạt động xây dựng hoặc sản xuất do vi phạm quy định.

Tái Chế Giấy: Lợi Nhuận Bất Chấp Môi Trường

1. Chủ trương và Thực trạng tại Bắc Ninh

• Chủ trương: Tỉnh Bắc Ninh đã thực hiện chủ trương không đánh đổi môi trường để lấy sự phát triển kinh tế, dẫn đến việc đóng cửa toàn bộ các cơ sở sản xuất tái chế giấy gây ô nhiễm tại các làng nghề và cụm công nghiệp.
• Hậu quả: Các chủ sản xuất giấy đã di dời nhà máy đến các tỉnh thành khác để tiếp tục hoạt động, tìm kiếm lợi nhuận.
• Bài học: Lợi nhuận không được tạo ra từ sự hủy hoại môi trường, bài học từ các làng nghề, cụm công nghiệp ở Bắc Ninh vẫn còn nguyên giá trị.

2. Hoạt động Tái Chế Giấy tại Phú Thọ

• Địa điểm: Các nhà xưởng nằm trong khuôn viên của Hợp tác xã Giấy Phù Ninh, xã Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.
• Khôi phục hoạt động: Hoạt động sản xuất giấy tại đây bắt đầu được khôi phục từ cuối năm 2024 sau nhiều năm tạm dừng.
• Liên kết với Bắc Ninh: Trên giấy tờ, các nhà xưởng vẫn thuộc hợp tác xã, nhưng thực tế có liên kết với các chủ sản xuất ở Bắc Ninh để duy trì hoạt động.
• Tình trạng pháp lý:
  • Các đơn vị báo cáo đang thương thảo nội dung liên kết, chưa chính thức ký hợp đồng.
  • Hoạt động sản xuất tái chế giấy thuộc danh mục ngành nghề có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, bắt buộc phải lập báo cáo ĐTM và được cấp phép hoạt động.
  • Tại các nhà xưởng này, quy định về ĐTM và giấy phép hoạt động gần như không tồn tại.
  • Hồ sơ xin cấp phép không được cơ quan quản lý thông qua do chưa đảm bảo yêu cầu về thực tế, hồ sơ và khả năng đáp ứng.
• Vi phạm và Xử phạt:
  • Hợp tác xã Giấy Phù Ninh bị xử phạt 320 triệu đồng về hành vi xả thải khi chưa được cấp giấy phép môi trường.
  • Hình thức phạt bổ sung: Đình chỉ hoạt động sản xuất trong 4,5 tháng kể từ đầu tháng 8.
• Giám sát và Thực tế:
  • Người quản lý quả quyết các nhà xưởng đang dừng hoạt động, trùng khớp với kết quả kiểm tra trước đó.
  • Tuy nhiên, khi phóng viên có mặt, các cỗ máy đột nhiên dừng hoạt động, nhưng chỉ nửa tiếng sau, chúng lại chạy hết công suất, xả khói đen đặc từ lò hơi.
  • Lãnh đạo địa phương chưa nhận phản ánh về việc đơn vị hoạt động khi bị tạm dừng, yêu cầu tăng cường giám sát chặt chẽ hơn.

3. Hoạt động Tái Chế Giấy tại Lào Cai

• Địa điểm: Dãy nhà xưởng của Công ty Quế Minh Nghĩa, tổ hợp các cỗ máy tái chế giấy tại Cụm công nghiệp Âu Lâu, phường Âu Lâu, tỉnh Lào Cai.
• Tình trạng pháp lý:
  • Các cơ sở sản xuất không được cấp giấy phép môi trường.
  • Không có báo cáo ĐTM.
  • Không đủ điều kiện về phòng cháy chữa cháy.
• Xây dựng trái phép:
  • Một nhà xưởng diện tích hàng chục nghìn mét vuông đang được xây dựng.
  • Trên giấy tờ, Công ty Gỗ Hồng Nguyên xin cấp giấy phép xây dựng với đăng ký là nhà máy sản xuất ván ép.
  • Thực tế lại lắp đặt dây chuyền máy móc chuyên dụng, công suất lớn để tái chế giấy phế liệu.
• Vi phạm và Xử phạt:
  • Doanh nghiệp này chưa đủ đầy đủ giấy tờ.
  • Phường đã lập biên bản vi phạm hành chính, xử phạt và đình chỉ thi công.
• Tiếp tục hoạt động bất chấp:
  • Dù công trình đang trong thời gian đình chỉ thi công, chỉ sau 2 tháng, từ khu đất trống đã hình thành nhà xưởng.
  • Với tốc độ này, máy móc tái chế giấy sớm muộn cũng sẽ đi vào hoạt động.
• Xử lý nước thải:
  • Các bể chứa nước thải đã được che bạt kín mít.
  • Tuy nhiên, nước thải vẫn chảy ra suối, gây ô nhiễm nặng, mùi hôi thối nồng nặc, đặc biệt vào ban đêm và khi mưa.
• Tình trạng "chạy thử":
  • Lãnh đạo UBND phường Âu Lâu cho biết các xưởng tái chế giấy chưa được cấp phép vận hành chính thức.
  • Hoạt động hiện tại được gọi là "chạy thử" để kiểm tra hiệu suất và công suất máy.
  • Địa phương chưa đồng ý với việc "chạy thử" này, nhưng các dây chuyền vẫn hoạt động dưới "mác" đó.

4. Lợi Nhuận và Trách Nhiệm Quản Lý

• Lợi nhuận từ trốn tránh chi phí:
  • Trung bình, quá trình tái chế 1 tấn giấy phế liệu, nếu trốn tránh chi phí xử lý môi trường, chủ cơ sở có thể thu về khoảng 2,5 triệu đồng.
  • Với công suất 100 tấn/dây chuyền, lợi nhuận trong 1 ngày có thể lên đến hàng chục triệu đồng.
• Trách nhiệm của chính quyền địa phương:
  • Cần có trách nhiệm trong công tác thẩm định, thu hút đầu tư và quản lý cấp phép môi trường.
  • Cần tránh tình trạng "thả gà ra để đuổi".
  • Việc tiếp tục làm ngơ, ảnh hưởng đến môi trường cần được đưa vào tiêu chí đánh giá cán bộ địa phương.
• Thủ đoạn hoạt động chui:
  • Thiết bị, dây chuyền công nghệ tái chế thường là cũ.
  • Các đơn vị không thiếu thủ đoạn để hoạt động chui.
• Sẵn sàng chấp nhận phạt:
  • Nhiều cơ sở bị xử phạt hành chính hàng trăm triệu đồng nhưng không ngần ngại tái diễn hoạt động chui.
  • Họ sẵn sàng nộp phạt miễn sao máy được chạy để tạo ra tiền.

5. Kết luận và Tóm tắt

Video phản ánh thực trạng đáng báo động về hoạt động tái chế giấy tại các tỉnh như Phú Thọ và Lào Cai, nơi các cơ sở sản xuất di dời từ Bắc Ninh để trốn tránh quy định môi trường. Mặc dù có chủ trương ưu tiên bảo vệ môi trường, các hoạt động sản xuất giấy trái phép, không có giấy phép môi trường, không có báo cáo ĐTM và không đủ điều kiện an toàn vẫn diễn ra tràn lan. Các doanh nghiệp sử dụng nhiều thủ đoạn để hoạt động chui, thậm chí chấp nhận bị phạt để duy trì sản xuất, vì lợi nhuận thu được từ việc trốn tránh chi phí xử lý môi trường là rất lớn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường công tác quản lý, giám sát của chính quyền địa phương, đồng thời cần có cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên hiệu quả bảo vệ môi trường để ngăn chặn tình trạng này tái diễn.