Thời sự toàn cảnh trưa 18/11: Lũ ở Trung Bộ ở mức cao, người dân vất vả ứng phó

Key Concepts

• Mưa lớn và lũ lụt: Tình hình thời tiết cực đoan tại miền Trung Việt Nam gây ra mưa lớn, lũ lụt, sạt lở đất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, giao thông và giáo dục.
• Nguy cơ sạt lở đất: Nhiều khu vực đối mặt với nguy cơ sạt lở cao do mưa lớn kéo dài, đòi hỏi công tác di dời dân và gia cố công trình.
• Quản lý rác thải nhựa: Các quốc gia trên thế giới và Việt Nam đang nỗ lực giải quyết vấn nạn rác thải nhựa thông qua các chính sách, công nghệ tái chế và mô hình trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).
• Thuốc lá điện tử: Tình trạng mua bán và sử dụng thuốc lá điện tử vẫn diễn ra phức tạp tại Việt Nam dù đã bị cấm, do thiếu văn bản hướng dẫn xử phạt cụ thể.
• Sai phạm trong cấp đất: Vụ việc 16 hộ dân tại Bắc Ninh bị thu hồi sổ đỏ do cấp không đúng quy định, đặt ra vấn đề về trách nhiệm của chính quyền địa phương và quyền lợi của người dân.
• Buôn người xuyên quốc gia: Đường dây buôn người bị nghi ngờ đứng sau thảm kịch lật thuyền di cư ở Malaysia, cho thấy sự phức tạp và nguy hiểm của hoạt động này.
• An toàn sản phẩm cho trẻ em: Phát hiện Amiang trong cát chơi trẻ em tại Australia và New Zealand dẫn đến việc đóng cửa trường học và thu hồi sản phẩm.
• Tái chế phụ phẩm nông nghiệp: Nông dân Ấn Độ chuyển đổi từ đốt rơm sang các giải pháp thu gom và tái chế, mang lại lợi ích môi trường và kinh tế.
• Kiểm soát nền tảng thương mại điện tử: Pháp và EU đang siết chặt quản lý các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới để ngăn chặn việc bán các sản phẩm bất hợp pháp.
• Khai thác khoáng sản: Trung Quốc công bố phát hiện mỏ vàng lớn, cho thấy tiềm năng khoáng sản dồi dào và sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ khai thác.
• Phá hoại cơ sở hạ tầng: Tuyến đường sắt ở Ba Lan bị hư hại do thiết bị nổ, được xác định là hành động phá hoại.

Tình hình Miền Trung Việt Nam: Mưa Lớn, Lũ Lụt và Sạt Lở

1. Mưa Lớn Kéo Dài và Lũ Lụt:

• Tác động: Nhiều địa phương tại miền Trung tiếp tục phải cho học sinh nghỉ học do mưa lớn kéo dài. Tình hình giao thông bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi nguy cơ sạt lở đất, gây nguy hiểm cho người và phương tiện.
• Lượng mưa kỷ lục: Đêm qua, khu vực từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi ghi nhận lượng mưa lớn nhất, với một số điểm vượt 240 mm. Cụ thể, thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai có mưa rất to, lượng mưa trong 8 tiếng qua đạt từ 244 đến 294 mm.
• Dự báo mưa: Mưa được dự báo sẽ tiếp diễn ở Hà Tĩnh đến Khánh Hòa đến hết đêm nay. Trọng tâm mưa là thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng, phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắc với lượng mưa phổ biến từ 150 đến 300 mm, cục bộ có nơi trên 500 mm. Phía Nam tỉnh Quảng Trị và tỉnh Khánh Hòa có lượng mưa phổ biến từ 100 đến 200 mm, cục bộ có điểm trên 350 mm. Khu vực tỉnh Hà Tĩnh và phía Bắc tỉnh Quảng Trị có lượng mưa phổ biến từ 50 đến 100 mm, có nơi mưa trên 200 mm.
• Xu hướng giảm mưa: Từ ngày mai (19/11), mưa có xu hướng giảm từ thành phố Huế trở ra. Tuy nhiên, từ thành phố Đà Nẵng trở vào Khánh Hòa, mưa to sẽ tiếp tục đến hết thứ năm.

2. Tình hình Lũ Lụt trên Sông và Cảnh Báo Ngập Lụt:

• Mực nước sông cao: Do mưa lớn, lũ trên nhiều sông ở thành phố Huế đến Đắk Lắc vẫn ở mức cao.
  • Sông Vu Gia và Sông Thu Bồn (Đà Nẵng): Chiều và đầu giờ chiều nay, lũ sẽ duy trì ở mức cao từ báo động 3 đến trên mức báo động 3.
  • Sông Bồ (Huế): Lũ sẽ xuống dưới mức báo động 3.
  • Sông Hương (Huế), Sông Côn (Gia Lai), Sông Ba (Đắk Lắc): Đều trên báo động 2, từ 15 đến 30 cm.
• Khu vực cảnh báo ngập lụt:
  • Thành phố Huế: 29 xã, phường.
  • Thành phố Đà Nẵng: 27 xã, phường.
  • Quảng Ngãi: 16 xã, phường.
  • Đắk Lắc: 15 xã, phường.

3. Công tác Ứng phó và Di dời Dân cư:

• Khánh Hòa:
  • Đêm qua, tỉnh đã triển khai các phương án phòng chống mưa lụt ở mức cao nhất.
  • Nước lũ trên sông Cái dâng cao buộc chính quyền phải di dời khẩn cấp người dân tại khu vực Nha Trang, đặc biệt là phường Tây Nha Trang.
  • Nhiều tuyến đường bị chia cắt, một số nơi ngập hơn 1 mét. Lực lượng chức năng đã sử dụng thuyền máy, mô tô nước, phao bè để đưa người dân, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ, ra khỏi vùng nguy hiểm.
  • Nước từ thượng nguồn đổ về hạ du tăng nhanh, gây ngập sâu khu vực phía tây thành phố.
  • Trạm Đồng Đăng, trạm Diên Phú trên sông Cái Nha Trang đều vượt báo động 2 đến báo động 3.
  • Trong chiều và tối qua, toàn tỉnh đã sơ tán hơn 1100 hộ dân với khoảng 3600 nhân khẩu.
  • Đường sắt Bắc Nam thuộc khu gian Nha Trang - Cây Gầy (xã Diên Khánh) bị ngập nặng, một số đoàn tàu đã bị ngừng chạy.
  • Nhiều trường học ở Khánh Hòa tiếp tục cho học sinh nghỉ học ngày 18/11.
• Thành phố Huế:
  • Hàng chục nghìn ngôi nhà bị ngập từ 0,3 đến 0,5 mét.
  • Nhiều tuyến giao thông bị chia cắt cục bộ. Có 25 điểm ngập sâu phải phong tỏa, cấm lưu thông.
  • Đêm qua, thành phố đã di dời hơn 240 hộ với gần 670 nhân khẩu tại các khu vực có nguy cơ cao về sạt lở và vùng trũng thấp.
  • Quốc lộ 149b, 49 bị ngập sâu lên đến 0,8 mét.
  • Thành phố Huế đã cảnh báo rủi ro thiên tai cấp 3.
  • Công ty Điện lực Huế đã tạm cắt điện khoảng 25.500 khách hàng để đảm bảo an toàn.
• Quảng Ngãi (Xã Sơn Hà):
  • Vụ sập mố cầu Nước Bao: Lực lượng địa phương và người dân đã dựng cầu tạm bằng tre. Dự kiến ngày hôm nay sẽ đưa sắt thép vào làm cầu rầm thép tạm.
  • Trước đó, mưa lũ đã làm cầu Nước Bao gãy một đoạn khoảng 3 mét, mố cầu và một phần thân cầu bị nước cuốn trôi.
  • Gần 300 hộ với gần 1200 người dân ở các thôn Mang Nà và Nước Bao bị ảnh hưởng.
• Đà Nẵng (Xã Sơn Cẩm Hà):
  • Phát hiện nhiều vết nứt lớn tại núi Ngang, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở rất cao.
  • Tổ công tác Ban Chỉ huy Phòng thủ Khu vực 3 Chà Mi phát hiện 7 vết nứt dài từ 70 đến 100 mét, có điểm rộng tới 2 mét.
  • Gần 60 hộ với hơn 220 nhân khẩu tại các xã Sơn Cẩm Hà, Thạch Bình, Phước Trà đã được di dời khẩn cấp.
  • Lực lượng chức năng sử dụng thiết bị bay không người lái để rà soát khu vực lân cận.

4. Giáo dục:

• Nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã thông báo cho học sinh tiếp tục nghỉ học ngày 18/11.
• Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế cũng thông báo cho học sinh nghỉ học ngày 18/11 để tránh lũ.
• Các địa bàn không bị ảnh hưởng vẫn tổ chức dạy học bình thường.

5. Giao thông:

• Sở Xây dựng Khánh Hòa đã cấm phương tiện lưu thông qua Quốc lộ 27C và Tỉnh lộ 9 trong thời gian sửa chữa khắc phục sự cố sạt lở, bắt đầu từ 11h30 ngày 17/11.
• Các đơn vị quản lý bảo trì đường đang triển khai chặt cây, hút dọn nhưng gặp khó khăn di chuyển qua các vị trí sạt lở.
• Xuất hiện thêm cung trượt khác phía trên mái taluy dương, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao.
• Quốc lộ 8 ở Hà Tĩnh có hàng chục điểm nguy cơ sạt lở cao, nhiều vị trí đất đá nứt gãy, trượt dài. Lực lượng chức năng đang huy động máy xúc, máy ủi và nhân lực để giải phóng đất đá.
• Tài xế được khuyến cáo hạn chế di chuyển qua khu vực đồi núi trong thời gian mưa lớn, cập nhật thông tin thời tiết và tuân thủ cảnh báo giao thông.

Các Vấn Đề Y Tế và Sức Khỏe

1. Tai nạn do Chó Cắn:

• Một bé gái 6 tuổi ở Tuyên Quang bị chó nhà tấn công, gây chấn thương nghiêm trọng vùng mặt, đầu và ngực.
• Bé được cấp cứu, tiêm huyết thanh kháng dại và vắc xin phòng dại, sau đó chuyển khoa Răng Hàm Mặt điều trị.
• Khuyến cáo: Bác sĩ cảnh báo nguy cơ nhiễm trùng uốn ván và bệnh dại từ vết cắn của chó. Bệnh dại gần như 100% không qua khỏi nếu không tiêm phòng kịp thời. Gia đình nuôi chó cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn.

2. Tình hình Cúm Mùa:

• Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) ghi nhận sự gia tăng cục bộ các trường hợp mắc cúm mùa tại một số địa phương, có nhiều ca diễn biến nặng tại các bệnh viện tuyến cuối.
• Đề nghị: Tăng cường giám sát, phát hiện sớm, xử lý triệt để ổ dịch cúm, đẩy mạnh tuyên truyền phòng bệnh, vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang.
• Khuyến cáo: Không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của cán bộ y tế.

3. Ca Ghép Gan Thành Công cho Bệnh Nhi:

• Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công ca ghép gan cho bệnh nhi 2 tuổi bị teo đường mật bẩm sinh.
• Bệnh nhi đã được phẫu thuật khi 2 tháng tuổi nhưng bệnh diễn tiến nhanh, dẫn đến xơ gan, ứng mật và suy chức năng gan.
• Ca phẫu thuật và hậu phẫu tiến triển thuận lợi, chức năng gan phục hồi nhanh, không ghi nhận biến chứng.
• Bệnh nhi đã được xuất viện sau hơn 1 tháng chăm sóc.

Vấn Đề Rác Thải Nhựa và Giải Pháp

1. Tình hình Sản xuất và Tiêu thụ Nhựa Toàn cầu:

• Tăng trưởng khủng khiếp: Năm 1950, thế giới sản xuất 2 triệu tấn nhựa. Đến năm 2019, con số này tăng lên 368 triệu tấn (tăng 182 lần trong 69 năm). Dự báo đến năm 2040 có thể lên tới 736 triệu tấn (tăng 368 lần trong chưa đầy 100 năm).
• Bao bì chiếm tỷ lệ lớn: Bao bì chiếm khoảng 36% tổng lượng rác thải nhựa toàn cầu.
• Tuổi thọ của rác thải nhựa: Ống hút, chai nhựa có thể tồn tại hàng trăm năm, lâu hơn nhiều so với tuổi thọ con người.

2. Các Giải Pháp Quản lý Rác Thải Nhựa:

• Hàn Quốc: Hệ thống quản lý rác thải bao bì được số hóa toàn diện. Doanh nghiệp phải đăng ký loại bao bì sử dụng và chịu trách nhiệm thu hồi theo mô hình EPR. Công nghệ tích hợp cảm biến, AI giúp nhận diện các nhóm bao bì.
  • Thống kê: Sản xuất khoảng 10.000 tấn hạt nhựa tái chế mỗi năm. Hệ thống robot phân loại rác với độ chính xác hơn 99%.
• Trung Quốc: Cấm xuất khẩu rác thải từ năm 2018, xây dựng chuỗi sản xuất, tiêu dùng, tái chế khép kín. Tái chế khoảng 19 triệu tấn nhựa mỗi năm, giá trị 14 tỷ USD.
• Liên minh Châu Âu (EU):
  • Khung pháp lý toàn diện: Từ năm 2024, tất cả bao bì đưa vào thị trường EU phải tái chế được.
  • Mục tiêu ràng buộc: Yêu cầu doanh nghiệp đảm bảo tỷ lệ tối thiểu vật liệu tái chế trong bao bì nhựa, giảm đáng kể bao bì dùng một lần.
  • Giảm thiểu: Cắt giảm tới 30% trong số 80 tỷ tấn rác thải bao bì bị bỏ ra mỗi năm ở châu Âu.
  • Thuế nhựa: Áp dụng thuế nhựa 0,8 euro/kg nhựa không tái chế để khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi.
• Hiệp ước toàn cầu về rác thải nhựa: Hơn 170 quốc gia đang đàm phán hiệp ước nhằm chấm dứt rác thải nhựa ra môi trường vào năm 2040.

3. Tình hình Rác Thải Nhựa tại Việt Nam:

• Tăng trưởng tiêu thụ nhựa: Năm 1990 tiêu thụ 0,2 triệu tấn, đến năm 2024 tăng lên hơn 10 triệu tấn (tăng 50 lần). Dự báo đến năm 2030 có thể lên tới hơn 16 triệu tấn/năm.
• Ô nhiễm môi trường: Phần lớn chất thải nhựa làm ô nhiễm sông, biển.
• Chính sách của Chính phủ:
  • Cấm sản xuất và nhập khẩu túi nilon khó phân hủy từ năm 2026.
  • Cấm sản phẩm nhựa dùng một lần từ năm 2030.
  • Quy định Trách nhiệm Mở rộng của Nhà sản xuất (EPR): Chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2024.
    • Ví dụ: Công ty nước giải khát phải thu hồi và tái chế 22% vỏ lon sản phẩm.
    • Lựa chọn thay thế: Đóng góp tài chính vào quỹ bảo vệ môi trường nếu không thể tự tổ chức thu gom, tái chế.
    • Mục tiêu: Yêu cầu nhà sản xuất chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ vòng đời sản phẩm (thiết kế, thu gom, tái chế, xử lý).
    • Động lực: Giảm rác thải nhựa, nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.
• Thực thi EPR: Đến tháng 9/2025, hơn 380 doanh nghiệp đăng ký thực hiện EPR, trong đó 130 doanh nghiệp tự tổ chức thu gom, tái chế. Các doanh nghiệp ưu tiên tự tổ chức tái chế hoặc hợp tác với đơn vị tái chế.
• Chính sách khác:
  • Thí điểm không sử dụng đồ nhựa dùng một lần tại Hà Nội (từ tháng 10/2025).
  • Giảm sản xuất, nhập khẩu túi nilon khó phân hủy nhỏ (từ tháng 5/2026).
  • Hướng tới dừng hẳn sản xuất, nhập khẩu đồ nhựa dùng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy, sản phẩm chứa vi nhựa.

3. Cải tiến Ngành Bao bì:

• Bao bì giấy tiệt trùng: Thay thế lớp vỏ nhôm bằng vật liệu khác, giảm lượng polymer, tăng tỷ lệ giấy lên 90% để dễ tái chế. Sử dụng polymer tái tạo từ phụ phẩm ngành giấy và polymer tái chế sau tiêu dùng.
• Bao bì nhựa: Quy trình khép kín, chai nhựa sau sử dụng được thu gom, làm sạch, tạo hạt vi nhựa và tái chế thành sản phẩm mới.
• Thiết kế giảm nhựa: Màng nhãn chai nhựa siêu mỏng (tiết kiệm 50% nhựa). Sử dụng cùng loại vật liệu cho thân chai và nhãn chai để dễ tái chế.
• Lợi thế cạnh tranh: Người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm có yếu tố trách nhiệm và bảo vệ môi trường.
• Mục tiêu ngành bao bì đến năm 2030: Sử dụng ít nhất 50% nguyên liệu tái chế, giảm 7% khí thải CO2/tấn nhựa, 100% bao bì có thể tái chế hoặc tái sử dụng.

Các Vấn Đề Khác

1. Thuốc Lá Điện Tử:

• Tình hình: Dù bị cấm, việc mua bán thuốc lá điện tử vẫn diễn ra, dù kín đáo hơn. Người bán sử dụng các kênh như Facebook, Telegram để giao dịch và ngụy trang hàng hóa.
• Giá cả: Ban đầu giảm sau lệnh cấm, sau đó tăng do nguồn cung khó khăn.
• Thiếu chế tài: Người sử dụng không bị xử phạt hành chính do thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể, dẫn đến tình trạng sử dụng công khai ở một số nơi.
• Tác động sức khỏe: Số ca ngộ độc thuốc lá điện tử tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai có dấu hiệu tăng trở lại sau khi giảm mạnh ban đầu.

2. Sai Phạm trong Cấp Đất tại Bắc Ninh:

• Vụ việc: 16 hộ dân tại phường Nhân Hòa, Bắc Ninh bị thu hồi sổ đỏ đất giãn dân đã mua và được cấp sổ từ nhiều năm trước.
• Lý do thu hồi: Cấp không đúng quy định.
• Sai phạm của chính quyền: Ủy ban nhân dân xã Nhân Hòa thời điểm đó bán trái thẩm quyền 17 lô đất, thu trước 45 triệu đồng/hộ để làm đường. Cán bộ xã đã viết lại phiếu thu lùi về thời điểm trước tháng 9/2012 để các hộ được hưởng chính sách tháo gỡ. Tuy nhiên, việc giao đất diễn ra sau thời điểm quy định.
• Thanh tra tỉnh Bắc Ninh: Xác định vụ việc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra.
• Hướng xử lý: Sau kết luận của cơ quan điều tra, địa phương sẽ đề xuất hướng tháo gỡ cho 17 lô đất.

3. Đường Dây Buôn Người Xuyên Quốc Gia:

• Vụ việc: Cảnh sát Malaysia phối hợp Interpol và các nước truy tìm đường dây buôn người đứng sau thảm kịch lật thuyền di cư khiến gần 40 người thiệt mạng.
• Hoạt động: Mạng lưới trải rộng nhiều quốc gia, có thể hoạt động tại Malaysia.
• Phương thức: Bố trí cho người di cư đi trên tàu quá tải với chi phí hơn 3000 USD/người.
• Bằng chứng: Thu giữ giấy tờ viết tay có tên và số điện thoại liên quan đến đường dây.
• Thảm kịch: Thuyền chở 70 người bị lật ngoài khơi Malaysia ngày 8/11, 39 người thiệt mạng, 14 người sống sót.

4. Amiang trong Cát Chơi Trẻ Em:

• Phát hiện: Hơn 70 trường học tại Australia và New Zealand đóng cửa để làm sạch sau khi phát hiện Amiang trong các sản phẩm cát chơi phổ biến cho trẻ em.
• Thu hồi sản phẩm: Lệnh thu hồi toàn quốc được ban hành đối với nhiều loại cát chơi giác quan.
• Nguy cơ sức khỏe: Amiang là chất cấm, có thể gây ung thư khi hít hoặc nuốt phải.
• Biện pháp: Đóng cửa trường học để đảm bảo an toàn cho học sinh, nhân viên và cộng đồng.

5. Tái Chế Phụ Phẩm Nông Nghiệp tại Ấn Độ:

• Chuyển đổi: Nông dân bang Punjab, Ấn Độ, chuyển từ đốt rơm sang các giải pháp thu gom và tái chế sạch hơn.
• Giải pháp: Sử dụng máy cào, máy đóng kiện để dọn đồng. Rơm được vận chuyển đến nhà máy tái chế thành khí sinh học, phân bón hữu cơ, viên đốt sinh khối, bìa các tông.
• Hỗ trợ: Liên đoàn Công nghiệp Ấn Độ triển khai chương trình quản lý phụ phẩm nông nghiệp, cung cấp máy móc, tập huấn kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp thu mua.
• Kết quả: Hơn 2 triệu tấn rơm được tái chế thay vì đốt bỏ trong năm 2024, góp phần giảm ô nhiễm và khí thải nhà kính.

6. Kiểm Soát Nền Tảng Thương Mại Điện Tử:

• Pháp: Phát hiện 5 nền tảng trực tuyến (Wish, Temu, AliExpress, eBay, Zoom) bán các sản phẩm bất hợp pháp, bao gồm búp bê khiêu dâm liên quan đến trẻ em và vũ khí nguy hiểm. Các nền tảng này không có bộ lọc người dùng vị thành niên khỏi nội dung người lớn.
• Biện pháp: Pháp nghiên cứu thủ tục pháp lý đình chỉ hoạt động của các nền tảng không tuân thủ pháp luật. EU sẽ họp để thống nhất quy tắc kiểm soát nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.

7. Phát Hiện Mỏ Vàng Lớn tại Trung Quốc:

• Phát hiện: Một màu vàng hiếm tại dãy núi Côn Luân, Tân Cương, với chữ lượng có thể vượt 1000 tấn.
• Xu hướng: Đây là mỏ vàng thứ ba có tiềm năng vượt 1000 tấn được công bố trong vòng chưa đầy một năm.
• Nguyên nhân: Tăng vốn đầu tư, khảo sát và ứng dụng công nghệ tiên tiến.
• Tiềm năng: Chữ lượng vàng của Trung Quốc có thể lớn hơn nhiều so với đánh giá trước đây.

8. Tuyến Đường Sắt Bị Phá Hoại tại Ba Lan:

• Vụ việc: Một đoạn đường sắt trên tuyến Warszawa-Lublin bị hư hại do thiết bị nổ.
• Xác định: Thủ tướng Ba Lan tuyên bố đây là hành động phá hoại và sẽ bắt giữ những kẻ có liên quan.

9. Tìm Kiếm Người Di Cư Mất Tích tại Malaysia:

• Kết thúc chiến dịch: Lực lượng chức năng Malaysia kết thúc chiến dịch tìm kiếm người di cư mất tích trong vụ lật thuyền xảy ra 11 ngày trước.
• Thiệt hại: 36 thi thể được tìm thấy. Thuyền chở khoảng 70 người di cư không giấy tờ bị lật gần đảo Tarutao (Thái Lan) khi đang trên đường sang Malaysia. 14 người sống sót được cứu.