Thời sự toàn cảnh tối 5/12: Không thể đánh đổi niềm tin lấy lợi nhuận | VTV24

Key Concepts

• Lừa đảo xuyên quốc gia: International fraud schemes.
• Tấn công mạng: Cyberattacks.
• Chương trình mục tiêu quốc gia: National target programs.
• Dữ liệu giao thông: Traffic data.
• Làm sạch dữ liệu: Data cleansing.
• Buôn lậu: Smuggling.
• Ô nhiễm không khí: Air pollution.
• Bãi chôn lấp rác thải: Landfills.
• Hóa chất độc hại: Toxic chemicals.

Tóm tắt chi tiết

1. Tội phạm mạng và Lừa đảo

Đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại Thanh Hóa:

• Lực lượng chức năng tỉnh Thanh Hóa đã triệt phá một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia hoạt động tinh vi.
• Số tiền mà ổ nhóm này chiếm đoạt lên tới hàng ngàn tỷ đồng.
• Phương thức hoạt động:
  • 29 đối tượng sang Campuchia, thuê 12 phòng tại tỉnh Sihanoukville.
  • Sử dụng tài khoản mạng xã hội chạy quảng cáo để tiếp cận nạn nhân.
  • Dụ dỗ nạn nhân mua bán tiền ảo qua mạng trên sàn giao dịch JPX.
  • Sử dụng nhiều tài khoản giả để tạo cảm giác có nhiều người tham gia, thực chất chỉ một người nhắn tin.
  • Quy trình lừa đảo 4 bước:
    1. Bắt khách: Nhân viên sử dụng kịch bản tiếp cận, dụ dỗ khách đầu tư.
    2. Nuôi khách: Cho khách thắng liên tục, rút được số tiền nhỏ để tạo niềm tin.
    3. Khách vào tiền: Sử dụng "chim mồi" trên Telegram dụ dỗ khách đầu tư lớn.
    4. Giết khách: Khi khách đầu tư lớn, đưa ra lý do để chiếm đoạt tiền.
• Số liệu: Chỉ từ ngày 23/6/2025 đến 18/5/2025, các đối tượng đã chiếm đoạt khoảng 200 tỷ đồng qua 20 tài khoản ngân hàng. Tổng số tiền chiếm đoạt ước tính lên đến hàng ngàn tỷ đồng với hàng ngàn bị hại trên cả nước.
• Khởi tố: Đã khởi tố vụ án, khởi tố 21 bị can về tội sử dụng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

Chiến dịch tấn công mạng nhắm vào doanh nghiệp Việt Nam:

• Chuyên gia cảnh báo về một chiến dịch tấn công mạng nhắm vào các doanh nghiệp Việt Nam.
• Mục tiêu: Xâm nhập mạng nội bộ, chiếm quyền hệ thống và đánh cắp dữ liệu.
• Thủ đoạn mới:
  • Virus cài cắm mã độc tinh vi, được phát tán qua email giả dạng hồ sơ xin việc, đính kèm file Zip chứa mã độc.
  • Mã độc kích hoạt khi người dùng giải nén và mở file, ẩn mình trong hệ thống, thu thập dữ liệu và theo dõi hoạt động doanh nghiệp dài hạn.
  • Hình thức tấn công tự động, số lượng lớn, khai thác nhiều lỗ hổng, mở rộng quy mô và thiệt hại.
  • Có thể cài cắm mã độc vào mã nguồn phần mềm, lây nhiễm cho hàng triệu khách hàng khi phần mềm được cập nhật.
• Số liệu: Quý 3 vừa qua, khoảng 502 triệu bản ghi dữ liệu doanh nghiệp bị rò rỉ.
• Khuyến cáo: Nâng cao kỹ năng an toàn số, trang bị phần mềm diệt virus, cập nhật bản vá, liên hệ quản trị khi có dấu hiệu nghi ngờ, cách ly máy tính bị nhiễm. Huấn luyện kỹ năng an ninh mạng cho người dùng.

2. Chính sách và Phát triển Kinh tế - Xã hội

Thảo luận về Chương trình mục tiêu quốc gia:

• Quốc hội thảo luận về chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đến năm 2035.
• Đồng thuận: Nhất trí cao với việc tích hợp ba chương trình để tránh trùng lặp, chồng chéo.
• Đề xuất của đại biểu:
  • Đầu tư có trọng điểm, tính đến yếu tố đặc thù.
  • Làm rõ định hướng lớn để chương trình vừa thống nhất, vừa giữ được chiều sâu.
  • Ưu tiên đầu tư cho vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có tỷ lệ hộ nghèo cao, hạ tầng chưa đồng bộ.
  • Quy định xác định rõ vùng ưu tiên giúp phân bổ nguồn vốn trọng điểm, tránh dàn trải.
  • Giao Chính phủ quy định trách nhiệm bộ ngành, địa phương, cơ chế phối hợp, phân cấp mạnh cho địa phương, cơ cấu lại nguồn vốn hợp lý.
  • Vốn đối ứng: Tỷ lệ vốn đối ứng của địa phương gấp hơn 4 lần vốn trung ương là không phù hợp, khó khả thi với các tỉnh miền núi, tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Đề nghị ngân sách trung ương là nguồn lực chính, làm rõ phần vốn đối ứng phân bổ hợp lý.
  • Phân cấp cho chính quyền cơ sở: Đề nghị điều chỉnh, phân cấp quản lý, thực hiện chương trình mạnh mẽ, triệt để hơn cho chính quyền cơ sở (cấp xã) theo phương châm người dân làm chủ.
• Tiếp thu: Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phát biểu tiếp thu, giải trình.

3. Quản lý Nhà nước và Cải cách Hành chính

Chiến dịch tổng rà soát, làm sạch dữ liệu giao thông:

• Bộ Công an đang triển khai chiến dịch 60 ngày đêm tổng rà soát, làm sạch dữ liệu đăng ký ô tô, xe máy, giấy phép lái xe.
• Mục tiêu: Xây dựng cơ sở dữ liệu giao thông "đúng, đủ, sạch, sống".
• Lợi ích:
  • Đối với người dân: Chuẩn hóa thông tin, dễ dàng thực hiện thủ tục sang tên, đổi chủ, kê khai, cập nhật thông tin.
  • Đối với quản lý nhà nước: Quản lý phương tiện và người lái hiệu quả hơn, xử lý vi phạm giao thông chính xác, minh bạch.
• Quy trình:
  • Người dân có thể chủ động khai báo trực tuyến trên ứng dụng của công an.
  • Hệ thống tự động đối chiếu, xác thực dữ liệu.
  • Thông tin cá nhân được bảo mật tuyệt đối.
• Tiến độ: Dữ liệu giấy phép lái xe đạt 50-60%, dữ liệu xe cơ giới đường bộ đạt hơn 40%.
• Ý nghĩa: Góp phần xây dựng chính quyền số, xã hội số, công dân số.

4. An toàn Cháy nổ và Phòng cháy Chữa cháy

Vụ cháy quán ăn tại TP. Hồ Chí Minh:

• Vụ cháy xảy ra rạng sáng, gây thiệt hại về người.
• Nạn nhân:
  • 2 nạn nhân nữ (sinh năm 2004 và 2007) bị tổn thương phổi do hít khói, muội than, đang hồi sức tích cực. Nữ sinh năm 2004 bị tổn thương phổi nặng, gãy xương sườn, tràn khí màng phổi nhẹ. Nữ sinh năm 2007 bị tổn thương phổi nhẹ, nghi bỏng niêm mạc đường hô hấp.
  • 4 nạn nhân khác (2 phụ nữ 35-40 tuổi, bé trai 2 tuổi, bé gái 7 tuổi) ngưng tim trước khi nhập viện, không qua khỏi dù đã hồi sức.
• Nguyên nhân tử vong: Không phải do bỏng mà do hít khói, khí độc.
• Cảnh báo: Nguy cơ cháy nổ tại nhà phố cao tầng thiếu lối thoát hiểm ở đô thị.
• Diễn biến: Lửa bùng lên từ tầng trệt, người dân không tiếp cận được để dập lửa hay cứu người. Mặt tiền căn nhà bị bịt kín, lực lượng PCCC phải phá dỡ, dùng xe thang. Cửa sổ phía sau ở trên cao.
• Khuyến cáo PCCC: Đảm bảo quy định lối thoát hiểm, chuẩn bị bình chữa cháy, mặt nạ phòng độc, búa phá dở, dây thang thoát hiểm.

Quy định cấm hút thuốc tại công trường xây dựng ở Hồng Kông:

• Sau thảm kịch cháy chung cư tại quận Taipo, Hồng Kông siết chặt quy định về an toàn cháy nổ tại công trường xây dựng.
• Quy định mới: Cấm mang và hút thuốc tại công trường xây dựng từ tháng này.
• Biện pháp: Biển cảnh báo, phạt 5.000 đô la Hồng Kông (khoảng 17 triệu đồng) và buộc rời khỏi công trình đối với người vi phạm. Tổ trưởng kiểm tra người lao động trước ca làm việc.

5. Thiên tai và Môi trường

Ngập lụt tại Lâm Đồng và Bình Thuận:

• Mưa lớn kéo dài, nước từ thượng nguồn kết hợp hồ thủy lợi xả lũ gây ngập úng diện rộng tại 8 xã, phường trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng (khu vực Bình Thuận cũ).
• Thiệt hại:
  • Hơn 3.300 hộ dân bị ngập nước.
  • Khoảng 3.000 hộ bị ngập nặng trên 1 mét tại phường Hàm Thắng (Bình Thuận).
  • 2 người tử vong.
  • Thiệt hại sản xuất nông nghiệp ước tính hơn 88 tỷ đồng.
  • Khoảng 250 tàu bị chìm hoặc trôi ra biển.
• Nhu cầu: Cần hỗ trợ cano cung cấp đồ ăn, thức uống cho các khu dân cư bị cô lập.

Sạt lở đất tại Đèo Gia Bắc (Lâm Đồng):

• Hơn 2 ngày sau sạt lở trên Đèo Gia Bắc, giao thông trên Quốc lộ 28 vẫn tê liệt.
• Nguyên nhân: Mưa lớn, nước suối dâng mạnh, mặt taluy mất ổn định.
• Tình hình: Nhiều vị trí sạt lở lớn, đất đá, cây rừng đổ ập xuống đường, có nơi phủ kín mặt đường. Nguy cơ tiếp tục sạt lở cao.
• Khó khăn: Không có sóng viễn thông gây khó khăn cho công tác điều phối.
• Công tác khắc phục: Lực lượng chức năng đang dọn dẹp cây đổ, đất đá, gia cố taluy. Máy móc hoạt động liên tục để thông tuyến.

Ô nhiễm môi trường tại Hà Nội:

• Hà Nội liên tục nằm trong nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới từ cuối tháng 11.
• Chỉ số chất lượng không khí duy trì ở mức đỏ (có hại cho sức khỏe).
• Ảnh hưởng sức khỏe: Gây khó chịu, các vấn đề hô hấp, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ nhỏ. Nhiều trường hợp người cao tuổi diễn tiến nặng, khó thở, tức ngực phải nhập viện.
• Số liệu: Khoa hô hấp dị ứng ghi nhận lượng bệnh nhân tăng đột biến (gấp 2-3 lần), đa phần bị viêm phổi, viêm phế quản, viêm đường hô hấp trên.
• Khuyến cáo: Người cao tuổi, trẻ nhỏ cần hạn chế ra ngoài trời, giữ môi trường trong nhà thông thoáng, sử dụng giải pháp làm sạch không khí.
• Nguyên nhân: Tuyến đường Vành đai 3 dưới thấp tập kết rác thải sinh hoạt, rác thải xây dựng, gây mất mỹ quan đô thị và ô nhiễm. Vấn đề quản lý, bàn giao mặt bằng giữa các đơn vị.

Ô nhiễm môi trường tại Iran:

• Hơn 210.000 người gặp vấn đề tim mạch và hô hấp phải tìm đến cơ sở y tế do chất lượng không khí rất xấu.
• Biện pháp: Đóng cửa trường học, cho phép làm việc từ xa, hạn chế giao thông tại các khu vực bị ảnh hưởng nặng.

Bãi chôn lấp rác thải tại Châu Âu:

• Cuộc điều tra phơi bày quy mô và tác động của các bãi chôn lấp rác thải đối với môi trường ở Anh.
• Số liệu: Châu Âu có thể có tới nửa triệu bãi chôn lấp.
• Nguy cơ: Nhiều bãi chôn lấp nằm ở vị trí nguy hiểm (vùng lũ lụt, bờ biển sói mòn, khu bảo tồn), chứa hóa chất độc hại (Pfas, PCB).
• Ví dụ: Bãi chôn lấp Jameson Road có mức PFOA cao, gây ung thư gan.
• Hậu quả: Dò rỉ chất độc xuống sông đất, đe dọa môi trường sống động vật hoang dã, ảnh hưởng sức khỏe con người.

6. Sức khỏe Cộng đồng

Tác hại của thuốc lá thụ động đối với phụ nữ mang thai:

• Tỷ lệ phụ nữ mang thai hút thuốc lá không cao, nhưng nhiều người phải hít khói thuốc lá thụ động.
• Nguy hại: Ảnh hưởng sức khỏe sinh sản, bà mẹ mang thai và thai nhi.
• Tác động của khói thuốc lá:
  • Chất độc truyền trực tiếp tới thai nhi qua đường máu.
  • Gây chậm phát triển, sinh non, sẩy thai.
  • Tăng nguy cơ trẻ sinh ra bị dị tật bẩm sinh (cụt/dị tật tay chân 26%, sứt môi/hở hàm ếch 28%).
  • Chất độc có thể qua sữa mẹ ảnh hưởng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, dễ mắc bệnh hô hấp, kém tăng trưởng.
  • Khói thuốc lá có thể lưu lại trong hơi thở người chồng, ảnh hưởng thai nhi.
• Khuyến cáo: Dừng hoàn toàn các hoạt động liên quan đến thuốc lá, kể cả trước khi có kế hoạch mang thai.
• Mãn kinh sớm: Phụ nữ hút thuốc có nguy cơ mãn kinh sớm hơn 2-3 năm, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và loãng xương.

7. Kinh doanh và Đạo đức

Sai phạm trong kinh doanh mỹ phẩm của chuỗi thẩm mỹ viện Melissa:

• Chủ chuỗi thẩm mỹ viện Melissa bị khởi tố, bắt tạm giam vì tội buôn lậu.
• Hành vi: Thay đổi nguồn gốc xuất xứ hàng hóa từ Quảng Châu (Trung Quốc) sang Hồng Kông (Trung Quốc) để tránh thị hiếu người tiêu dùng và vấn đề cấp giấy lưu hành tự do.
• Lợi nhuận "siêu khủng":
  • Giá nhập hàng đầu vào rẻ (30.000 - 150.000 VNĐ/sản phẩm).
  • Giá bán ra gấp trăm lần, thu lợi bất chính hàng nghìn tỷ đồng.
  • Lợi nhuận gần 90%, cao bất thường so với mức trung bình 10-20% của doanh nghiệp ổn định.
• Đánh giá: Coi thường pháp luật, thiếu đạo đức kinh doanh.

Văn hóa kinh doanh lệch chuẩn và ảnh hưởng xã hội:

• Nhiều doanh nhân (Hoàng Hường, Ngân 98, "Xác Thủy", "Xác Bình") khoe khoang sự giàu có, thành đạt trên mạng xã hội.
• Điểm chung: Hình ảnh hào nhoáng, tuyên bố truyền cảm hứng, cộng đồng theo dõi đông đảo, nhưng ẩn sau là chuỗi sai phạm (vi phạm quảng cáo, kinh doanh trái phép, huy động vốn bất hợp pháp).
• Văn hóa kinh doanh lệch chuẩn: Đề cao lợi nhuận ngắn hạn, xem nhẹ tuân thủ pháp luật, lấy hình ảnh cá nhân thay cho giá trị cốt lõi.
• Tác động: Niềm tin của cộng đồng bị lợi dụng, thị trường bị nhiễu loạn, doanh nghiệp làm ăn chân chính bị ảnh hưởng.
• Thông tin bất cân xứng: Người tiêu dùng thường ở thế bất lợi do ít thông tin hơn.
• Khuyến cáo: Người tiêu dùng cần thông thái, phân biệt thông tin thật/giả. Doanh nghiệp cần xây dựng nền kinh tế bền vững bằng đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật.
• Thông điệp từ pháp luật: Không ai đứng trên pháp luật, doanh nghiệp phải thượng tôn pháp luật, nếu không sẽ bị nghiêm trị.

Ảnh hưởng của mạng xã hội đến giới trẻ khởi nghiệp:

• Một số bạn trẻ bị ảnh hưởng bởi hình ảnh khoe tiền, khoe siêu xe, biệt thự trên mạng xã hội.
• Quan niệm sai lệch: Khởi nghiệp là đơn giản, dễ dàng, kiếm tiền dễ dàng.
• Hệ quả: Ảnh hưởng xấu đến xã hội, tạo ra tư duy kiếm tiền bằng mọi giá.
• Làm giàu chân chính: Dựa trên trí tuệ, tâm huyết, cống hiến và lao động chân chính.

8. An ninh mạng và Bảo mật Dữ liệu

Thủ đoạn lừa đảo bán "xuất ngoại giao", "xuất nội bộ" nhà ở xã hội:

• Công an TP. Hồ Chí Minh cảnh báo hình thức lừa đảo này đang lan truyền mạnh trên Facebook và Zalo.
• Phương thức: Lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội, đối tượng lập tài khoản giả, đăng tin sai sự thật, dụ dỗ người dân nộp các khoản phí (hồ sơ, chênh lệch, bốc thăm).
• Khẳng định: Không tồn tại "xuất ngoại giao" hay "xuất nội bộ" trong chính sách nhà ở xã hội.

9. Quản lý Rác thải

Tập kết rác thải dưới tuyến đường Vành đai 3 (Hà Nội):

• Nhiều bãi rác thải sinh hoạt, rác thải xây dựng tập kết dọc tuyến đường Vành đai 3, gây mất mỹ quan đô thị.
• Tình trạng: Rác hôi thối, bốc mùi, lẫn cả kim tiêm.
• Nguyên nhân: Vấn đề quản lý, bàn giao mặt bằng giữa các đơn vị.
• Hậu quả: Gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị.