Thế giới toàn cảnh 6/11: Mỹ nới lỏng lệnh trừng phạt với Belarus | VTV24

Key Concepts

• Rửa tiền và Gian lận trực tuyến: Mạng lưới tội phạm sử dụng thông tin thẻ tín dụng đánh cắp để rút tiền qua các trang web giả mạo.
• Kim loại đất hiếm: Tài nguyên chiến lược quan trọng cho công nghệ và quốc phòng, với Trung Quốc hiện đang chiếm ưu thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
• An ninh chuỗi cung ứng: Nỗ lực của các quốc gia nhằm đa dạng hóa nguồn cung các khoáng sản chiến lược và giảm sự phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất.
• AI trong Nông nghiệp: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và robot để tối ưu hóa quy trình sản xuất nông nghiệp, từ trồng trọt đến chẩn đoán bệnh.
• Ngân hàng hạt giống: Cơ sở lưu trữ hạt giống thực vật nhằm bảo tồn đa dạng sinh học và phục vụ mục đích tái tạo hệ sinh thái.
• Mục tiêu khí hậu: Các cam kết quốc tế về việc giảm phát thải khí nhà kính để ứng phó với biến đổi khí hậu.
• Bảo tồn di sản: Sử dụng công nghệ tiên tiến để phục hồi, bảo tồn và trưng bày các hiện vật lịch sử và văn hóa.
• Chuyển đổi số: Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ, bao gồm trung tâm dữ liệu và chip AI, để thúc đẩy phát triển kinh tế.
• Tái cấu trúc doanh nghiệp: Các tập đoàn công nghệ lớn thực hiện cắt giảm nhân sự để tập trung vào các mảng kinh doanh có tốc độ tăng trưởng cao.
• Minh bạch giá thuốc: Sáng kiến nhằm giảm chi phí y tế cho người dân thông qua việc thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và minh bạch giá thuốc.

Triệt phá mạng lưới rửa tiền và gian lận trực tuyến

Các nhà chức trách Đức đã triệt phá một mạng lưới rửa tiền và gian lận trực tuyến quy mô lớn, bắt giữ 18 đối tượng. Từ năm 2016 đến 2021, nhóm tội phạm này đã sử dụng thông tin thẻ tín dụng của khoảng 4,3 triệu cá nhân từ 193 quốc gia, gây thiệt hại ước tính hơn 300 triệu euro. Phương thức hoạt động của chúng là tạo ra các trang web giả mạo chuyên về phát trực tuyến, hẹn hò và giải trí để lừa người dùng đăng ký, từ đó rút tiền. Các nghi phạm đã thỏa hiệp với bốn nhà cung cấp dịch vụ thanh toán lớn của Đức để xử lý các khoản thanh toán này, tuy nhiên danh tính các công ty này không được tiết lộ.

Tại Hồng Kông, chính quyền đã đóng băng khối tài sản trị giá 354 triệu đô la Mỹ liên quan đến mạng lưới của Prince Group, một tập đoàn bị cáo buộc tham gia vào hoạt động lừa đảo trực tuyến tại Campuchia và các hoạt động giả mạo, lừa đảo viễn thông xuyên quốc gia, cùng với hoạt động rửa tiền. Khối tài sản bị đóng băng bao gồm tiền mặt, cổ phiếu và quỹ, được cho là thu được từ hoạt động tội phạm. Ít nhất 18 công ty của Hồng Kông đã bị Mỹ đưa vào danh sách đen vì liên quan đến Prince Group.

Mỹ đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung bất hiếm

Mỹ đang tăng cường nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung kim loại đất hiếm nhằm đảm bảo an ninh quốc gia và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tổng thống Nga Putin cũng yêu cầu chính phủ xây dựng chiến lược quốc gia về kim loại đất hiếm để tăng cường năng lực cạnh tranh toàn cầu và đảm bảo tăng trưởng bền vững. Ông nhấn mạnh ngành này là nguồn tài nguyên chiến lược có ý nghĩa sống còn đối với mục tiêu củng cố vị thế kinh tế công nghệ của Nga. Chính phủ Nga phải phê duyệt lộ trình chi tiết cho ngành công nghiệp đất hiếm trước tháng 12 năm nay.

Chính phủ Mỹ đã ký một thỏa thuận trị giá 1,4 tỷ đô la Mỹ với hai công ty khởi nghiệp là Vancen Elements và Reelement Technologies, chuyên về phát triển nguồn cung nam châm đất hiếm. Mục tiêu là xây dựng chuỗi cung ứng nội địa, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong công nghệ và quốc phòng. Liên danh Vancen Elements sẽ nhận khoản vay 620 triệu đô la Mỹ từ Bộ Chiến tranh Mỹ để xây dựng và vận hành một cơ sở sản xuất nam châm tại Mỹ với năng lực 10.000 tấn mỗi năm. Bộ Thương mại Mỹ đóng góp 50 triệu đô la Mỹ, và các nhà đầu tư tư nhân đóng góp khoảng 550 triệu đô la Mỹ. Reelement Technology, chuyên về tinh luyện và tái chế vật liệu đất hiếm, cũng tham gia vào thỏa thuận này.

Hiện tại, thỏa thuận đất hiếm giữa Mỹ và Trung Quốc chỉ gia hạn nguồn cung cho Mỹ thêm 1 năm, và các chuyên gia dự báo nó sẽ không đảo ngược được chiến lược siết chặt xuất khẩu đất hiếm của Bắc Kinh mà chỉ là một sự hòa hoãn tạm thời. Mỹ đang đăng ký hàng loạt thỏa thuận hợp tác đất hiếm với Nhật Bản, Australia, Thái Lan và Malaysia nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung Trung Quốc. Tổng thống Trump nhấn mạnh tầm quan trọng của đất hiếm đối với nền kinh tế và an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời thừa nhận rằng không có nhiều công ty Mỹ có khả năng khai thác và sản xuất đất hiếm tại Mỹ. Việc Trung Quốc tạm dừng siết xuất khẩu đất hiếm một năm được xem là cửa sổ chiến lược để Mỹ tăng tốc xây dựng năng lực tự chủ trong chuỗi cung ứng quan trọng này. Cuộc cạnh tranh đất hiếm giữa Mỹ và Trung Quốc dự báo sẽ tiếp tục căng thẳng.

Mỹ hiện chỉ có một mỏ đất hiếm khai thác chính ở California, chủ yếu sản xuất quặng chưa tinh chế. Các khâu quan trọng như phân tách oxit đất hiếm và sản xuất nam châm vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc, quốc gia chiếm hơn 90% công suất chế biến thế giới. Chính quyền Trump cũng đang nỗ lực phát triển chuỗi cung ứng đất hiếm nội địa. Hồi tháng 7, Bộ Quốc phòng Mỹ đã ký kết thỏa thuận với MP Materials, công ty khai thác đất hiếm lớn nhất của Mỹ, bao gồm việc mua cổ phần, đảm bảo mức giá sản xuất và cam kết bao tiêu sản phẩm.

Cải thiện quan hệ Mỹ - Belarus

Bộ Tài chính Mỹ đã thông báo nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với Belarus, bao gồm việc dỡ bỏ các biện pháp chống lại hãng hàng không quốc gia và cho phép các giao dịch liên quan đến máy bay của Tổng thống Alexander Lukashenko. Động thái này thể hiện quá trình cải thiện quan hệ giữa Mỹ và Belarus sau nhiều năm cô lập, bao gồm cả việc áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Tổng thống Lukashenko. Trước đó, Belarus đã thả tự do cho 52 tù nhân sau lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Kể từ khi trở lại nắm quyền vào đầu năm nay, Tổng thống Donald Trump đã cải thiện quan hệ với Belarus bằng cách cử nhiều phái đoàn tới Minsk.

Phát minh AI đo lường chất lượng nước

Một phát minh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi tình trạng xâm nhập mặn theo thời gian thực đã giành giải thưởng bền vững toàn cầu của giải thưởng James Dyson. Water Sense, phát minh của nhà nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Warsaw, Ba Lan, là một trạm tự động lấy mẫu từ nhiều độ sâu khác nhau. Trạm có khả năng đo lường hơn 25 thông số vật lý hóa học về chất lượng nước. Các mô hình AI của thiết bị này được huấn luyện dựa trên dữ liệu cảm biến lịch sử và thời gian thực, có khả năng phát hiện bất thường và dự báo các sự cố ô nhiễm sớm đến 72 giờ. Một máy phát thủy điện siêu nhỏ có hỗ trợ năng lượng mặt trời sẽ cho phép triển khai thiết bị lâu dài và ít phải bảo trì.

Ngân hàng hạt giống toàn cầu

Hàng triệu hạt giống từ khắp nơi trên thế giới đang được bảo quản trong điều kiện đông lạnh sâu tại một hầm ngầm ở miền Nam nước Anh. Ngân hàng hạt giống này, khai trương vào năm 2000, được thiết kế để chống cháy, chống lũ lụt và đủ an toàn để bảo vệ bộ sưu tập trước mọi thảm họa. Sâu dưới lòng đất, căn hầm này được các nhà khoa học gọi là "căn phòng đa dạng sinh học nhất trên thế giới", với hơn 2,5 tỷ hạt giống thực vật đang được bảo quản cẩn thận. Mỗi lọ thủy tinh và gói giấy bạc chứa một bộ sưu tập được thu thập từ các khu rừng, sa mạc và đồng cỏ trên khắp thế giới.

Quy trình bảo quản bao gồm sấy khô hạt giống để tăng tuổi thọ, làm sạch để loại bỏ mảnh vụn và kiểm tra khả năng nảy mầm. Chỉ những hạt giống chứng minh được khả năng sống mới được niêm phong kín và chuyển xuống tầng hầm, nơi tuổi thọ của chúng có thể kéo dài thêm hàng thế kỷ. Ngân hàng hạt giống đã bảo tồn được 40.000 loài, với mục tiêu không phải là giữ chúng mãi mãi mà là đưa chúng trở lại thiên nhiên, tái tạo các loài thực vật bản địa và củng cố các hệ sinh thái dễ bị tổn thương.

Lễ hội ánh sáng ở Myanmar

Myanmar mới đây đã đánh dấu sự kết thúc của mùa mưa với lễ hội ánh sáng, bao gồm màn pháo hoa và khí cầu khổng lồ làm từ tre và giấy được thả lên bầu trời đêm. Sự kiện này được coi là một cách để xua đuổi vận rủi và mang lại thịnh vượng.

Mục tiêu khí hậu của Liên minh Châu Âu

Sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng, các bộ trưởng khí hậu Liên minh Châu Âu (EU) đã đạt được thỏa thuận về mục tiêu khí hậu năm 2040. EU đã thông qua mục tiêu cắt giảm 90% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2040 so với mức của năm 1990. Tuy nhiên, kèm theo một loạt các điều khoản linh hoạt, các quốc gia thành viên sẽ được phép mua tín chỉ carbon quốc tế để bù đắp tối đa 5% trong mục tiêu này, và có thể cho phép sử dụng thêm tối đa 5% tín chỉ quốc tế nữa trong tương lai, qua đó có thể khiến mức cắt giảm thực tế trong khối giảm xuống còn khoảng 80%. Các nước EU cũng thống nhất mục tiêu đến năm 2035 sẽ cắt giảm từ 66,25% đến 72,5% lượng khí thải so với mức của năm 1990.

Đại Bảo Tàng Ai Cập mở cửa đón công chúng

Đại Bảo Tàng Ai Cập chính thức mở cửa đón công chúng, khẳng định vị thế là một trong những nơi trưng bày cổ vật lớn nhất thế giới và là biểu tượng công nghệ cao dành riêng cho việc bảo tồn di sản. Sau hai thập kỷ xây dựng, công trình có tổng diện tích gần 500.000 m² được khánh thành trên cao nguyên Giza. Nổi bật nhất là bộ sưu tập hoàn chỉnh gồm khoảng 6000 hiện vật từ lăng mộ của pharaoh trẻ Tutankhamun. Bảo tàng được ứng dụng công nghệ tiên tiến để phục hồi và bảo tồn hiện vật, đồng thời đóng vai trò là trung tâm giáo dục và nghiên cứu về di sản. Bảo tàng dự kiến đón từ 15.000 đến 20.000 lượt khách mỗi ngày, tương đương khoảng 7 triệu lượt khách tham quan mỗi năm.

Ứng dụng drone và AI trong nông nghiệp tại Trung Quốc

Tại Trung Quốc, robot và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cuộc cách mạng trong nông nghiệp. Các trang trại thẳng đứng 19 tầng ở Bắc Kinh sử dụng hệ thống chăm sóc và thu hoạch hoàn toàn tự động bởi robot và cảm biến. Việc cung cấp dinh dưỡng cũng được tự động hóa, với các cảm biến theo dõi 16 nguyên tố thiết yếu trong dung dịch. Mô hình AI nông nghiệp đầu tiên của Trung Quốc, "Hùng Tiểu Nông", có thể đưa ra lời khuyên từ gieo trồng, quản lý sản xuất đến phân tích thị trường, được tùy chỉnh cho các cây trồng chủ lực của khu vực. Các nhà nghiên cứu cho rằng hợp tác xã và nông dân quy mô vừa và nhỏ sẽ là đối tượng hưởng lợi nhiều nhất từ trợ lý ảo này.

Đầu tư vào trung tâm dữ liệu tại UAE

Microsoft và công ty công nghệ G42 của Abu Dhabi đã công bố kế hoạch mở rộng công suất trung tâm dữ liệu thêm 200 MW tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Đây là một phần trong cam kết đầu tư hơn 15 tỷ đô la của Microsoft tại quốc gia vùng Vịnh này. Việc mở rộng sẽ được thực hiện thông qua Khata Center, một đơn vị của G42, và dự kiến bắt đầu hoạt động trước cuối năm sau. Microsoft ước tính đầu tư của hãng vào UAE sẽ đạt 7,3 tỷ đô la Mỹ từ năm 2023 đến cuối năm nay, và thêm 7,4-7,9 tỷ đô la Mỹ cho giai đoạn 2026-2029. Microsoft cũng cho biết chính quyền Mỹ đã chấp thuận xuất khẩu chip AI cho các trung tâm dữ liệu của mình tại UAE.

Cắt giảm nhân lực công nghệ toàn cầu

Xu hướng cắt giảm nhân lực công nghệ trên toàn cầu tiếp tục diễn ra. Tập đoàn IBM cho biết sẽ cắt giảm hàng nghìn nhân viên trong quý này, chiếm chưa tới vài phần trăm tổng số lao động toàn cầu, trong bối cảnh công ty chuyển hướng kinh doanh sang các mảng phần mềm và dịch vụ có tốc độ tăng trưởng cao. IBM có 270.000 nhân viên toàn cầu vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, người phát ngôn của công ty cho biết tổng số việc làm tại Mỹ dự kiến vẫn giữ nguyên so với cùng kỳ năm trước.

Sáng kiến "Cơ thể khỏe mạnh, ví tiền vui vẻ" tại Thái Lan

Chính phủ Thái Lan đã tổ chức lễ ký kết bản ghi nhớ với các bệnh viện tư nhân để triển khai sáng kiến "Cơ thể khỏe mạnh, ví tiền vui vẻ", hướng đến mục tiêu giúp người dân tiết kiệm gần 1 tỷ đô la Mỹ thông qua thúc đẩy minh bạch giá thuốc và cạnh tranh lành mạnh. Hơn 300 bệnh viện tư nhân trên toàn Thái Lan đã cam kết tham gia sáng kiến này. Sáng kiến cho phép bệnh nhân điều trị tại các bệnh viện tư nhân mua thuốc từ các nhà thuốc đạt chuẩn, không bắt buộc phải mua thuốc từ bệnh viện, giúp giảm đáng kể chi phí. Ước tính sáng kiến này có thể giúp bệnh nhân giảm khoảng 30% chi phí thuốc men. Người dân có thể sử dụng đơn thuốc từ bệnh viện tư nhân và mua thuốc tại hơn 3400 hiệu thuốc tham gia sáng kiến.

Tình trạng thiếu nước tại Hy Lạp

Gần một nửa hồ chứa nhân tạo ở Marathon, nguồn nước chính của Athens, Hy Lạp, đã biến mất kể từ tháng 1 năm 2022. Theo cơ quan khí tượng của Đài Quan sát quốc gia Hy Lạp, hồ chứa đã giảm 44% trong 3 năm qua, làm dấy lên lo ngại về tình trạng thiếu nước. Diện tích bề mặt của hồ đã thu hẹp từ 14-15 km² xuống chỉ còn 8 km². Nhiều ngôi nhà ở làng Calio, vốn đã bị ngập trong nước do việc xây dựng đập, giờ đây đang nổi lên trở lại. Để ứng phó, Hy Lạp đã tuyên bố đầu tư 2,5 tỷ euro (khoảng 2,9 tỷ đô la) trong thập kỷ tới để giải quyết vấn đề hạn hán, với mục tiêu đảm bảo khu vực Athens sẽ không gặp vấn đề về cung cấp nước trong vòng 30 năm tới.

Màn trình diễn pháo hoa công nghệ tại Trung Quốc

Tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, đang đẩy mạnh phát triển kinh tế bằng các màn trình diễn ánh sáng và hoạt động ứng phó khẩn cấp. Một công ty máy bay không người lái có trụ sở tại Thâm Quyến đã thắp sáng bầu trời đêm của thành phố Liuyang bằng màn trình diễn pháo hoa công nghệ đồng bộ. Hàng ngàn máy bay không người lái tạo thành những chòm sao lấp lánh bên cạnh pháo hoa truyền thống, thu hút hàng ngàn người. Tại Trung Quốc, các ứng dụng đời sống của máy bay không người lái đã được mở rộng trên nhiều lĩnh vực như quản lý đô thị, hậu cần, ứng phó khẩn cấp và tuần tra biên giới.