Thế giới toàn cảnh 18/4: Tình hình thương mại thế giới trước “cơn bão” thuế quan của Mỹ | VTV24

Key Concepts

• Thuế quan đối ứng (Reciprocal tariffs)
• Tế bào gốc đa năng cảm ứng (Induced Pluripotent Stem cells - IPS)
• Dopaminetric cells
• Hồ sơ hạt nhân Iran
• Hệ thống thương mại đa phương (Multilateral trading system)
• Reshoring
• Thâm hụt thương mại (Trade deficit)
• Lạm phát (Inflation)
• Tái thiết Gaza
• Lực lượng Taliban
• Đường ống Druzba và Chance Alp
• Cơn bão
• Chính sách tiền tệ
• Cạnh tranh số

Kinh Tế và Thương Mại Quốc Tế

Thuế Quan và Đàm Phán Thương Mại

• Đàm phán Mỹ - Nhật: Phái đoàn Nhật Bản đến Mỹ với cam kết mở rộng đầu tư (dự án khí đốt tự nhiên hóa lỏng trị giá 44 tỷ đô la tại Alaska và nâng mức đầu tư lên 1000 tỷ đô la) để tìm kiếm thỏa thuận tránh thuế quan đối ứng. Tổng thống Trump gọi đây là ưu tiên hàng đầu và tuyên bố đạt tiến triển lớn.
• Lập trường của Nhật Bản: Tokyo muốn giới hạn nội dung trao đổi ở các vấn đề thương mại và đầu tư, nhưng Trump muốn thêm vấn đề chi phí duy trì lực lượng quân đội Mỹ đồn trú tại Nhật Bản. Nhật Bản không vội vàng đạt được thỏa thuận và không có kế hoạch chấp nhận nhượng bộ lớn.
• Tác động của thuế quan lên ngành ô tô Nhật Bản: Ước tính mức thuế 25% có thể khiến bảy hãng ô tô lớn nhất của Nhật Bản thiệt hại hơn 3,5.000 tỷ yên (khoảng 24 tỷ đô la), riêng Toyota có thể mất tới 1,8.000 tỷ yên (hơn 12 tỷ đô la) doanh thu.
• Phản ứng của Nhật Bản:
  • Chuyển dịch sản xuất sang Mỹ để tránh thuế quan.
  • Tăng cường hỗ trợ từ chính phủ Nhật Bản cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ bị ảnh hưởng.
  • Đàm phán hợp tác đa phương, đa dạng chuỗi cung ứng và thị trường.
• Quan ngại của ASML: ASML, nhà sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu châu Âu, bày tỏ quan ngại về hệ lụy tiềm tàng của thuế quan đối với triển vọng kinh doanh. Lượng đặt hàng quý 1 thấp hơn dự báo gần 1 tỷ euro.
• Chính sách thuế quan của Mỹ: Tổng thống Trump cho biết chính phủ Mỹ sẵn sàng lắng nghe về các quốc gia muốn đàm phán. Ông chỉ trích Fed đã quá chậm chạp trong việc cắt giảm lãi suất.
• Phản ứng của thị trường chứng khoán Mỹ: Thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận diễn biến thận trọng, S&P 500 tăng nhẹ, Dow Jones sụt mạnh do lo ngại về triển vọng lãi suất và chi phí y tế tăng cao.
• Thâm hụt thương mại của Nhật Bản: Nhật Bản ghi nhận thâm hụt thương mại 5.220 tỷ yên (tương đương 36,6 tỷ đô la Mỹ) trong năm tài khóa 2024, năm thứ tư liên tiếp nhập siêu.
• Cảnh báo về chính sách thuế quan mới: Chuyên gia kinh tế Shichiro Kobayasu cảnh báo chính sách thuế quan mới từ Mỹ có thể làm gia tăng rủi ro cho xuất khẩu của Nhật Bản.

Reshoring (Đưa Sản Xuất Trở Lại Nước Mỹ)

• Định nghĩa: Reshoring là quá trình đưa hoạt động sản xuất, gia công hoặc dịch vụ từ nước ngoài trở về quốc gia gốc.
• Cam kết của Tổng thống Trump: Reshoring là một trong những cam kết cốt lõi trong chiến lược kinh tế của Tổng thống Trump.
• Ví dụ về Nvidia: Nvidia tuyên bố đầu tư 500 tỷ đô la Mỹ để sản xuất chip AI và siêu máy tính tại các bang Arizona và Texas.
• Thách thức của Reshoring:
  • Mỹ đã mất 40 năm trong tình trạng sản xuất suy thoái.
  • Chuỗi cung ứng hiện nay vô cùng phức tạp.
  • Tự động hóa có thể không tạo ra nhiều việc làm cho người lao động Mỹ.
• Ý kiến chuyên gia:
  • Chính phủ cần giữ thuế quan ở mức thấp nhất để các sản phẩm chưa hoàn thiện có thể vào Mỹ với chi phí thấp.
  • Không thể xây nhà máy nhanh chóng.
• Thực tế sản xuất tại Mỹ:
  • Ngành sản xuất nội thất vẫn phải nhập khẩu 60% vải hoặc da bọc ngoài.
  • Từ năm 2002 đến năm 2022, hàng chục nghìn nhà máy, cơ sở sản xuất của nhiều ngành công nghiệp phụ trợ tại Mỹ đã suy giảm.
  • Năm 1970, 1/3 lực lượng lao động của Mỹ làm việc trong ngành sản xuất công nghiệp, giờ đây con số đó chỉ chiếm khoảng 1/10.

Tác Động Toàn Cầu của Thuế Quan

• Hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu: Cơ quan xếp hạng tín nhiệm Fit Ratings đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ năm 2009 do căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang.
• Phản ứng của người tiêu dùng Mỹ: Người tiêu dùng Mỹ đang tăng cường mua sắm trước khi mức thuế quan mới có hiệu lực.
• Lo ngại của Chủ tịch Fed: Chủ tịch Fed Jerem Powell bày tỏ lo ngại rằng thuế quan đang khiến Fed rơi vào tình huống chưa từng có và sự bất ổn này có thể gây ra các tổn thương kinh tế lâu dài.
• Dự báo của WTO: WTO dự báo khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu sẽ giảm 0,2% trong năm 2025 do những thay đổi chính sách thương mại gần đây.
• Tác động đến các cảng biển: Cảng Long Beach ở California dự kiến sẽ mất 20% khối lượng hàng hóa trong giai đoạn nửa cuối năm 2025 nếu các biện pháp thuế đối ứng của chính phủ Mỹ diễn ra theo kế hoạch.
• Tác động đến xuất khẩu của châu Á: Xuất khẩu của Nhật Bản và Singapore dù vẫn ghi nhận tốc độ tăng trưởng đáng kể trong tháng ba nhưng chỉ bằng 1/3 mức tăng trưởng của tháng 2.
• Dự báo của Liên Hợp Quốc: Cơ quan thương mại và phát triển của Liên Hợp Quốc dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ chậm lại còn 2,3% trong năm nay.
• Phản ứng của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB): ECB đã giảm lãi suất cơ bản một lần nữa nhằm đối phó với các mối lo ngại về căng thẳng thương mại đang ngày càng tăng.

Y Tế

Thuốc Điều Trị Alzheimer

• Thuốc Leqembi: Một loại thuốc mới để điều trị cho bệnh Alzheimer giai đoạn đầu tên là Leqembi vừa được Ủy ban Châu Âu chấp thuận bán tại khu vực này.
• Rủi ro và hạn chế: Cơ quan dược phẩm châu Âu cho biết thuốc này vẫn có những rủi ro nhất định, nên trước mắt chỉ chấp thuận sử dụng cho những nhóm bệnh nhân nhất định (người có ít nguy cơ chảy máu não hoặc chỉ có tối đa một bản sao của Apo E4).
• Phát triển: Thuốc Leqembi do công ty đa quốc gia Biogen của Mỹ và Eisai của Nhật Bản phát triển. Thuốc này đã được FDA chấp thuận từ năm 2023.

Phương Pháp Tế Bào Gốc Cho Bệnh Parkinson

• Tế bào gốc đa năng cảm ứng (IPS): Các nhà nghiên cứu tại Đại học Kyoto Nhật Bản đã chứng minh tính an toàn và hiệu quả của phương pháp tế bào gốc đa năng cảm ứng (IPS) để điều trị bệnh Parkinson.
• Quy trình: Các nhà khoa học đã nuôi cấy thành công tế bào Dopaminetric từ tế bào IPS để ghép cho các bệnh nhân tham gia thí nghiệm, sau đó theo dõi đánh giá tình trạng bệnh nhân trong 2 năm.
• Kết quả: Các tế bào được cấy ghép đều sản xuất dopamin ở tất cả các bệnh nhân.
• Bệnh Parkinson: Parkinson là một rối loạn vận động phức tạp, xảy ra khi nồng độ dopamin trong não thấp.

Chính Trị và Xã Hội

Hồ Sơ Hạt Nhân Iran

• Vai trò của IAEA: Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đóng vai trò quan trọng trong tiến trình giải quyết hòa bình hồ sơ hạt nhân Iran.
• Kêu gọi của Iran: Ngoại trưởng Iran kêu gọi IAEA duy trì vai trò trung lập và tập trung vào nhiệm vụ kỹ thuật để hỗ trợ hiệu quả cho các cuộc đàm phán hạt nhân.
• Ủng hộ của IAEA: Tổng giám đốc IAEA hoan nghênh các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Iran và Mỹ, đồng thời khẳng định IAEA hoàn toàn ủng hộ tiến trình ngoại giao này.

Tình Hình Gaza

• Đàm phán thả con tin: Hamas sẵn sàng đàm phán ngay lập tức để thả toàn bộ con tin còn lại nhằm đổi lấy việc chấm dứt chiến tranh tại Gaza.
• Yêu cầu của Hamas: Hamas muốn trao đổi con tin để lấy tù nhân Palestine bị giam giữ, đồng thời yêu cầu Israel rút hoàn toàn khỏi Gaza và bắt đầu tái thiết khu vực.
• Từ chối thỏa thuận ngừng bắn tạm thời: Hamas từ chối thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, cáo buộc Israel dùng các thỏa thuận từng phần này để đẩy mạnh các chiến dịch tấn công.

Lực Lượng Taliban

• Đình chỉ lệnh cấm hoạt động tại Nga: Tòa án tối cao Nga đã chấp thuận yêu cầu hành chính nhằm đình chỉ lệnh cấm các hoạt động của lực lượng Taliban tại Nga.
• Động thái hướng tới việc đưa Taliban ra khỏi danh sách khủng bố: Đây được xem là động thái hướng tới việc đưa Taliban khỏi danh sách các tổ chức khủng bố.
• Quan hệ Nga - Taliban: Nga đang từng bước xây dựng quan hệ với chính quyền Taliban.

Các Vấn Đề Khác

Độc Lập Nguồn Cung Dầu của Cộng Hòa Séc

• Độc lập khỏi dầu Nga: Cộng hòa Séc tuyên bố lần đầu tiên trong lịch sử đã hoàn toàn độc lập khỏi nguồn cung cấp dầu từ Nga.
• Nâng cấp đường ống Chance Alp: Việc hoàn tất nâng cấp đường ống Chance Alp từ Tây Âu đã chấm dứt sự phụ thuộc vào đường ống Druzba của Nga.
• Nguồn cung mới: Đường ống Chance Alp được nâng cấp sẽ cung cấp khoảng 8 triệu tấn dầu mỗi năm từ Italia, đáp ứng được nhu cầu của Séc.

Thời Tiết và Tai Nạn

• Bão ở New Zealand: Các khu vực phía Bắc của đảo Bắc New Zealand đã phải hứng chịu gió lớn và mưa lớn do cơn bão.
• Lật tàu ở Philippines: Một vụ lật tàu đã xảy ra ngoài khơi tỉnh Occidental Mindoro, Philippines, khiến ít nhất bốn người thiệt mạng và bảy người khác bị mất tích.

Vụ Kiện Chống Độc Quyền Meta

• Ủy ban thương mại liên bang Mỹ (FTC) cáo buộc Meta vi phạm luật chống độc quyền: FTC cáo buộc Meta đã vi phạm luật chống độc quyền khi thâu tóm Instagram và WhatsApp nhằm triệt hạ các đối thủ tiềm năng.
• Phiên điều trần của Mark Zuckerberg: Giám đốc điều hành Meta cho rằng thương vụ sáp nhập Instagram là chuyện bình thường.
• Lập luận của FTC: FTC lập luận rằng Meta mua Instagram và WhatsApp để bóp nghẹt cạnh tranh thay vì đầu tư cải tiến Facebook.
• Định nghĩa thị trường: Mấu chốt của vụ kiện nằm ở cách tòa án định nghĩa thị trường.
• Tác động tiềm tàng: Vụ kiện có thể khơi mào cho làn sóng chia tách các ông lớn công nghệ trên phạm vi toàn cầu.

Trải Nghiệm Độc Đáo

• Ngủ đêm tại nhà hát lớn Geneva: 180 vị khách may mắn được trải nghiệm một đêm ngủ ngay giữa không gian lộng lẫy sang trọng của nhà hát lớn Geneva ở Thụy Sĩ.

Kỷ Niệm Chiến Thắng Phát Xít

• Phát hành đồng xu đặc biệt: Ngân hàng trung ương Nga đã phát hành loạt đồng xu đặc biệt nhân dịp kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít.

Kết Luận

Bản tin bao gồm nhiều sự kiện quốc tế quan trọng, từ các vấn đề kinh tế như đàm phán thương mại, chính sách thuế quan và reshoring, đến các vấn đề chính trị như hồ sơ hạt nhân Iran, tình hình Gaza và quan hệ với Taliban. Bản tin cũng đề cập đến các tiến bộ y học, các vấn đề xã hội và các sự kiện độc đáo. Các vấn đề kinh tế, đặc biệt là chính sách thuế quan của Mỹ, đang gây ra nhiều lo ngại về tăng trưởng kinh tế toàn cầu và buộc các quốc gia phải cân nhắc các biện pháp ứng phó.