Thế giới toàn cảnh 10/4: Mỹ hoãn áp thuế 90 ngày, tăng thuế với Trung Quốc lên 125% | VTV24

Key Concepts

• Thuế đối ứng (Countervailing duties)
• Thâm hụt thương mại (Trade deficit)
• Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện (Comprehensive Strategic Partnership)
• Đàm phán thương mại song phương (Bilateral trade negotiations)
• Hàng rào phi thuế quan (Non-tariff barriers)
• Gian lận thương mại (Trade fraud)
• Phân hóa (Differentiation)
• Thị trường nội địa (Domestic market)
• Thao túng tiền tệ (Currency manipulation)
• Hiệp định thương mại tự do (FTA - Free Trade Agreement)
• Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP - Regional Comprehensive Economic Partnership)
• Kinh tế số (Digital economy)
• Thương mại điện tử (E-commerce)
• Hải quan điện tử (Electronic customs)
• Viện trợ phát triển chính thức (ODA - Official Development Assistance)
• Hỗ trợ an ninh chính thức (OSA - Official Security Assistance)

Mỹ Tạm Thời Giảm Thuế Đối Ứng

• Quyết định của Tổng thống Trump: Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố tạm hoãn áp thuế đối ứng trong vòng 90 ngày với nhiều đối tác thương mại của Mỹ và giảm mức thuế này xuống 10%. Quyết định này có hiệu lực từ ngày 9 tháng 4 (giờ Mỹ).
• Ngoại lệ Trung Quốc: Mỹ vẫn bảo lưu quan điểm tăng thuế đối ứng lên 125% đối với Trung Quốc và có hiệu lực ngay lập tức.
• Phản ứng từ Thượng viện và Hạ viện:
  • Lãnh đạo phe thiểu số Chuck Summer cho rằng quyết định này là tích cực nhưng sẽ tiếp tục gây sức ép để ông Trump xóa bỏ tất cả các mức thuế còn lại.
  • Một số hạ nghị sĩ cảnh báo việc áp thuế đối ứng sẽ làm dạn nứt mối quan hệ đối tác an ninh của Mỹ với các nước trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương.
• Lý do giảm thuế: Để thể hiện sự tôn trọng với các đối tác mong muốn đàm phán với Mỹ và tạo ra khoảng thời gian cần thiết cho quá trình đàm phán thương mại sắp tới.
• Phản ứng của thị trường: Thị trường chứng khoán đã có cú bật tăng mạnh sau khi thông tin được công bố. Dow Jones tăng gần 3000 điểm (gần 8%), mức tăng cao nhất từ năm 2008. Nasdaq cũng tăng trên 12%.
• Phân tích từ chuyên gia: Các chuyên gia đánh giá rằng ông Trump đã lắng nghe thị trường và những đánh giá tiêu cực về việc áp thuế. Trước đó, phố Wall ước tính nếu các mức thuế được áp dụng, lạm phát của Mỹ có thể vọt lên 4% và nguy cơ suy thoái kinh tế là cao hơn bao giờ hết.

Trao Đổi Thương Mại Việt Nam - Hoa Kỳ

• Cuộc gặp giữa Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc và Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamon Greer: Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã gặp đại diện thương mại Hoa Kỳ Jamon Greer để trao đổi về các vấn đề kinh tế thương mại song phương. Hai bên nhất trí khởi động đàm phán về một thỏa thuận thương mại đối ứng.
• Quan điểm của Việt Nam: Việt Nam mong muốn làm việc với các cơ quan liên quan của Hoa Kỳ để cụ thể hóa các nội dung trao đổi giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Donald Trump. Việt Nam đề nghị hai nước sớm đàm phán một thỏa thuận thương mại song phương nhằm tạo ra khuôn khổ lâu dài thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại ổn định, cùng có lợi.
• Phản hồi từ Hoa Kỳ: Đại diện thương mại Hoa Kỳ chia sẻ những lý do và thách thức đặt ra đối với nền kinh tế Hoa Kỳ buộc chính quyền Tổng thống Trump phải thực hiện chính sách thuế quan. Mức thuế cao mà chính quyền Tổng thống Trump áp đặt đối với Việt Nam là do mức độ thâm hụt thương mại lớn của Hoa Kỳ.
• Thỏa thuận: Hoa Kỳ nhất trí hai bên sẽ khởi động đàm phán về một thỏa thuận thương mại đối ứng, bao gồm các thỏa thuận về thuế. Hai bên nhất trí sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ thúc đẩy môi trường kinh doanh thuận lợi, chủ động rà soát, xem xét hạn chế thấp nhất các rào cản phi thuế quan cho hàng hóa của nhau, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ tăng cường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, tăng cường phối hợp kiểm soát ngăn ngừa các hành vi gian lận thương mại.
• Đề xuất của Việt Nam: Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều biện pháp để góp phần giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại giữa hai bên. Việc Hoa Kỳ áp thuế cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam không phù hợp với quan hệ kinh tế thương mại cùng có lợi giữa hai nước và không phản ánh đúng tinh thần quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam và Hoa Kỳ.

Phân Tích của Phó Giáo Sư Tiến Sĩ Hoàng Anh Tuấn

• Lý do Mỹ đảo chiều chính sách thuế đối ứng:
  1. Phân hóa: Nhằm phân hóa rõ giữa Trung Quốc (bị áp thuế 125%) và các quốc gia không trả đũa.
  2. Nguồn thu: Mức thuế 10% tạm thời mang lại nguồn thu đáng kể cho ngân sách liên bang và hỗ trợ mục tiêu giảm thâm hụt thương mại của Mỹ.
  3. Thu hút đầu tư: Các nước và doanh nghiệp đã cam kết đầu tư vào Mỹ 5000 tỷ đô la trong 80 ngày qua do áp lực thuế của Tổng thống Trump.
  4. Mở cửa thị trường: Nhiều quốc gia bày tỏ thiện chí mở cửa thị trường và tăng mua hàng hóa Mỹ.
• Tác động đến các quốc gia trong quá trình đàm phán thuế quan tiếp theo:
  • Phân loại các quốc gia: Chính quyền Trump chia 75 quốc gia thành 5 nhóm dựa trên mức độ sẵn sàng đàm phán và phản ứng trả đũa.
  • Tác động trong 90 ngày tới:
    1. Thời gian ngắn: Buộc các quốc gia phải khẩn trương đưa ra các nhiệm vụ cụ thể.
    2. Kỳ vọng: Mỹ muốn các quốc gia không chỉ giảm thuế mà còn dỡ bỏ các hàng rào phi thuế quan.
    3. Thao túng tiền tệ: Mỹ cũng quan tâm đến vấn đề thao túng tiền tệ.

Tác Động Toàn Cầu và Phản Ứng của ASEAN

• Tác động đến Châu Âu: Thị trường chứng khoán châu Âu lao dốc do hàng hóa từ Liên minh châu Âu phải chịu mức thuế 20% khi nhập khẩu vào Mỹ.
• Quan điểm của Singapore: Thủ tướng Singapore Lawrence Wong nhấn mạnh hệ thống thương mại đa phương đang đứng trước nguy cơ phân mảnh và tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.
• Quan điểm của Malaysia: Thủ tướng Malaysia An Ibrahim đánh giá sức mạnh chung của ASEAN nằm ở sự bền bỉ cùng nhau vượt qua chiến tranh, xung đột, khủng hoảng và bất ổn. ASEAN cần dựa vào chính mình nhiều hơn, tăng cường thương mại nội khối.
• Các bước đi cụ thể của ASEAN:
  • Đa dạng hóa thị trường, mở rộng xuất khẩu tới các thị trường thương mại lớn.
  • Tăng cường hội nhập kinh tế khu vực thông qua thực thi hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN và triển khai hiệp định RCEP.
  • Đẩy mạnh phát triển kinh tế số và thương mại điện tử.
• Đánh giá về khả năng duy trì vị thế trung tâm của ASEAN: Cần khai thác tối đa và hiệu quả các hiệp định tự do thương mại FTA, đặc biệt là hiệp định RCEP. ASEAN cần đẩy nhanh triển khai các cam kết về thương mại số và hải quan điện tử trong RCEP.
• Cảnh báo từ ADB: Chính sách thuế quan của Mỹ có thể giảm đáng kể tăng trưởng của khu vực Châu Á (giảm khoảng 0,3% vào năm nay và 1% vào năm sau).
• Phản ứng của Hàn Quốc: Chính phủ Hàn Quốc công bố gói hỗ trợ khẩn cấp cho ngành ô tô, bao gồm các biện pháp hỗ trợ tài chính, giảm thuế và trợ cấp.
• Sách xanh ngoại giao 2025 của Nhật Bản: Nhấn mạnh an ninh ở Châu Âu, Trung Đông và Ấn Độ Thái Bình Dương có mối liên hệ chặt chẽ. Nhật Bản cam kết hợp tác chặt chẽ duy trì củng cố trật tự quốc tế tự do và mở đối với khu vực Đông Nam Á.
• Tác động đến Thái Lan: Doanh thu của Thái Lan có thể bị sụt giảm tới 900 tỷ bạt nếu phải chịu mức thuế đối ứng 36% từ Mỹ.
• Viện trợ của Mỹ: Mỹ đã khôi phục một phần các khoản cắt giảm tài trợ đối với các dự án cứu trợ khẩn cấp của chương trình lương thực thế giới tại một số quốc gia đang phát triển.
• Chính phủ liên minh mới tại Đức: Liên minh Dân chủ xã hội Cơ Đốc giáo CDU CSU và Đảng Dân chủ xã hội SPD tại Đức đã đạt được thỏa thuận thống nhất thành lập Chính phủ liên minh mới.
• Năng lượng sạch: Năng lượng sạch lần đầu tiên đã cung cấp hơn 40% tổng điện năng toàn cầu.

Kết luận

Quyết định tạm thời giảm thuế đối ứng của Mỹ là một động thái bất ngờ, mang lại hy vọng về sự hạ nhiệt căng thẳng thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn đó, đặc biệt là với Trung Quốc. Các quốc gia cần chủ động đàm phán, đa dạng hóa thị trường và tăng cường hợp tác khu vực để ứng phó với những biến động thương mại. Việt Nam cần tận dụng cơ hội đàm phán với Mỹ để đạt được một thỏa thuận thương mại công bằng và bền vững. ASEAN cần củng cố sức mạnh từ sự đoàn kết và tìm kiếm hành động cụ thể để giảm phụ thuộc và tăng cường tự chủ kinh tế.