Thế giới toàn cảnh 26/5: Iran phát tín hiệu tích cực trong đàm phán với Mỹ| VTV24

Key Concepts

• Nắng nóng cực đoan: Hiện tượng thời tiết nguy hiểm gây rủi ro sức khỏe, đặc biệt là say nắng do gắng sức (exertional heatstroke).
• Nông nghiệp thông minh (Smart Agriculture): Mô hình canh tác ứng dụng AI, tự động hóa môi trường (ánh sáng, nhiệt độ, dinh dưỡng) để sản xuất quanh năm.
• Hành lang kinh tế Trung Quốc - Pakistan (CPEC): Dự án hợp tác chiến lược tập trung vào công nghiệp hóa, năng lượng sạch và chuyển đổi số.
• Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed): Ngân hàng trung ương Mỹ, hiện đang đối mặt với thách thức lạm phát và cải cách dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh.
• Đường cong Phillips (Phillips Curve): Lý thuyết kinh tế cho rằng tỷ lệ thất nghiệp thấp sẽ dẫn đến lạm phát cao; lý thuyết này bị tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh bác bỏ.
• Nới lỏng định lượng (Quantitative Easing - QE): Chính sách bơm tiền vào nền kinh tế thông qua mua tài sản, bị chỉ trích là gây méo mó thị trường.

---

1. Sức khỏe và An toàn công cộng

• Nắng nóng cực đoan: Tại Pháp, Bộ Thể thao cảnh báo nguy cơ tử vong do say nắng khi vận động cường độ cao. Khuyến nghị tránh tập luyện vào giờ cao điểm.
• Sự cố hóa chất tại California: Một bồn chứa hóa chất tại Garden Grove gây sơ tán 50.000 người. Giới chức đã loại bỏ nguy cơ nổ, nhiệt độ bồn chứa đang giảm, nhưng lệnh sơ tán vẫn duy trì để đánh giá an toàn môi trường.

2. Nông nghiệp và Công nghệ

• Nông nghiệp đô thị tại Thượng Hải: Hệ thống trồng dâu tây thẳng đứng 8 tầng ứng dụng AI giúp tăng năng suất gấp 15 lần so với truyền thống, sản xuất 50 tấn/năm, đảm bảo nguồn cung trái mùa.
• An ninh lương thực Nga: Dự án quốc gia 2026-2030 đầu tư hàng trăm triệu USD để đào tạo nhân lực nông nghiệp công nghệ cao, thiết lập hệ sinh thái "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp".

3. Kinh tế và Tài chính toàn cầu

• Nhật Bản: Chính phủ trình gói ngân sách 19 tỷ USD để trợ giá điện, khí đốt (tháng 7-9) nhằm ứng phó với giá năng lượng leo thang.
• Singapore: Tập đoàn Singtel đầu tư 3 tỷ SGD vào hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu, hợp tác với Nvidia để phát triển năng lực AI tạo sinh.
• Pakistan - Trung Quốc: Ký kết thỏa thuận hợp tác 7 tỷ USD trong các lĩnh vực thương mại, nông nghiệp và công nghệ.

4. Chính trị và An ninh

• Hành hương Hajj (Meca): Ả Rập Xê Út tăng cường an ninh, ứng dụng AI và phân tích dữ liệu để quản lý dòng người và phòng ngừa ùn tắc.
• Truy bắt tội phạm tại Châu Âu: Europol phát động chiến dịch truy nã liên quốc gia đối với các đối tượng tội phạm nghiêm trọng (giết người, ma túy, rửa tiền). Cách tiếp cận mới tập trung vào việc chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới và nhận diện mạng lưới hỗ trợ tội phạm.
• Đàm phán Mỹ - Iran: Các bên cho biết phần lớn trở ngại đã được giải quyết thông qua trung gian, nhưng chưa có thỏa thuận hòa bình chính thức.

5. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới thời Kevin Warsh

• Bối cảnh: Ông Kevin Warsh nhậm chức tại Nhà Trắng, đối mặt với lạm phát 3,8% và áp lực từ căng thẳng Trung Đông.
• Quan điểm cải cách:
  • Bác bỏ đường cong Phillips: Cho rằng lạm phát do chi tiêu chính phủ, không phải do tăng lương.
  • Đo lường lạm phát: Đề xuất thước đo thời gian thực từ hàng triệu giao dịch thay vì các chỉ số cũ.
  • Chính sách tiền tệ: Muốn thu nhỏ bảng cân đối kế toán (6.700 tỷ USD) và giảm bớt sự can thiệp vào thị trường.
  • Phong cách: Ưu tiên sự độc lập, giảm bớt các dự báo lãi suất (Dot plot) và họp báo thường xuyên.
• Nhận định chuyên gia (PGS.TS Hồ Đắc Nguyên Ngã): Warsh có xu hướng thắt chặt tiền tệ hơn người tiền nhiệm Ben Bernanke, tin tưởng vào khả năng tăng năng suất lao động của AI để giữ lãi suất thấp mà không gây lạm phát.

---

Tổng kết

Các sự kiện cho thấy thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang ứng dụng AI trong quản lý (từ nông nghiệp đến an ninh và tài chính). Đồng thời, các nền kinh tế lớn như Mỹ và Nhật Bản đang phải đối mặt với áp lực lạm phát và chi phí năng lượng, dẫn đến những thay đổi trong chính sách điều hành tiền tệ và ngân sách. Việc hợp tác quốc tế trong an ninh và kinh tế (như chiến dịch truy nã của Europol hay thỏa thuận Trung-Pakistan) trở thành yếu tố then chốt để đối phó với các thách thức xuyên biên giới.