Thăng hạng thị trường chứng khoán | VTV24

Key Concepts

• FTSE Russell: Tổ chức cung cấp chỉ số thị trường chứng khoán toàn cầu, đã công bố nâng hạng thị trường Việt Nam.
• MSCI (Morgan Stanley Capital International): Tổ chức cung cấp chỉ số thị trường chứng khoán toàn cầu khác, có quy mô lớn hơn FTSE Russell, là mục tiêu nâng hạng tiếp theo của Việt Nam.
• Nâng hạng thị trường (Market Upgrade): Quá trình một thị trường chứng khoán được các tổ chức quốc tế như FTSE Russell hoặc MSCI xếp hạng lên một cấp độ cao hơn (ví dụ: từ cận biên lên mới nổi).
• Thị trường cận biên (Frontier Market): Cấp độ thị trường thấp nhất trong phân loại của các tổ chức chỉ số, thường có quy mô nhỏ hơn và ít thanh khoản hơn.
• Thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market): Cấp độ thị trường cao hơn cận biên, cho thấy sự phát triển và khả năng tiếp cận tốt hơn cho nhà đầu tư quốc tế.
• Rổ chỉ số (Index Basket): Tập hợp các cổ phiếu được chọn để đại diện cho một thị trường hoặc một phân khúc thị trường cụ thể, được các quỹ đầu tư theo dõi.
• Quỹ đầu tư chủ động (Active Funds): Các quỹ được quản lý bởi các nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp, đưa ra quyết định đầu tư dựa trên phân tích và dự báo thị trường.
• Quỹ thụ động (Passive Funds) / Quỹ ETF (Exchange Traded Funds): Các quỹ đầu tư mô phỏng theo một chỉ số thị trường cụ thể, không cố gắng vượt trội thị trường mà chỉ sao chép hiệu suất của chỉ số đó.
• Dòng vốn đầu tư nước ngoài (Foreign Capital Flow): Lượng tiền từ các nhà đầu tư nước ngoài đổ vào hoặc rút ra khỏi thị trường.
• Thanh khoản thị trường (Market Liquidity): Mức độ dễ dàng mà một tài sản có thể được mua hoặc bán trên thị trường mà không ảnh hưởng đáng kể đến giá của nó.
• VNIndex, VN30: Các chỉ số chính của thị trường chứng khoán Việt Nam, VN30 bao gồm 30 cổ phiếu có vốn hóa lớn và thanh khoản cao nhất.
• Alpha (trong đầu tư): Lợi nhuận vượt trội so với lợi nhuận của thị trường hoặc chỉ số tham chiếu.
• Beta (trong đầu tư): Mức độ biến động của một cổ phiếu hoặc danh mục đầu tư so với thị trường chung.
• Định giá nội tại (Intrinsic Valuation): Giá trị thực của một tài sản hoặc doanh nghiệp dựa trên các yếu tố cơ bản, không phải giá thị trường.
• Kinh tế vĩ mô (Macroeconomics): Nghiên cứu về nền kinh tế tổng thể, bao gồm các yếu tố như GDP, lạm phát, lãi suất.
• Chính sách vĩ mô (Macroeconomic Policy): Các biện pháp của chính phủ và ngân hàng trung ương để điều tiết nền kinh tế.
• Tỷ giá (Exchange Rate): Giá trị của một đồng tiền so với một đồng tiền khác.
• Lãi suất (Interest Rate): Chi phí vay tiền hoặc lợi nhuận từ việc cho vay tiền.
• Quản trị rủi ro (Risk Management): Quá trình xác định, đánh giá và kiểm soát các rủi ro tài chính.
• Minh bạch (Transparency): Mức độ rõ ràng và dễ hiểu của thông tin thị trường.
• Khung khổ pháp lý (Legal Framework): Hệ thống luật pháp và quy định điều chỉnh hoạt động thị trường.
• Số hóa cơ sở hạ tầng (Digitalization of Infrastructure): Ứng dụng công nghệ số vào hệ thống hạ tầng thị trường.

Bối cảnh và Quyết định Nâng hạng Thị trường Chứng khoán Việt Nam

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã xác nhận sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với FTSE Russell để đảm bảo quá trình chuyển đổi chính thức theo đúng lộ trình. UBCKNN cam kết triển khai các giải pháp toàn diện nhằm tạo điều kiện tối đa cho nhà đầu tư trong và ngoài nước tiếp cận thị trường, đồng thời hoàn thiện khung khổ pháp lý, hiện đại hóa, số hóa cơ sở hạ tầng để phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng minh bạch, hiệu quả và hội nhập sâu rộng hơn vào thị trường tài chính toàn cầu.

FTSE Russell đã thông báo nâng hạng chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực chính thức từ ngày 21 tháng 9 năm 2026. Quyết định này được nêu trong báo cáo phân loại định kỳ, ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong việc cải thiện thị trường và đáp ứng tất cả các tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, việc nâng hạng còn tùy thuộc vào kết quả đợt rà soát vào tháng 5 năm 2026 để đánh giá khả năng tiếp cận của nhà đầu tư toàn cầu. Ông David S, Giám đốc Chính sách Toàn cầu tại FTSE Russell, đã gửi lời chúc mừng đến cơ quan quản lý thị trường Việt Nam về những tiến bộ đáng kể.

Ý nghĩa của Việc Nâng hạng

Anh Khánh (chuyên gia tài chính) nhấn mạnh đây là một sự kiện được chờ đợi từ lâu (7 năm, từ 2018), là nỗ lực của Bộ Tài chính, UBCKNN và các công ty chứng khoán thành viên. Việc nâng hạng sẽ nâng tầm vị thế và hình ảnh của thị trường chứng khoán Việt Nam đối với cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế, kỳ vọng thu hút nhiều dòng vốn đầu tư nước ngoài hơn, phát triển các sản phẩm tài chính mới và vượt xa tầm khu vực, thế giới. Các thị trường khác như UAE mất 9 năm, Trung Quốc mất 12 năm để được nâng hạng.

Ông Nguyễn Trường Giang (Giảng viên Tài chính, Học viện Tài chính) coi việc nâng hạng là kết quả của một quá trình phấn đấu dài, là bằng chứng về uy tín, vai trò và triển vọng của thị trường chứng khoán Việt Nam. Nó tạo niềm tin lớn cho các nhà đầu tư, thu hút các chủ thể mới tham gia thị trường và là phần thưởng cho nỗ lực của cộng đồng tài chính Việt Nam.

Lộ trình và Thời gian Chờ đợi

Nhiều nhà đầu tư nhầm lẫn rằng quyết định nâng hạng của FTSE Russell có nghĩa là thị trường sẽ được nâng hạng ngay lập tức. Tuy nhiên, theo quy trình, Việt Nam chỉ chính thức được thêm vào bộ chỉ số này vào ngày 21 tháng 9 năm 2026. Khoảng thời gian chờ đợi gần một năm này là cần thiết để FTSE Russell và MSCI đưa Việt Nam vào rổ chỉ số của họ. Lúc đó, các quỹ đầu tư chủ động, thụ động, quỹ ETF, quỹ Hedge Fund mới bắt đầu đầu tư và mô phỏng theo bộ chỉ số Việt Nam.

Anh Khánh giải thích rằng các quỹ cận biên có thể bán ra trước ở các thị trường cận biên (giải thích cho việc khối ngoại bán ròng gần đây), sau đó các quỹ thị trường mới nổi (Emerging Market) mới bắt đầu giải ngân vào Việt Nam. Quá trình giải ngân có thể kéo dài từ một quý đến năm quý, thậm chí một năm. Do đó, thông tin giải ngân sẽ không đến ngay lập tức.

Dòng vốn và Quy mô

• Dòng vốn thụ động (Passive Funds): Ông Stam Stover (CFRA) cho biết nhu cầu đầu tư vào thị trường cận biên dưới hình thức ETF của nhà đầu tư Mỹ còn rất hạn chế, hầu hết các quỹ ETF tập trung vào thị trường cận biên đã đóng cửa, trừ hai quỹ tập trung vào Việt Nam. Việc nâng hạng lên thị trường mới nổi có ý nghĩa rất quan trọng. Hiện có 125 tỷ USD tài sản ETF thị trường mới nổi liên kết với chỉ số FTSE Russell tại Mỹ. Các nhà quản lý ETF này sẽ cần phân bổ một phần danh mục đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam. Dòng vốn thụ động dự kiến có thể lên tới khoảng 600 triệu USD từ các quỹ ETF, chưa kể dòng tiền từ các quỹ chủ động.
• Ước tính của chuyên gia:
  • Anh Vũ Duy Khánh (Smart Invest) ước tính, với quy mô các quỹ mô phỏng FTSE Russell khoảng 400-600 tỷ USD, và tỷ trọng phân bổ cho Việt Nam khoảng 0.3-0.5%, dòng vốn có thể đạt 1-2 tỷ USD.
  • Nếu được MSCI nâng hạng (quản lý khoảng 1000 tỷ USD), tỷ trọng phân bổ có thể lên 0.5-1%, dòng vốn có thể đạt 5-10 tỷ USD. Nếu cả hai cùng nâng hạng, dòng vốn có thể lên tới hàng chục tỷ USD.
  • Anh Khánh (chuyên gia tài chính) dự báo thận trọng ít nhất 3 tỷ USD từ nay đến năm sau.
• Thời điểm giải ngân: Các quỹ thường giải ngân khoảng 2 tháng trước khi chính thức nâng hạng (tức là khoảng tháng 6-7/2026), thường kéo dài 3-4 đợt.

Tác động và Kinh nghiệm Quốc tế

• Tác động ngắn hạn: Các thị trường chứng khoán Qatar, UAE đạt mức tăng hai con số sau khi nâng hạng năm 2014. Saudi Arabia và Kuwait (được MSCI nâng hạng 2018-2020) thu hút hơn 10 tỷ USD vốn. Malaysia (FTSE Russell 2010) tăng hơn 19% trong năm đó. Hàn Quốc (FTSE Russell 2009) tăng gần 50%.
• Tác động dài hạn: Các chuyên gia quốc tế nhận định, sau những cú hích tích cực trong ngắn hạn, các thị trường cần thêm nhiều cải cách liên tục để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc nâng hạng cải thiện thanh khoản, giảm biến động và thúc đẩy sự tham gia của các quỹ đầu tư quốc tế.
• Điểm tương đồng và khác biệt (Việt Nam so với các thị trường khác):
  • Tương đồng: Giai đoạn khối ngoại bán ròng trước khi nâng hạng (như Qatar, Pakistan).
  • Khác biệt: Mức độ giải ngân của khối ngoại và mức tăng điểm của thị trường (Malaysia +19%, Hàn Quốc +49%).
• Yếu tố vĩ mô quan trọng để giữ chân dòng vốn ngoại:
  1. Tăng trưởng GDP: Quý 3 tăng cao nhất trong 11 năm, liên tục tăng trưởng tốt.
  2. Thanh khoản thị trường mạnh: Có những phiên đạt 70-80 nghìn tỷ VND (gấp đôi năm ngoái), phản ánh niềm tin và dòng tiền đổ vào thị trường chứng khoán (từ tiết kiệm).

Phản ứng của Thị trường và Chiến lược Đầu tư

• Phản ứng thị trường hiện tại: Đầu phiên giao dịch sau thông tin nâng hạng, thị trường tăng mạnh (20-30 điểm), sau đó chững lại và tăng vừa phải (11-14 điểm cho VNIndex/VN30). VN30 được quan tâm hơn. Thị trường đã phản ánh nhiều thông tin tích cực từ vĩ mô và nâng hạng từ trước đó (phiên thứ Hai tăng mạnh).
• Kịch bản VNIndex: Anh Khánh (chuyên gia tài chính) dự báo VNIndex sẽ tiếp tục xu hướng tăng điểm (up-channel) trong năm nay, vượt 1500 và có thể đạt 1800 hoặc cao hơn, bất kể thông tin nâng hạng. Dòng tiền lớn đã tham gia thị trường từ quý 2.
• Chiến lược đầu tư của Hoàng Tùng (chuyên gia tài chính tại Australia):
  • Ngắn hạn (3-4 tháng tới): Thị trường có thể đi ngang, tích lũy sau một sóng tăng dài từ đầu năm. Nên canh vùng giá tốt để tham gia vào các mã cổ phiếu có triển vọng dài hạn.
  • Dài hạn (1-2 năm tới): Rất tích cực, dòng tiền khối ngoại sẽ quay trở lại mua ròng, thúc đẩy thị trường tăng mạnh.
  • Nhóm ngành hưởng lợi: Các công ty chứng khoán (do thanh khoản cao), ngân hàng.
• Chiến lược đầu tư của Vũ Duy Khánh (Smart Invest):
  • Tìm Alpha (chọn mã): Khó hơn cho đa số nhà đầu tư do khả năng phân tích không đồng đều, tiếp cận dữ liệu hạn chế, và thông tin công bố đôi khi không rõ ràng.
  • Tìm Beta (bám theo VNIndex): Đơn giản hơn trong thị trường up-channel. VNIndex bị chi phối bởi ngân hàng, chứng khoán, bất động sản, thép (40-50% vốn hóa). Nên mô phỏng danh mục theo các mã đầu ngành trong các nhóm này.
  • Lưu ý: Thông tin nâng hạng chỉ là một yếu tố tạo hưng phấn, không phải quyết định sự bùng nổ lớn. Yếu tố nội tại của doanh nghiệp và kinh tế vĩ mô vẫn là quan trọng nhất.
• Chiến lược đầu tư của Nguyễn Tuấn Anh (Phinpe):
  • Đi sau, theo xu hướng: Không đi tắt đón đầu, mà theo dõi xu hướng đang tồn tại. Thị trường đang trong xu hướng tăng, sẽ tiếp tục như vậy.
  • Nâng cao năng lực tự định giá: Việc khối ngoại bán ròng là một "thử lửa" cho năng lực định giá của doanh nghiệp trong nước. Nhà đầu tư cần làm quen với khả năng định giá mới, cao hơn.
  • Nâng cao năng lực tài chính cá nhân: Thị trường mới sẽ có cạnh tranh và biến động lớn hơn, đòi hỏi nhà đầu tư phải nâng cao kiến thức và kỹ năng giao dịch.

Thách thức và Rủi ro

• Quy mô dòng vốn: Dòng vốn từ FTSE Russell (1-2 tỷ USD) được đánh giá là nhỏ so với quy mô thị trường Việt Nam, tác động chủ yếu là tâm lý. Dòng vốn lớn hơn sẽ đến khi được MSCI nâng hạng.
• Biến động thị trường: Hội nhập sâu hơn với thế giới đồng nghĩa với việc thị trường sẽ chịu ảnh hưởng lớn hơn từ các cú sốc toàn cầu (ví dụ: khủng hoảng 2008).
• Cạnh tranh dòng vốn: Việt Nam cạnh tranh với các thị trường khác (Ba Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc) để thu hút vốn. Tỷ giá và lãi suất cao ở các thị trường phát triển (ví dụ: Mỹ) có thể làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam.
• Chất lượng hàng hóa: Việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế đòi hỏi cải cách, mở cửa và loại bỏ các hàng hóa kém chất lượng, điều này có thể làm thay đổi sở thích của nhà đầu tư.
• Kiểm soát vốn: Việt Nam có cơ chế quản lý dòng vốn ra vào (dễ vào, khó ra) tương tự Trung Quốc, điều này vừa là yếu tố cản trở nâng hạng nhưng cũng giúp kiểm soát biến động mạnh từ vốn ngoại.
• Định giá: Nhà đầu tư cần làm quen với mức định giá mới, có thể cao hơn, do sự tham gia của các quỹ lớn với tầm nhìn và văn hóa định giá khác biệt.

Kết luận và Tổng hợp

Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp là một cột mốc quan trọng, ghi nhận nỗ lực cải cách và phát triển của Việt Nam trong suốt 7 năm qua. Quyết định này, có hiệu lực chính thức vào tháng 9/2026, sẽ nâng cao vị thế và hình ảnh của thị trường, thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài (ước tính 1-2 tỷ USD từ FTSE Russell, và tiềm năng lớn hơn nhiều từ MSCI trong tương lai), và thúc đẩy sự minh bạch, hiệu quả của thị trường.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng đây chỉ là bước khởi đầu của một hành trình dài. Thị trường sẽ không bùng nổ ngay lập tức mà có thể trải qua giai đoạn tích lũy. Dòng vốn ngoại sẽ giải ngân dần theo lộ trình, và tác động ban đầu chủ yếu mang tính tâm lý. Để duy trì và phát triển bền vững, Việt Nam cần tiếp tục cải cách khung khổ pháp lý, nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết, và cải thiện khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư toàn cầu.

Đối với nhà đầu tư, đây là cơ hội để đặt niềm tin vào triển vọng dài hạn của thị trường. Chiến lược đầu tư nên tập trung vào các cổ phiếu có yếu tố nội tại tốt, năng lực quản trị bền vững, đặc biệt trong các ngành tài chính (chứng khoán, ngân hàng) và các ngành chu kỳ. Đồng thời, cần nâng cao năng lực tài chính cá nhân, kỹ năng giao dịch và quản trị rủi ro để đối phó với sự biến động và cạnh tranh ngày càng lớn khi thị trường hội nhập sâu rộng hơn. Việc nâng hạng là một sự công nhận, nhưng nội lực và sự chuẩn bị kỹ lưỡng vẫn là yếu tố then chốt cho thành công.