Thách thức triển khai vùng phát thải thấp đô thị | VTV24

Key Concepts:

• Vùng phát thải thấp (LEZ - Low Emission Zone): Khu vực mà các phương tiện cũ, không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải, bị hạn chế hoặc cấm lưu thông.
• Vùng phát thải cực thấp (ULEZ - Ultra Low Emission Zone): Khu vực có tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt hơn LEZ, thường áp dụng phí hoặc phạt cho xe không đạt chuẩn.
• Vùng không phát thải (ZEZ - Zero Emission Zone): Khu vực chỉ cho phép các phương tiện không phát thải như xe điện, xe hydro, xe đạp.
• Nhãn dán Crit'Air: Hệ thống nhãn dán ở Pháp phân loại phương tiện dựa trên mức độ phát thải.
• Điện khí hóa phương tiện: Chuyển đổi sang sử dụng xe điện.
• Nhiên liệu hydro: Sử dụng hydro làm nhiên liệu cho phương tiện giao thông.
• Chiến lược trung hòa cacbon: Mục tiêu giảm lượng khí thải carbon để đạt trạng thái cân bằng.

1. Bãi Bỏ Vùng Phát Thải Thấp tại Pháp và Quan Điểm Trái Chiều

• Hạ viện Pháp đã thông qua dự luật bãi bỏ các vùng phát thải thấp (LEZ), gây tranh cãi.
• Lý do bãi bỏ: Lo ngại về tác động kinh tế xã hội, đặc biệt đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp, những người thường sở hữu xe cũ và không đủ khả năng thay thế.
• Quan điểm ủng hộ duy trì LEZ: Mặc dù gây bất tiện, LEZ vẫn cần thiết để giảm ô nhiễm. Cần có giao thông công cộng thuận tiện để hỗ trợ người dân.
• Xu hướng chung: Nhiều quốc gia vẫn đang đẩy mạnh LEZ hoặc vùng không phát thải (ZEZ) để hạn chế xe gây ô nhiễm vào trung tâm thành phố.

2. Các Loại Vùng Phát Thải và Ví Dụ Thực Tế

• Vùng phát thải thấp (LEZ): Các thành phố ở Pháp áp dụng, cấm xe không đạt tiêu chuẩn khí thải nhất định. Tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt hơn theo thời gian.
• Vùng phát thải cực thấp (ULEZ): Luân Đôn (Anh) áp dụng, yêu cầu tiêu chuẩn khí thải rất cao, nếu không sẽ bị phạt hoặc trả phí. Ví dụ: phí 12,5 bảng/ngày cho xe không đạt chuẩn ở Đại Luân Đôn từ tháng 5/2023.
• Vùng không phát thải (ZEZ): Oxford (Anh) chỉ cho phép xe điện, xe hydro, xe đạp.
• Ví dụ khác:
  • Stockholm (Thụy Điển) triển khai LEZ đầu tiên năm 1996.
  • Châu Âu có hơn 320 LEZ tại 15 quốc gia.
  • Bắc Mỹ bắt đầu áp dụng nhưng chậm hơn.
  • Châu Á có những bước đi thử nghiệm và thận trọng.

3. Tác Động của Vùng Phát Thải Cực Thấp (ULEZ) tại Luân Đôn

• ULEZ đã giúp giảm gần 50% chất độc hại trong không khí ở trung tâm Luân Đôn.
• Mục tiêu: Đảm bảo 5 triệu dân Luân Đôn được hít thở không khí trong lành.

4. Chính Sách Hạn Chế Xe tại New York và Trung Quốc

• New York: Thu phí xe vào khu trung tâm Manhattan từ tháng 1, dự kiến thu 500 triệu đô la Mỹ/năm. Gặp phản đối từ chính quyền Tổng thống Donald Trump và có nguy cơ bị thu hồi giấy phép.
• Trung Quốc: Phát triển hệ sinh thái xe điện để phục vụ các vùng không phát thải trong tương lai.

5. Tình Hình Thực Tế tại Brussels (Bỉ)

• Khoảng 300 biển báo cấm xe phát thải cao được đặt ở các lối vào thành phố.
• Quy định: Cấm xe ô tô có lượng phát khí thải cao, mức độ cấm ngày càng ngặt hơn. Ví dụ: cấm xe chạy dầu diesel tiêu chuẩn Euro 1, sau đó đến Euro 4, và xe xăng tiêu chuẩn Euro 1 trở xuống.
• Ngoại lệ: Xe cổ, xe chuyên dụng, xe chở người khuyết tật (nếu đăng ký trước). Chủ xe không đạt chuẩn có thể mua vé ngày (tối đa 8 lần/năm).
• Giám sát: 350 camera chụp biển số xe, đối chiếu với cơ sở dữ liệu.
• Kết quả: 99% xe ở Brussels đáp ứng tiêu chuẩn khí thải. Lượng muội than đen giảm 65%, oxit nitơ giảm 36% từ năm 2018.

6. Cách Thức Triển Khai tại Các Thành Phố Châu Âu Khác

• Paris: Chủ xe (kể cả xe biển số nước ngoài) phải khai báo thông tin xe trên trang web chính phủ Pháp và mua tem Crit'Air. Tem số 1 được vào nhiều khu vực trung tâm, số 2, 3 bị hạn chế hơn.
• Đức: Tem màu xanh lá cây xác định xe đủ tiêu chuẩn môi trường.

7. Chiến Lược Giao Thông Không Phát Thải tại Nhật Bản

• Mũi nhọn: Xe điện và xe pin nhiên liệu hydro.
• Mục tiêu: Tạo hệ sinh thái giao thông không phát thải vào giữa thế kỷ 21.
• Chiến lược hydro cơ bản (từ 2017): Hydro là nhiên liệu chiến lược.
• Hạ tầng: Xây dựng trạm tiếp nhiên liệu hydro. Đến cuối năm ngoái có 161 trạm công cộng (chỉ bằng một nửa mục tiêu 320 trạm vào năm 2025).
• Số lượng xe hydro: Năm 2024 có hơn 8000 xe cá nhân và 160 xe thương mại. Mục tiêu 800.000 xe vào năm 2030 và xã hội hydro vào năm 2050.
• Ưu điểm xe hydro: Nạp nhiên liệu nhanh, di chuyển 700 km.
• Thách thức: Chi phí đầu tư trạm hydro cao (hơn 3 triệu đô la Mỹ/trạm), nhu cầu còn hạn chế.
• Điện khí hóa: Mục tiêu 100% xe du lịch được điện hóa vào năm 2035, mở rộng trạm sạc.
• Chính sách: Chiến lược tăng trưởng xanh năm 2021, kế hoạch điện khí hóa giao thông đến năm 2035.

8. Giá Trị và Giải Pháp Hỗ Trợ Triển Khai Vùng Phát Thải Thấp

• Giá trị: Cải thiện sức khỏe người dân, tăng giá trị bất động sản, thúc đẩy ngành xe điện và vận tải xanh.
• Giải pháp:
  • Lộ trình rõ ràng.
  • Gói hỗ trợ tài chính (ưu đãi thuế).
  • Phát triển hạ tầng sạc.
  • Tăng chất lượng giao thông công cộng.
  • Truyền thông thay đổi nhận thức, coi giao thông xanh là biểu tượng văn minh đô thị.

Conclusion:

Video trình bày bức tranh toàn cảnh về việc triển khai các vùng phát thải thấp và không phát thải trên thế giới, từ những tranh cãi chính trị ở Pháp đến các giải pháp công nghệ và chính sách ở châu Âu và châu Á. Mặc dù có những thách thức về kinh tế, xã hội và kỹ thuật, xu hướng chung là hướng tới một tương lai giao thông xanh hơn, với sự hỗ trợ của các chính sách, công nghệ và sự thay đổi nhận thức của người dân.