TGTC 16/6: Iran - Israel liên tục trả đũa lẫn nhau, Mỹ kêu gọi hai bên ngừng xung đột | VTV24

Xung Đột Israel-Iran và Tác Động Kinh Tế Toàn Cầu

Key Concepts: Xung đột Israel-Iran, giá dầu, lạm phát, chuỗi cung ứng toàn cầu, thị trường tài chính, chính sách tiền tệ, thuế quan, tâm lý người tiêu dùng.

1. Tình Hình Xung Đột Israel-Iran

• Diễn biến: Xung đột Israel-Iran kéo dài sang ngày thứ tư, với các đợt không kích và đáp trả dồn dập. Iran đã phóng đợt tên lửa thứ hai tấn công vào Hai Pha.
• Cảnh báo: Quân đội Iran cảnh báo người dân Israel tránh xa các khu vực trọng yếu. Hội đồng An ninh Quốc gia Israel cảnh báo công dân không trở về nước qua Giordani hoặc bán đảo Sinai.
• Phản ứng quốc tế: Tổng thống Trump kêu gọi Israel và Iran tiến hành thỏa thuận, đồng thời cho rằng hai quốc gia sẽ sớm đạt được hòa bình. Lãnh đạo nhiều nước kêu gọi đối thoại, kiềm chế và tuân thủ luật pháp quốc tế. Đức, Pháp, Anh sẵn sàng đàm phán với Iran về chương trình hạt nhân. Tổng thống Putin lên án chiến dịch quân sự của Israel và cảnh báo hậu quả toàn khu vực.
• Lập trường của Iran: Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Arachi khẳng định Iran không mong muốn xung đột leo thang và sẵn sàng ngừng tấn công nếu Israel có động thái tương tự. Iran ưu tiên hoạt động ngoại giao liên quan đến chương trình hạt nhân và cáo buộc Israel phá hoại các cuộc đàm phán.

2. Tác Động Đến Thị Trường Tài Chính và Kinh Tế Toàn Cầu

• Giá dầu: Giá dầu tăng sốc, có lúc vọt lên 13% chỉ trong một phiên giao dịch sau khi Israel mở các đợt tấn công phủ đầu vào lãnh thổ Iran.
• Thị trường chứng khoán: Thị trường chứng khoán sụt giảm trên phố Wall. Chỉ số Dow giảm khoảng 1,8%, S&P 500 và Nasdaq cũng sụt mạnh. Tại Châu Âu, FTSE 100 sụt 0,4%, DAX sụt 1%.
• Tài sản trú ẩn an toàn: Đồng đô la Mỹ, trái phiếu kho bạc Mỹ và vàng đều chứng kiến đà tăng mạnh khi nhà đầu tư đổ tiền vào các tài sản trú ẩn an toàn.
• Tác động vĩ mô: Đồng nội tệ Israel giảm gần 2% so với đồng đô la Mỹ. Người dân đổ xô đi tích trữ nhu yếu phẩm. Tại Iran, nền kinh tế vốn đã khó khăn lại càng thêm khó, hoạt động xuất khẩu bị hạn chế, đồng nội tệ suy yếu và lạm phát ở mức cao (khoảng 40%).
• Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng: Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu tăng, chi phí vận chuyển tăng, đặc biệt là với các tuyến đường biển qua Biển Đỏ và vùng Vịnh.

3. Kịch Bản Kinh Tế Nếu Xung Đột Leo Thang

• Phong tỏa eo biển Hormuz: Nếu eo biển Hormuz bị Iran phong tỏa, giá dầu có thể vọt lên trên 100 đô la Mỹ một thùng, thậm chí là 120 đô la Mỹ một thùng. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Iraq cảnh báo giá dầu có thể tăng vọt lên 200-300 đô la Mỹ một thùng.
• Thị trường khí hóa lỏng (LNG): Thị trường khí hóa lỏng cũng có thể bị trao đảo, rơi vào tình trạng thiếu hụt, đẩy giá lên cao nếu tuyến vận chuyển qua Hormuz bị ngưng trệ.
• Tác động đến lạm phát: Xung đột leo thang sẽ tác động đến lạm phát. Giá khí đốt kỳ hạn tại thị trường châu Âu có lúc đã tăng 6,6%, mức cao nhất trong hơn 5 tuần qua. Giá dầu và điện cũng tăng mạnh.
• Ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ: Các nhà hoạch định chính sách sẽ có thêm một yếu tố để cân nhắc, đó là sự leo thang xung đột tại Trung Đông sẽ tác động như thế nào đến lạm phát.

4. Tác Động Đến Người Tiêu Dùng và Tâm Lý Thị Trường

• Tăng giá hàng hóa: Giá cả hàng hóa và dịch vụ chuẩn bị tăng cao, trong đó có giá xăng dầu.
• Đồng đô la trượt giá: Chính sách thương mại bất định của Mỹ cũng được cho là góp phần khiến đồng đô la trượt giá xuống mức thấp nhất trong 3 năm qua.
• Thay đổi kế hoạch du lịch: Có tới 45% người Mỹ cho rằng thuế quan đang ảnh hưởng đến kế hoạch du lịch của họ.
• Trào lưu "nói không với mua sắm": Trào lưu "nói không với mua sắm" đang lan rộng ở Mỹ.

5. Các Yếu Tố Khác Ảnh Hưởng Đến Kinh Tế Toàn Cầu

• Thuế quan của Mỹ: Thuế quan của Mỹ tiếp tục gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
• Chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương: Các ngân hàng trung ương lớn, trong đó có Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đang cân nhắc các quyết định chính sách tiền tệ trong bối cảnh lạm phát và căng thẳng thương mại.
• Tình hình kinh tế Trung Quốc: Thị trường đang chờ đợi thêm những biện pháp hỗ trợ tăng trưởng khi mà kinh tế Trung Quốc vẫn đang đối mặt với thuế quan và các giào cản thương mại của Mỹ.

6. Các Sự Kiện Khác Được Đề Cập

• Vietnam Airlines: Vietnam Airlines đã chủ động điều chỉnh và chuyển hướng các chuyến bay giữa Việt Nam và Châu Âu tránh ra các khu vực có thể bị ảnh hưởng.
• Hội nghị thượng đỉnh G7: Hội nghị thượng đỉnh G7 tập trung vào thương mại đa phương dựa trên luật lệ, ổn định kinh tế toàn cầu và bảo vệ chuỗi cung ứng chiến lược.
• Đầu tư của Amazon tại Australia: Amazon tuyên bố sẽ đầu tư 20 tỷ đô la Mỹ tại Australia để mở rộng vận hành và duy trì cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Kết luận

Xung đột Israel-Iran đang tạo ra những bất ổn lớn cho khu vực Trung Đông và gây ra những sáo trộn cho kinh tế toàn cầu. Giá dầu tăng cao, thị trường tài chính biến động, chuỗi cung ứng bị đe dọa và lạm phát có nguy cơ tăng trở lại. Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư cần theo dõi sát sao tình hình để đưa ra những quyết định phù hợp.