Sớm xây dựng chiến lược quốc gia về công nghệ lượng tử | VTV24

Key Concepts

• Công nghiệp vật liệu (Materials Industry): Ngành công nghiệp nền tảng cung cấp nguyên liệu cho các ngành chế biến, chế tạo, bán dẫn, quốc phòng, v.v.
• Tự chủ chiến lược (Strategic Autonomy): Khả năng làm chủ công nghệ lõi và nguyên liệu để giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Chế biến sâu (Deep Processing): Chuyển dịch từ xuất khẩu tài nguyên thô sang tinh chế, nâng cao giá trị gia tăng.
• Chuỗi giá trị vật liệu quốc gia (National Materials Value Chain): Hệ sinh thái kết nối từ nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa.
• Phát triển xanh và bền vững: Định hướng công nghiệp hóa gắn liền với bảo vệ môi trường và cam kết quốc tế.

---

1. Vai trò chiến lược của Công nghiệp vật liệu

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định công nghiệp vật liệu là "xương sống" của nền kinh tế. Đây là nền tảng cho các ngành then chốt:

• Các ngành công nghiệp: Chế biến, chế tạo, xây dựng, giao thông, năng lượng.
• Công nghệ cao: Điện tử, bán dẫn, y tế, nông nghiệp công nghệ cao.
• An ninh quốc gia: Quốc phòng và chuyển đổi số.
• Thông điệp cốt lõi: "Làm chủ vật liệu là bước quan trọng để làm chủ công nghiệp". Nếu không làm chủ được vật liệu lõi, quốc gia sẽ không thể làm chủ được công nghệ lõi, dẫn đến sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng bên ngoài.

2. Thực trạng và những hạn chế hiện tại

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra những điểm nghẽn khiến ngành vật liệu Việt Nam chưa phát triển tương xứng với tiềm năng:

• Phát triển theo chiều rộng: Còn nặng về khai thác tài nguyên, thiếu chiều sâu về chất lượng.
• Hạn chế về công nghệ: Năng lực chế biến sâu còn yếu, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu các vật liệu then chốt.
• Liên kết yếu: Mặc dù thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn, nhưng sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn lỏng lẻo.
• Thiếu hụt hệ sinh thái: Thiếu các doanh nghiệp đầu đàn, thiếu hệ thống nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định và thương mại hóa đồng bộ.

3. Năm quan điểm chỉ đạo phát triển

Để khắc phục các hạn chế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề ra 5 quan điểm lớn:

1. Xác định vị thế: Công nghiệp vật liệu là ngành nền tảng, chiến lược trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
2. Trọng tâm, trọng điểm: Chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác tài nguyên thô sang chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng.
3. Trụ cột phát triển: Lấy khoa học công nghệ, tiêu chuẩn, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp Việt Nam làm nòng cốt.
4. Định hướng bền vững: Phát triển theo hướng xanh, bền vững, có năng lực cạnh tranh quốc tế.
5. Lợi ích quốc gia là tối thượng: Cân bằng giữa lợi ích doanh nghiệp và lợi ích quốc gia. Tổng Bí thư nhấn mạnh: "Xuất thô đi thì lời đấy, nhưng rất hỏng... lợi ích quốc gia là đặt lên trên hết".

4. Giải pháp và định hướng tương lai

• Giải quyết vấn đề xuất xứ hàng hóa: Việc tự chủ nguyên liệu giúp Việt Nam minh bạch hóa nguồn gốc, tránh gian lận thương mại và chủ động trong các đàm phán thuế quan quốc tế.
• Xây dựng chiến lược quốc gia: Giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo xây dựng "Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045".
• Tổ chức chuỗi giá trị: Cần một chiến lược tích hợp đủ mạnh để kết nối các khâu từ nghiên cứu đến sản xuất, đảm bảo tính tự chủ và tự cường của nền kinh tế.

5. Tổng kết

Buổi làm việc khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc tái cấu trúc ngành công nghiệp vật liệu. Việc chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang làm chủ công nghệ lõi và chế biến sâu không chỉ là yêu cầu kinh tế cấp bách để nâng cao giá trị gia tăng, mà còn là yếu tố sống còn để đảm bảo độc lập, tự chủ chiến lược của quốc gia trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thường xuyên đứt gãy. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền công nghiệp vật liệu hiện đại, xanh, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao trên trường quốc tế.