Skillset hay Mindset – Điều gì giúp bạn sống sót khi làm trái ngành? | GẤP GAP EP02

Key Concepts

• Người chọn nghề vs. Nghề chọn người (Choosing a Career vs. Career Choosing You): Sự kết hợp giữa lựa chọn chủ động và thích nghi với cơ hội.
• Skill Set: Kỹ năng chuyên môn, kiến thức cần thiết cho một công việc cụ thể.
• Mindset: Tư duy, thái độ, cách tiếp cận vấn đề. Đặc biệt nhấn mạnh Growth Mindset (Tư duy phát triển).
• Mô hình 10-20-70: Phương pháp học tập và phát triển (10% đào tạo chính quy, 20% học từ người khác, 70% học từ kinh nghiệm thực tế).
• Connected Dots: Cách các kinh nghiệm trong quá khứ hỗ trợ và liên kết với công việc hiện tại.
• Zero Thinking: Tư duy phản biện dựa trên nền tảng ban đầu, tự hỏi bản thân có thể làm gì khác đi nếu bắt đầu lại.

1. Người chọn nghề hay Nghề chọn người

• Quan điểm của Minh Thư: Không có câu trả lời nhất định, tùy thuộc vào thời điểm. Ban đầu là "nghề chọn người" khi làm những gì mình thích và mạnh, sau đó được mời hợp tác khi thị trường phát triển.
• Quan điểm của Thiện: "Người tạo điều kiện để nghề bén duyên với mình." Cần thời gian tìm hiểu và yêu thích công việc.
• Quan điểm của Tăng Chí Trọng: Nghề nghiệp là sự kết hợp giữa lựa chọn và thích nghi. Chủ động chọn nghề nếu có kế hoạch, nếu không thì vấn thân trải nghiệm và học hỏi.
• Kết luận: Quan trọng là chủ động học hỏi, phát triển và điều chỉnh hướng đi. Sự nghiệp là một hành trình thay đổi liên tục.

2. Thực trạng Sinh viên Tốt nghiệp Trái Ngành

• Thống kê: Hơn 50% sinh viên Việt Nam tốt nghiệp ra trường làm trái ngành.
• Lý do theo Minh Thư: Nhận ra điểm mạnh của bản thân phù hợp với ngành khác (ví dụ, mạnh về quan hệ công chúng hơn truyền thông đa phương tiện).
• Lý do theo Thiện:
  • Môi trường thay đổi: Ngành học hot lúc chọn có thể không còn phù hợp khi ra trường (ví dụ, khủng hoảng kinh tế ảnh hưởng ngành ngân hàng).
  • Định hướng nghề nghiệp muộn: Thường đến lớp 12 mới bắt đầu suy nghĩ về nghề nghiệp, dễ đi theo xu hướng mà không phù hợp.
• Lý do theo Tăng Chí Trọng:
  • Chọn sai ngành từ đầu: Do chưa được định hướng đúng, đi theo xu hướng, hoặc theo mong muốn của cha mẹ.
  • Thị trường thay đổi: Công nghệ thay đổi làm hạn hẹp nhu cầu của một số ngành.
  • Lương bổng không hấp dẫn: Buộc phải chọn ngành có thu nhập cao hơn.
  • Phát hiện sở thích mới: Đam mê khi vấn thân trực tiếp vào công việc.
• Giải pháp:
  • Định hướng sớm về nghề nghiệp.
  • Cập nhật xu hướng thị trường và rèn luyện kỹ năng mới.
  • Nghiên cứu kỹ thực tế về ngành trước khi chọn.
  • Chấp nhận thay đổi và cho mình cơ hội đạt được điều mình mong muốn.

3. Học gì để Cạnh tranh khi Học Trái Ngành

• Lời khuyên của Thiện:
  • Xác định rõ điểm mạnh, điểm yếu.
  • Học có trọng tâm, học những gì doanh nghiệp cần để giải quyết vấn đề.
  • Thực hành kiến thức đã học càng nhiều càng tốt.
• Mô hình 10-20-70 (Tăng Chí Trọng):
  • 10% học từ đào tạo chính quy (trường lớp, khóa học, sách vở).
  • 20% học từ người khác (sếp, mentor, người đi trước).
  • 70% học từ kinh nghiệm thực tế (vấn thân, trải nghiệm, đúc kết, cải thiện, giải quyết vấn đề).
• Nhấn mạnh: Đừng chỉ dựa vào lý thuyết suông, học từ công việc thực tế và những người xung quanh.

4. Thuyết phục Nhà Tuyển dụng khi Học Trái Ngành

• Lời khuyên của Thiện:
  • Nhà tuyển dụng không chỉ nhìn vào kỹ năng mà còn đánh giá khả năng tư duy, kỹ năng mềm.
  • Sử dụng kỹ năng học hỏi, giao tiếp làm thế mạnh.
  • Chủ động tìm kiếm cơ hội, giải quyết vấn đề của công ty.
  • Tạo ra cơ hội thay vì chờ đợi.
• Lời khuyên của Tăng Chí Trọng:
  • Quan trọng nhất là mindset (tư duy, thái độ).
  • Chịu học hỏi từ người khác, dẫn thân trải nghiệm, đúc kết, tiến bộ.
  • Phát hiện ra giá trị mình trao đến cho cộng đồng, xã hội.

5. Kỹ năng Cần Trau dồi để Đáp ứng Nhu cầu Nhà Tuyển dụng

• Theo Thiện:
  • Kỹ năng giao tiếp: Truyền đạt ý nghĩ rõ ràng, giúp người khác hiểu 100%.
  • Kỹ năng giải quyết vấn đề: Bóc tách vấn đề, hiểu sâu để giải quyết trọn vẹn.
  • Kỹ năng chủ động follow và quản lý công việc: Tự chủ, báo cáo, hỏi ý kiến, giải quyết vấn đề.
• Theo Tăng Chí Trọng:
  • Kỹ năng giao tiếp: Truyền đạt ý tưởng rõ ràng, lắng nghe hiệu quả, tương tác tốt.
  • Kỹ năng quản lý thời gian: Sắp xếp ưu tiên, sử dụng thời gian hiệu quả.
  • Kỹ năng giải quyết vấn đề: Phân tích, tìm nguyên nhân, đưa ra giải pháp.

6. Phát triển Mindset (Tư duy)

• Quan điểm: Mindset có thể rèn luyện được.
• Lời khuyên của Thiện: Thay vì sợ sai lầm, hãy xem sai lầm là một quá trình học hỏi.
• Lời khuyên của Tăng Chí Trọng:
  • Phát triển Growth Mindset (Tư duy phát triển) thông qua rèn luyện, trải nghiệm, tư duy phản biện.
  • Đọc sách, học kỹ năng mới mỗi ngày.
  • Tiếp cận với những người có tư duy phát triển.
  • Sử dụng phương pháp Zero Thinking (Tư duy dựa trên nền tảng ban đầu) sau mỗi công việc quan trọng.

7. Giữ Lửa và Động lực

• Lời khuyên của Thiện:
  • Tự hỏi bản thân sẽ làm công việc nào nếu tất cả các công việc đều trả mức thù lao như nhau.
  • Khi làm việc, tạo ra nhiều giá trị được công ty ghi nhận, củng cố niềm tin vào nghề.
• Lời khuyên của Tăng Chí Trọng:
  • Tự hỏi vì sao mình chọn công việc đang làm.
  • Chia mục tiêu lớn thành nhiều mục tiêu nhỏ.
  • Học hỏi phát triển không ngừng (quy luật 10-20-70).
  • Kết nối với những người tích cực, có cùng chí hướng.
  • Làm việc phải có nghỉ ngơi, cân bằng công việc và cuộc sống.
• Lời khuyên của Minh Thư: Đổi kỳ vọng vào những gì mình có thể kiểm soát được (bản thân, chất lượng, giá trị nội dung).

8. Yếu tố Quan trọng để Đi Nhanh và Đi Xa

• Theo Tăng Chí Trọng:
  1. Khát khao học hỏi (Growth Mindset): Học hỏi từ đồng nghiệp, sếp, cố vấn, người xung quanh.
  2. Tinh thần trách nhiệm: Tìm giải pháp cho công việc khó khăn, không đổ lỗi.
  3. Khả năng thích nghi: Điều chỉnh bản thân phù hợp với sự thay đổi.
  4. Phát triển kỹ năng: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng quản lý thời gian.
  5. Cảm nhận ý nghĩa công việc: Tin rằng dịch vụ/sản phẩm của mình mang lại giá trị cho cộng đồng.

9. Kết luận

Để thành công trong sự nghiệp, đặc biệt khi làm trái ngành, cần kết hợp giữa skill set (kỹ năng chuyên môn) và mindset (tư duy). Quan trọng là phải có tư duy phát triển, không ngừng học hỏi, thích nghi với sự thay đổi, và tìm thấy ý nghĩa trong công việc mình làm. Mô hình 10-20-70 là một phương pháp hữu ích để phát triển bản thân.