Sẽ không cho phép các trường không chuyên đào tạo một số lĩnh vực | Vấn đề hôm nay | VTV24

Key Concepts

• Chủ trương siết chặt đào tạo: Policy to tighten training standards.
• Trường đại học không chuyên: Non-specialized universities.
• Lĩnh vực đặc thù: Specialized fields (e.g., medicine, law).
• Chất lượng nhân lực: Workforce quality.
• Quy hoạch lại mạng lưới hệ thống đào tạo: Re-planning the training system network.
• Chứng chỉ nghề nghiệp: Professional certification.
• Nhu cầu xã hội: Societal demand.
• Mô hình A+B: A+B training model (combining basic courses at one faculty with specialized courses at another).
• Tiêu chí xác định trường đủ điều kiện: Criteria for determining eligible institutions.
• Giấy phép hành nghề: Practice license.
• Đội ngũ (giảng viên): Faculty (staff).
• Cơ sở vật chất: Facilities.
• Phòng thí nghiệm/thực hành/lâm sàng: Laboratories/practice rooms/clinics.
• Lộ trình chuyển đổi: Transition roadmap.
• Bảo lưu chương trình đào tạo/học phí: Preserving training programs/tuition fees.
• Chuẩn đầu ra: Learning outcomes.
• Cơ chế giám sát và đảm bảo chất lượng: Supervision and quality assurance mechanisms.
• Công khai minh bạch: Transparency.
• Phân tầng và xếp hạng: Tiering and ranking.

Summary

1. Chủ trương Siết Chặt Đào Tạo Các Lĩnh Vực Đặc Thù

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đã đưa ra ý kiến tại phiên thảo luận Quốc hội về chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035. Theo đó, không cho phép các trường đại học không chuyên đào tạo một số lĩnh vực đặc thù. Mục tiêu là nâng cao chất lượng nhân lực, đặc biệt trong các ngành như y khoa và luật.

• Chi tiết:
  • Chỉ những trường chuyên ngành y mới được phép đào tạo bác sĩ để đảm bảo chất lượng nhân lực y tế.
  • Hiện có khoảng 90 cơ sở giáo dục có khoa luật, nhưng tới đây sẽ không cho phép trường không chuyên khoa luật đào tạo cử nhân luật.
  • Lý do là tình trạng đào tạo nặng về hình thức, chất lượng không cao, và đào tạo không gắn với nhu cầu thực tiễn, dẫn đến tỷ lệ lớn người có trình độ cao làm việc trái nghề.

2. Quan Điểm Của Chuyên Gia Về Sự Cần Thiết Của Đề Xuất

Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Đình Đức, nguyên Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Công nghệ Đại học Quốc gia Hà Nội, đánh giá đề xuất này là rất đúng đắn và cần thiết.

• Góc độ quản lý giáo dục và chuyên môn:
  • Mục tiêu là siết chặt lại việc đào tạo ngành y và luật, đồng thời quy hoạch lại mạng lưới hệ thống đào tạo các lĩnh vực này.
  • Ngành y và luật là những lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi kiến thức và trình độ chuyên môn rất cao, cùng với chứng chỉ nghề nghiệp.
  • Việc đào tạo ngành luật và y ở Việt Nam cũng như trên thế giới đều rất khắt khe.
• Minh chứng về sự "bùng phát" đào tạo luật:
  • Năm 2012, chỉ có 3 nơi đào tạo luật (Khoa Luật ĐHQGHN, Trường ĐH Luật Hà Nội, Trường ĐH Luật TP.HCM).
  • Sau hơn 10 năm, con số này đã lên tới gần 90 cơ sở đào tạo.
• Cân nhắc về nhu cầu xã hội và mô hình đào tạo:
  • Nhu cầu xã hội đối với ngành luật và y là rất cao.
  • Giáo sư Đức đưa ra ví dụ về mô hình đào tạo của Trường Đại học Y Dược (ĐHQGHN) với mô hình A+B: 4 năm đầu học các môn cơ sở tại các khoa khoa học tự nhiên, y sinh với trang thiết bị hiện đại, sau đó mới chuyển sang chuyên ngành. Mô hình này giúp tiết kiệm nguồn lực, trang thiết bị và nâng cao chất lượng.
  • Trường Đại học Luật thuộc ĐHQGHN cũng đã có quá trình phát triển uy tín, sáp nhập với cao đẳng pháp lý, thành lập khoa luật với đội ngũ giáo sư hùng hậu.

3. Tiêu Chí Xác Định Trường Đủ Điều Kiện Đào Tạo Ngành Đặc Thù

Để đảm bảo chất lượng và quyền lợi của các trường, cần có các tiêu chí rõ ràng để xác định những trường đủ điều kiện tiếp tục đào tạo các ngành đặc thù.

• Các tiêu chí quan trọng:
  • Đội ngũ: Không chỉ có trình độ mà còn phải có kinh nghiệm và kỹ năng nghề nghiệp.
  • Cơ sở vật chất: Đặc biệt đối với ngành y, phải có bệnh viện, phòng lâm sàng theo quy định của Bộ Y tế.
  • Kiến thức chuyên ngành: Đối với luật, cần có hiểu biết sâu về các luật chuyên ngành như thương mại điện tử, an toàn thông tin, an toàn mạng để hội nhập quốc tế.
  • Phòng thực hành, thực tập, phòng thí nghiệm: Đáp ứng yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Tư pháp.
• Thực trạng và giải pháp:
  • Trước đây, do nhu cầu xã hội lớn, việc kiểm soát đào tạo luật và y chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng "nửa vời".
  • Cần thực hiện nghiêm túc các điều kiện và đảm bảo chất lượng.

4. Lộ Trình và Giải Pháp Chuyển Đổi

Để tránh đào tạo tràn lan nhưng không gây xáo trộn lớn cho sinh viên, cần có lộ trình và giải pháp chuyển đổi phù hợp.

• Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi sinh viên:
  • Không thể máy móc: Không thể yêu cầu trường có điểm đầu vào thấp ngay lập tức đạt chuẩn của trường hàng đầu.
  • Bảo lưu: Bảo lưu chương trình đào tạo, học phí, và chuẩn đầu ra đã cam kết với người học khi tuyển sinh.
• Quá trình chuyển đổi:
  • Cần có lộ trình thời gian phù hợp để chuyển đổi về đội ngũ và các yếu tố khác.
  • Việt Nam đã có kinh nghiệm trong quá trình sáp nhập.
  • Mục tiêu cao nhất là nâng cao chất lượng và tiềm lực của cơ sở đào tạo trong các lĩnh vực này.

5. Cơ Chế Giám Sát và Đảm Bảo Chất Lượng

Việc thu hẹp các đơn vị đào tạo đòi hỏi cơ chế giám sát và đảm bảo chất lượng chặt chẽ, minh bạch, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

• Yêu cầu về giám sát và đảm bảo chất lượng:
  • Đây là điều kiện tiên quyết hàng đầu. Nếu thực hiện nghiêm túc từ trước, có lẽ đã không xảy ra tình trạng "nở hoa" đào tạo tràn lan.
• Các giải pháp:
  • Ban hành bộ tiêu chí công khai, minh bạch:
    • Chuẩn đầu ra.
    • Tiêu chí đảm bảo chất lượng.
    • Tiêu chí về đội ngũ, cơ sở vật chất, phòng thực hành.
    • Các tiêu chí này phải hội nhập với chuẩn mực khu vực và quốc tế.
  • Công khai các điều kiện: Công khai trên xã hội để người học và xã hội cùng kiểm soát, tạo áp lực để các cơ sở đào tạo tự đổi mới.
  • Phân tầng và xếp hạng:
    • Phân loại các trường theo đẳng cấp, đội ngũ, đầu tư.
    • Quá trình này là sự đào thải tự nhiên, chọn lọc theo quy luật quốc tế.
    • Phân tầng và xếp hạng sẽ là tiêu chí để đánh giá các cơ sở đào tạo.

6. Kết Luận

Việc siết chặt tiêu chuẩn đào tạo là yêu cầu tất yếu để đảm bảo chất lượng nhân lực, đặc biệt với các lĩnh vực đặc thù. Tuy nhiên, cần có một lộ trình rõ ràng, minh bạch và cơ chế giám sát đủ mạnh để không trường nào bị thiệt và quyền lợi của người học luôn được đảm bảo.