Sắp xếp lại thôn, tổ dân phố: Làm sao để tinh gọn, hiệu quả và phục vụ nhân dân tốt hơn? | VTV24

Key Concepts

• Sắp xếp thôn, tổ dân phố: Tái cấu trúc, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp cơ sở để tinh gọn bộ máy.
• Chỉ thị 21/CT-TTg: Văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc hoàn thành phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố.
• Người hoạt động không chuyên trách: Đội ngũ nhân sự tại thôn, tổ dân phố hưởng phụ cấp từ ngân sách nhà nước.
• Quản trị địa phương hai cấp: Mô hình chính quyền địa phương đã vận hành gần 1 năm, đòi hỏi sự tương thích từ cấp cơ sở.
• Sắp xếp cơ học: Cách làm áp đặt, thiếu sự đồng thuận và không tính đến đặc thù vùng miền.
• Cánh tay nối dài: Vai trò của cán bộ cơ sở trong việc truyền tải chủ trương và phục vụ nhân dân.

---

1. Mục tiêu và lộ trình thực hiện

Chính phủ yêu cầu hoàn thành phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố trên cả nước trước ngày 10/6/2026. Các mốc thời gian quan trọng bao gồm:

• Trước 30/6/2026: Hoàn thành việc sắp xếp, thông qua đề án tại Hội đồng nhân dân cấp xã và giải quyết chế độ chính sách cho cán bộ dôi dư.
• Trước 31/12/2026: Kết thúc hoạt động đối với những người không tiếp tục tham gia công tác không chuyên trách.

Mục đích: Khắc phục tình trạng bộ máy cồng kềnh, giảm đầu mối quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương và đảm bảo sự đồng bộ với hệ thống chính quyền hai cấp đã triển khai từ năm 2025.

2. Nguyên tắc và phương pháp triển khai

Để tránh tình trạng "lấy ý kiến cho có", chuyên gia nhấn mạnh các phương pháp:

• Tương tác trực tiếp: Cán bộ cơ sở cần bám sát địa bàn, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của từng nhóm dân cư thay vì chỉ dựa vào các hội nghị đại diện.
• Tính thận trọng: Tránh sắp xếp theo kiểu "duy ý chí" hoặc "cơ học". Cần cân nhắc đặc thù vùng miền (miền núi, đồng bằng, đô thị) để đảm bảo sự ổn định đời sống xã hội.
• Công khai, minh bạch: Đề án phải được lấy ý kiến nhân dân theo đúng quy định pháp luật để tạo sự đồng thuận thực chất.

3. Tiêu chuẩn cán bộ trong bối cảnh mới

Việc sáp nhập làm tăng quy mô thôn, tổ dân phố, dẫn đến áp lực công việc lớn hơn. Do đó, tiêu chuẩn cán bộ được nâng cao:

• Năng lực và kỹ năng: Yêu cầu thành thạo công nghệ thông tin, có sức khỏe tốt và kỹ năng làm việc hiện đại.
• Phẩm chất: Cần sự trẻ hóa, có uy tín, nhiệt huyết, sẵn sàng phục vụ nhân dân ngoài giờ hành chính.
• Sự cân bằng: Cán bộ phải vừa có chuyên môn, vừa có khả năng vận động quần chúng và sự ảnh hưởng trong cộng đồng.

4. Giải quyết chế độ cho cán bộ dôi dư

Đây là vấn đề nhạy cảm, cần thực hiện theo các nguyên tắc:

• Khách quan và công tâm: Việc giữ lại hay cho nghỉ việc phải dựa trên tiêu chí năng lực và sự phù hợp với yêu cầu mới.
• Ưu tiên: Ưu tiên đội ngũ trẻ và những người đáp ứng được các kỹ năng hiện đại.
• Thỏa đáng: Ngoài chế độ tài chính theo quy định, cần có cách ứng xử nhân văn để những người nghỉ việc cảm thấy hài lòng và được tôn trọng.

5. Các số liệu thống kê

• Số lượng thôn, tổ dân phố: Hơn 89.500 đơn vị (tính đến hết năm 2025).
• Nhân sự: Hơn 260.000 người hoạt động không chuyên trách đang hưởng phụ cấp.

---

Tổng kết và nhận định

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ là bài toán giảm đầu mối hay tinh gọn bộ máy về mặt cơ học, mà là bước đi chiến lược để nâng cao chất lượng quản trị cơ sở.

Các giá trị cốt lõi cần thực hiện:

1. Gần dân, sát dân: Mọi thay đổi phải bám sát nhu cầu thực tế của người dân.
2. Tính nhất quán: Đảm bảo sự thông suốt giữa hệ thống chính quyền hai cấp và các đơn vị tự quản.
3. Hiệu quả thực chất: Cán bộ cơ sở phải thực sự trở thành "cánh tay nối dài" đắc lực, hiểu dân và phục vụ nhân dân tốt hơn trong bối cảnh mới.

Trích dẫn quan trọng: "Không thể tính công tính sức theo 8 giờ vàng ngọc mà lúc nào dân cần phải phục vụ." – Nhấn mạnh tinh thần tận tụy của cán bộ cơ sở trong giai đoạn mới.