Quảng cáo cờ bạc trá hình | Góc nhìn văn hoá | VTV24

Key Concepts

• Quảng cáo cá độ/cờ bạc trái phép (Illegal gambling advertising)
• Người nổi tiếng/KOL (Celebrities/Key Opinion Leaders)
• Thủ đoạn trá hình (Disguised tactics)
• Trách nhiệm pháp lý (Legal responsibility)
• Liên minh niềm tin số (Digital Trust Alliance)
• Vai trò của công chúng (Role of the public)
• Hậu quả xã hội (Social consequences)
• Không gian mạng (Cyberspace)

1. Vụ việc MV "Ngũ Hổ Tướng" và Phản ứng của Dư luận

Gần đây, dư luận bức xúc trước việc một video ca nhạc của nhóm "Ngũ Hổ Tướng" (gồm 5 ca sĩ) xuất hiện logo của một ứng dụng cá độ đánh bạc trái pháp luật. Logo này được phát hiện trên chiếc ly và chiếc áo trong MV. Sau phản ứng mạnh mẽ từ khán giả, video đã bị gỡ khỏi các nền tảng trong một thời gian, sau đó xuất hiện trở lại với phiên bản đã loại bỏ các hình ảnh có logo web cá độ. Một số thành viên ban nhạc khẳng định không tham gia quảng cáo cho website này.

Vụ việc đã thu hút sự quan tâm của công chúng và cơ quan chức năng đã phản hồi nhanh chóng. Ngày 23 tháng 8, các thành viên trong nhóm đã được Công an TP.HCM mời lên trụ sở làm việc. Ngay sau đó, một thành viên đã đăng bài viết trên trang cá nhân thừa nhận nhận lời mời tài trợ từ một công ty với điều kiện cho logo xuất hiện trong MV, nhưng không hề biết logo đó liên quan đến web cờ bạc.

2. Khung pháp lý và Hậu quả của Hành vi Quảng cáo Cá độ

Theo luật sư, nếu cơ quan chức năng chứng minh được hành vi cấu kết, thông đồng, chia sẻ lợi nhuận trực tiếp từ nhà cái, đơn vị tổ chức đánh bạc và các doanh nghiệp, thì cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có hành vi quảng cáo đánh bạc có thể bị xử lý hình sự về tội "Tổ chức đánh bạc" quy định tại Điều 322 Bộ luật Hình sự. Các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng, dù tưởng là "ảo", nhưng gây ra hậu quả thật và rất nghiêm trọng.

Đối với người nổi tiếng (KOL) tham gia các sự kiện hoặc sản phẩm có yếu tố quảng cáo cá độ, có hai trường hợp xử lý:

• Biết rõ nhưng cố tình quảng cáo: Nếu biết đó là sản phẩm/dịch vụ vi phạm pháp luật tại Việt Nam nhưng vẫn cố tình quảng cáo, tiếp tay, họ hoàn toàn có thể bị xử lý với vai trò đồng phạm.
• Không biết nhưng thiếu trách nhiệm: Nếu không biết nhưng thiếu trách nhiệm, thiếu cẩn trọng để các đối tượng lợi dụng hình ảnh, họ vẫn phải chịu trách nhiệm. Pháp luật cũng sẽ xử lý các đối tượng lợi dụng hình ảnh người nổi tiếng để quảng cáo sản phẩm vi phạm pháp luật.

3. Thủ đoạn Quảng cáo Cờ bạc Trá hình và Các Ví dụ Điển hình

Trong những năm gần đây, các tổ chức cờ bạc trực tuyến đã chuyển sang thủ đoạn trá hình, tinh vi hơn, len lỏi vào đời sống văn hóa giải trí thông qua các sản phẩm âm nhạc, sự kiện giải trí và hình ảnh nghệ sĩ nổi tiếng, thay vì quảng cáo công khai trên mạng xã hội. Điều này tạo ra thách thức lớn cho cơ quan quản lý và nhận thức của công chúng.

Các ví dụ cụ thể về quảng cáo trá hình:

• Thành viên nhóm Ngũ Hổ Tướng: Trước đó đã tham gia livestream quảng cáo cho nhà cái vào ngày 6/6 và được giới thiệu trang trọng trong chương trình mừng sinh nhật 2 năm của web cá cược.
• Chương trình "Megal": Một chương trình mừng sinh nhật của web cá cược có sự xuất hiện của một số ca sĩ khá nổi tiếng vào các ngày 16/4 và 26/4. Web cờ bạc còn gắn hình ảnh các ca sĩ vào các bài đăng có nội dung và hashtag quảng cáo tên nhà cái.
• Sự kiện thể thao quốc tế: Giữa năm 2022, hàng loạt nữ ca sĩ và người có sức ảnh hưởng đã sang Hàn Quốc dự trận giao hữu của Tottenham Hotspur và đăng tải loạt video, ảnh có gắn website cờ bạc (sau đó đã gỡ bài khi truyền thông phản ánh).
• Cựu tuyển thủ quốc gia: Năm 2021, một cựu tuyển thủ quốc gia xuất hiện trong video nhảy múa kêu gọi người xem tham gia ứng dụng cá cược. Đại diện của người này thừa nhận đó là video quảng cáo cho dịch vụ xem bóng đá trực tuyến có gắn yếu tố cá cược.

Cách thức tiếp cận người sáng tạo nội dung số:

• Lời mời trực tiếp: Đề nghị gắn footer, banner, đường link của trang web cá độ lên kênh (thường bị từ chối vì quá "trần trụi").
• Mời tham gia sự kiện: Mời tham gia các chương trình giao lưu bóng đá với huyền thoại bóng đá thế giới (ở Anh Quốc hoặc Việt Nam), nơi các huyền thoại này có thể là đại sứ của nhà cái.
• Lợi dụng tài trợ CLB: Các nhà cái thường tài trợ cho các câu lạc bộ bóng đá ở Ngoại hạng Anh, in logo lên áo đấu. Người sáng tạo nội dung về bóng đá được mời mặc trang phục của đội này và sáng tạo nội dung, gián tiếp quảng bá logo nhà cái.
• Nguyên tắc lợi dụng sự không tương thích pháp luật: Ở một số nước, cá độ bóng đá là hợp pháp, cho phép ứng dụng cá độ tài trợ sự kiện/CLB và in logo. Tuy nhiên, điều này trái quy định pháp luật tại Việt Nam.

4. Nâng cao Nhận thức và Trách nhiệm của Các Bên Liên Quan

• Trách nhiệm của người nổi tiếng/KOL: Nếu không đủ kiến thức, họ rất dễ vô tình tiếp tay cho hành vi quảng cáo trá hình. Nâng cao nhận thức và kiến thức là yêu cầu bắt buộc. Cần hiểu rõ luật và chọn lọc kỹ càng trước khi chấp nhận hợp đồng.
• Liên minh niềm tin số: Cuối tháng 8 vừa qua, Việt Nam lần đầu tiên thành lập "Liên minh niềm tin số", tập hợp KOL, công ty truyền thông uy tín, cơ quan chuyên trách và báo chí. Sứ mệnh của Liên minh là dẫn dắt niềm tin trên không gian mạng, xây dựng niềm tin, lan tỏa giá trị tích cực, chống thông tin sai lệch, lừa đảo và thúc đẩy kỹ năng an toàn trên không gian mạng.
• Vai trò của công chúng: Công chúng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và lên án các vụ việc nghi vấn quảng cáo trá hình. Nhiều người nổi tiếng đã phải xin lỗi hoặc xóa bài đăng khi bị cộng đồng lên án, tẩy chay. Người trẻ, là đối tượng tiếp cận nhanh nhạy nhất, thường là người đầu tiên phát hiện và phản ánh các MV có nội dung quảng cáo bất hợp pháp đến cơ quan chức năng. Công chúng cần có trách nhiệm tìm hiểu kỹ nội dung, sàn lọc thông tin và phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý vi phạm. Các chuyên gia cũng khuyến nghị dư luận cần lên tiếng phản đối và tẩy chay mạnh mẽ để hỗ trợ cơ quan chức năng. Cộng đồng mạng đóng vai trò giám sát, phản biện xã hội và định hình các giá trị đạo đức.

5. Thủ đoạn Lôi kéo Người dùng và Hậu quả Xã hội

Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP.HCM cảnh báo về các thủ đoạn quảng cáo cờ bạc trá hình:

• Sử dụng người nổi tiếng: Lợi dụng sự ảnh hưởng của người nổi tiếng, nghệ sĩ, người có ảnh hưởng trên mạng để quảng cáo, khuyến khích tham gia với mức thưởng, quà tặng hấp dẫn.
• Tạo trang mạng xã hội đa chủ đề: Tạo các trang mạng xã hội với tên gọi đăng tải thông tin giải trí, kinh tế, thể thao, thường xuyên đưa tin tức về người nổi tiếng, các vụ việc gây chú ý. Tuy nhiên, bên dưới hoặc ngay trên trang chủ lại đặt các đường dẫn mời gọi người dùng click vào để có thêm thông tin.
• Dẫn dụ qua web lậu: Khi người dùng click vào các đường dẫn này, họ sẽ bị dẫn đến các web lậu, vi phạm bản quyền (phim lậu, truyền hình lậu), rồi từ đó lại dẫn đến hàng loạt các ứng dụng cá độ, cờ bạc hay thậm chí là lừa đảo.
• Lợi dụng tâm lý người dùng: Các đối tượng đánh vào nhu cầu giải trí, sự tò mò, và tâm lý thích xem miễn phí của người dùng. Người dùng chấp nhận xem quảng cáo xấu độc, click vào đường link hoặc tải phần mềm chỉ để tiếp tục xem nội dung lậu.

Hậu quả xã hội nghiêm trọng: Khi các ứng dụng cờ bạc dễ dàng tiếp cận người dùng, đặc biệt là giới trẻ, nó kéo theo các tệ nạn khác như tín dụng đen, cho vay nặng lãi, trộm cắp, lừa đảo để có tiền trả nợ hoặc tiếp tục "gỡ gạc". Điều này làm gia tăng tội phạm và gây mất an ninh trật tự trong cộng đồng.

6. Kết luận

Nhiều năm qua, cơ quan quản lý đã nhiều lần cảnh báo, nhưng một số nghệ sĩ dường như vẫn coi nhẹ ranh giới pháp luật. Khi bị phát hiện, lời biện hộ "không biết" hoặc "vô tình" không thể trở thành tấm lá chắn miễn trách nhiệm. Nghệ sĩ là người của công chúng, mỗi hành động của họ đều có sức ảnh hưởng lớn hơn người bình thường. Chính vì vậy, họ càng cần hiểu rõ luật, càng cần chọn lọc kỹ càng trước khi chấp nhận một hợp đồng. Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan chức năng, người nổi tiếng và công chúng để đẩy lùi vấn nạn quảng cáo cờ bạc trá hình, bảo vệ an ninh trật tự và giá trị đạo đức xã hội.