Pháp đơn giản hóa thủ tục để các cổ vật thời thuộc địa dễ hồi hương hơn | VTV24

Key Concepts

• Đạo luật hoàn trả cổ vật: Luật mới của Pháp nhằm đơn giản hóa quy trình trả lại các hiện vật bị chiếm đoạt bất hợp pháp.
• Bộ luật di sản (Heritage Code): Văn bản pháp lý được sửa đổi để cho phép hoàn trả các hiện vật đã nằm trong bộ sưu tập quốc gia.
• Ủy ban khoa học song phương: Cơ quan chuyên môn đánh giá tính hợp pháp và tiêu chí của cổ vật.
• Quy trình hành chính: Chuyển từ phê duyệt theo từng đạo luật riêng lẻ tại Quốc hội sang hình thức sắc lệnh chính phủ.

---

1. Bối cảnh và thay đổi pháp lý

Tổng thống Pháp vừa ký ban hành đạo luật mới nhằm đơn giản hóa thủ tục hoàn trả các cổ vật bị thu giữ không hợp pháp trong lịch sử. Trước đây, mỗi lần hoàn trả một hiện vật hoặc bộ sưu tập, Quốc hội Pháp phải thông qua một đạo luật riêng biệt, gây tốn kém thời gian và nguồn lực. Với luật mới, Chính phủ Pháp có thẩm quyền ban hành sắc lệnh hoàn trả trực tiếp mà không cần thông qua bỏ phiếu tại Quốc hội.

2. Phạm vi và điều kiện áp dụng

• Giai đoạn áp dụng: Luật áp dụng cho các hiện vật bị Pháp thu giữ trong khoảng thời gian từ năm 1815 đến 1972.
• Quy trình yêu cầu:
  1. Quốc gia sở hữu cũ phải gửi đề nghị cấp nhà nước chính thức tới Chính phủ Pháp.
  2. Bên yêu cầu phải cung cấp bằng chứng chứng minh cổ vật đó đã bị tước đoạt bất hợp pháp.
  3. Việc xác định tính "bất hợp pháp" và tiêu chí hoàn trả phải được sự nhất trí của hai cơ quan: Ủy ban khoa học song phương và Ủy ban có đại diện của Quốc hội Pháp.

3. Ý nghĩa chính trị và xã hội

• Tiền lệ châu Âu: Pháp trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên sửa đổi bộ luật di sản để cho phép hoàn trả các hiện vật đã được đưa vào bộ sưu tập quốc gia.
• Đánh giá từ truyền thông:
  • Bộ trưởng Văn hóa Pháp gọi đây là "thời khắc có ý nghĩa lịch sử".
  • Tờ Le Monde nhận định "lịch sử đang sang trang".
  • Tờ Le Figaro dẫn lời ông Emmanuel Macron khẳng định đây là "tiến trình không thể đảo ngược, không thể ngăn cản".

4. Dữ liệu và thực trạng

Mặc dù đã có một số cổ vật được hoàn trả trước khi luật này ra đời, nhưng số lượng vẫn còn rất hạn chế. Theo thống kê từ Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp, hiện có khoảng 150.000 hiện vật (chỉ tính riêng của châu Phi) đang được lưu giữ tại 237 bảo tàng trên khắp nước Pháp.

5. Kết luận

Đạo luật mới đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chính sách di sản của Pháp, chuyển đổi từ cơ chế phê duyệt cứng nhắc sang quy trình hành chính linh hoạt hơn. Mặc dù số lượng cổ vật cần hoàn trả là rất lớn so với thực tế thực hiện, nhưng cam kết chính trị từ phía Pháp cho thấy quyết tâm giải quyết các vấn đề lịch sử tồn đọng, mở ra cơ hội cho việc hồi hương các di sản văn hóa về đúng quốc gia sở hữu.