Phân loại rác: Biết là tốt nhưng vẫn khó làm | VTV24

Key Concepts

• Phân loại rác tại nguồn (Source-separated waste collection): Việc tách rác ngay tại hộ gia đình thành các nhóm (rác thực phẩm, rác tái chế, rác sinh hoạt) trước khi thu gom.
• Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy): Mô hình kinh tế tập trung vào việc tái sử dụng, tái chế tài nguyên thay vì mô hình "khai thác - sử dụng - thải bỏ" truyền thống.
• Chủ nguồn thải (Waste generator): Các hộ gia đình, cơ sở kinh doanh trực tiếp tạo ra rác thải.
• Hạ tầng xử lý rác: Hệ thống thu gom, vận chuyển và công nghệ xử lý rác thải đồng bộ.

---

1. Thực trạng và áp lực quản lý rác thải tại phường Hai Bà Trưng

• Khối lượng rác: Phường Hai Bà Trưng thu gom khoảng 120 - 125 tấn rác mỗi ngày từ 67 tuyến phố.
• Tốc độ tăng trưởng: Khối lượng rác thải tăng trung bình 10%/năm, tạo áp lực lớn lên hệ thống xử lý hiện tại.
• Vấn đề cốt lõi: Người dân chưa thực hiện phân loại rác tại nguồn theo quy định. Các vật liệu có khả năng tái chế (chai nhựa, lon nhôm) vẫn bị vứt lẫn lộn với rác sinh hoạt và rác thực phẩm.

2. Tiềm năng và khoảng cách thực tế trong tái chế

• Dữ liệu nghiên cứu: Các dự án hỗ trợ phân loại rác tại Hà Nội cách đây hơn 20 năm cho thấy, nếu phân loại đúng cách, có thể thu hồi 20% lượng rác để tái chế.
• Thực tế: Tỷ lệ tái chế thực tế hiện nay chỉ đạt khoảng 10%, cho thấy sự lãng phí tài nguyên đáng kể do khâu phân loại tại nguồn chưa hiệu quả.

3. Lộ trình thí điểm và những rào cản

• Chương trình thí điểm: Từ tháng 6/2024, 23 phường thuộc 5 quận nội thành cũ của Hà Nội đã triển khai thí điểm phân loại rác tại nguồn.
• Mục tiêu: Tiến tới triển khai đồng bộ trên toàn thành phố vào năm 2026.
• Thách thức chính:
  • Hạ tầng: Hệ thống thu gom, vận chuyển chưa đồng bộ để tiếp nhận rác đã phân loại.
  • Thói quen: Ý thức của người dân chưa cao, việc duy trì thói quen phân loại rác tại hộ gia đình sau gần 2 năm triển khai vẫn chưa đạt tỷ lệ 100%.
  • Quy trình: Việc thu gom hiện nay vẫn để lẫn rác thực phẩm và rác sinh hoạt, làm giảm giá trị của rác tái chế.

4. Giải pháp và quan điểm chiến lược

• Phân loại rác là mắt xích cốt lõi: Đây không chỉ là quy định pháp luật mà là nền tảng để vận hành mô hình kinh tế tuần hoàn.
• Yêu cầu đồng bộ: Để thành công, cần một giải pháp tổng thể bao gồm:
  1. Hạ tầng: Đầu tư bài bản vào hệ thống thu gom và công nghệ xử lý rác thải hiện đại.
  2. Công nghệ: Áp dụng công nghệ xử lý rác thải tiên tiến để biến rác thành tài nguyên.
  3. Sự đồng hành: Cần sự thay đổi nhận thức và hành động bền bỉ từ phía người dân (chủ nguồn thải).

Kết luận

Việc phân loại rác tại nguồn tại Hà Nội đang đối mặt với những thách thức lớn về hạ tầng và thói quen cộng đồng. Để đạt được mục tiêu triển khai đồng bộ vào năm 2026, thành phố cần một chiến lược đầu tư bài bản, kết hợp giữa công nghệ xử lý hiện đại và các biện pháp thúc đẩy ý thức người dân. Chỉ khi rác thải được coi là "tài nguyên bền vững" và được quản lý theo chu trình khép kín, bài toán rác thải đô thị mới có thể được giải quyết triệt để.