(P3) Vụ thao túng chứng khoán ĐẦU TIÊN ở Việt Nam: Lê Văn Dũng và đồng bọn đã làm thế nào? |Spiderum

Key Concepts

• Thao túng giá chứng khoán (Stock price manipulation): Hành vi cố ý tạo ra cung cầu giả tạo hoặc sử dụng thông tin sai lệch để làm sai lệch giá của một loại chứng khoán.
• Lòng tham (Greed): Một yếu tố tâm lý thúc đẩy con người tìm kiếm lợi ích vật chất quá mức, thường dẫn đến các hành vi phi lý trí.
• Cung cầu ảo (Artificial supply and demand): Tạo ra sự biến động giả tạo về cung và cầu trên thị trường chứng khoán thông qua các giao dịch nội bộ hoặc giả mạo.
• Khớp chéo (Wash trading): Giao dịch mua và bán cùng một loại chứng khoán giữa các tài khoản thuộc cùng một chủ sở hữu hoặc nhóm người, không làm thay đổi quyền sở hữu thực sự.
• Bắt đáy (Bottom fishing): Hành vi mua vào cổ phiếu khi giá đã giảm mạnh, với hy vọng giá sẽ phục hồi.
• Phá sản (Bankruptcy): Tình trạng một doanh nghiệp không còn khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn.
• Hủy niêm yết (Delisting): Việc loại bỏ cổ phiếu của một công ty khỏi sàn giao dịch chứng khoán.
• Thông tư liên tịch số 10/2013/TTLT-BTP-BCA-BTC: Văn bản pháp quy hướng dẫn xử lý hình sự đối với các tội danh liên quan đến hoạt động chứng khoán tại Việt Nam.

Vụ án Thao túng Giá Cổ phiếu Dược Hà Tây (DHT) và Hậu quả của Dược Viễn Đông (DVD)

Video trình bày chi tiết vụ án thao túng giá cổ phiếu đầu tiên tại Việt Nam, liên quan đến Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Tây (DHT) và Công ty Cổ phần Dược phẩm Viễn Đông (DVD), với nhân vật trung tâm là ông Lê Văn Dũng, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Công ty Dược phẩm Viễn Đông. Vụ án này là một bài học đắt giá về lòng tham, sự thiếu hiểu biết về pháp luật và tâm lý đám đông trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

1. Bối cảnh và Nhân vật Chính

• Thời điểm: Vụ án bị bắt giữ vào ngày 30 tháng 12 năm 2011, hai năm sau khi Dược Viễn Đông lên sàn.
• Lê Văn Dũng: Nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Công ty Dược phẩm Viễn Đông. Tại thời điểm đỉnh cao, ông Dũng đứng thứ 60 trong top 100 người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam với giá trị cổ phiếu lên tới 240 tỷ đồng. Ông tự nhận là doanh nghiệp dược phẩm số 2 Việt Nam và có tham vọng xây dựng phòng thí nghiệm hóa dược tầm cỡ khu vực.
• Các bị cáo khác: Lê Minh Truyền (nhân viên môi giới chứng khoán), Lê Văn Mạnh (em trai Dũng), Nguyễn Văn Việt (em vợ Dũng).
• Ý nghĩa pháp lý: Đây là lần đầu tiên bốn cá nhân bị xử lý hình sự về hành vi thao túng giá chứng khoán, một tội danh mới được bổ sung vào Bộ luật Hình sự từ ngày 01 tháng 05 năm 2010.

2. Phương thức Thao túng Giá Cổ phiếu DHT

• Mục đích ban đầu (theo lời khai của Dũng): Phát triển công ty và ngành dược, thâu tóm Công ty Dược Hà Tây (DHT) để phát triển Dược Viễn Đông.
• Mạng lưới thao túng: Ông Dũng đã thiết lập một mạng lưới gồm 12 tài khoản chứng khoán, bao gồm tài khoản cá nhân, tài khoản mượn pháp nhân và danh nghĩa của người thân, bạn bè.
• Hành vi:
  • Thực hiện hơn 1000 giao dịch khớp chéo, mua đi bán lại cổ phiếu DHT trong nội bộ nhóm.
  • Tạo ra cung cầu ảo, không làm thay đổi quyền sở hữu thực sự.
  • Bắt đầu mua vào cổ phiếu DHT với khối lượng lớn từ tháng 6 năm 2010.
  • Mua lại cổ phiếu DHT và bán lại theo giá thỏa thuận cho Dược Viễn Đông.
• Diễn biến giá cổ phiếu DHT:
  • Trước chiến dịch: Giá DHT dưới 40.000 đồng/cổ phiếu.
  • Sau 2 tháng: Giá tăng lên 60.000 đồng/cổ phiếu.
  • Trong 11 phiên đầu tháng 8/2010: Giá tăng lên 104.000 đồng/cổ phiếu.
• Chốt lời: Vào ngày 20 tháng 8 năm 2010, khi giá DHT ở đỉnh, bốn cổ đông liên quan đến Dược Viễn Đông đã bán ra 1,92 triệu cổ phiếu DHT (gần 47% vốn công ty), thu về khoản chênh lệch.

3. Lời khai và Phán quyết của Tòa án

• Lời khai của Lê Văn Dũng: Phủ nhận mục đích trục lợi, cho rằng hành vi là do vướng mắc trong việc thâu tóm DHT nên mới phải bán ra, và "chẳng may kiếm được". Ông nhận trách nhiệm một mình và cho rằng ba người kia không hay biết gì.
• Lời khai của Lê Văn Mạnh và Nguyễn Văn Việt: Khẳng định không biết gì về chứng khoán, chỉ thực hiện theo chỉ đạo của ông Dũng.
• Quan điểm của Viện kiểm sát: Hành vi phạm tội có tổ chức, thể hiện rõ vai trò chỉ huy và thực hiện, diễn biến kéo dài. Việc truy tố là đúng pháp luật.
• Nhận định của Tòa án: Hành vi xâm hại trật tự quản lý nhà nước, kinh tế về chứng khoán, tạo cung cầu giả tạo, làm suy giảm lòng tin của nhà đầu tư.
• Phán quyết:
  • Lê Văn Dũng: 4 năm tù.
  • Lê Văn Mạnh: 2 năm tù.
  • Lê Minh Truyền: 12 tháng tù treo.
  • Nguyễn Văn Việt: 12 tháng 26 ngày tù (bằng thời gian tạm giam, được trả tự do ngay tại tòa).

4. Hậu quả của Dược Viễn Đông (DVD) và Bài học "Bắt đáy" Thảm họa

• DVD trở thành "giấy lộn": Mặc dù ông Dũng bị tù vì thao túng DHT, hoạt động của DVD vẫn đáng ngờ.
• Sự sụp đổ của DVD:
  • Vốn điều lệ: 119,1 tỷ đồng.
  • Niêm yết trên sàn HNX: 22 tháng 12 năm 2009.
  • Đỉnh giá cổ phiếu: Từng vọt lên 150.000 đồng/cổ phiếu.
  • Giá giao dịch cuối cùng (01/05/2011): Chỉ còn 3.500 đồng/cổ phiếu.
  • Thủ tục phá sản: Mở từ 04/05/2011.
  • Hủy niêm yết: Thông báo ngày 30/08/2011, chỉ còn 2 phiên giao dịch cuối cùng.
• Bài học về vị thế cổ đông: Khi công ty phá sản, cổ đông là nhóm cuối cùng được phân chia tài sản, sau các chủ nợ.
• Hiện tượng "bắt đáy" bất chấp cảnh báo:
  • Nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn lao vào bắt đáy cổ phiếu DVD ngay cả khi ông chủ đi tù và công ty có dấu hiệu bất ổn.
  • Họ tin rằng giá dưới 20.000 đồng là cơ hội, hoặc tin vào các báo cáo tài chính chưa kiểm toán cho thấy lãi lớn.
  • Một nhà đầu tư mất 200 triệu đồng khi bắt đáy ở vùng giá dưới 20.000 đồng. Một nhà đầu tư khác mất 30 triệu đồng khi mua 6.000 cổ phiếu với giá 5.000 đồng.
• Nguyên nhân sụp đổ của DVD:
  • Doanh thu và lợi nhuận chủ yếu đến từ các giao dịch lòng vòng với các công ty do chính Dũng nắm giữ (ví dụ: Lily of France, Yry Pháp).
  • Hành vi làm giả tài liệu, che giấu cơ quan tổ chức để vay tiền ngân hàng (An Bình 100 tỷ, Tiên Phong 83,5 tỷ).
  • Doanh thu ảo, thổi phồng lợi nhuận.
  • Dũng bị xử lý thêm tội làm giả tài liệu và che giấu cơ quan tổ chức.

5. Khung Pháp lý và Hướng dẫn Xử lý Hình sự

• Thông tư liên tịch số 10/2013/TTLT-BTP-BCA-BTC (15/05/2013):
  • Có hiệu lực từ ngày 15/05/2013, đưa ra hướng dẫn cụ thể về xử lý hình sự đối với ba tội danh:
    1. Cố ý thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật trong hoạt động chứng khoán.
    2. Sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán.
    3. Thao túng giá chứng khoán.
  • Bước đi quan trọng nhằm phân định rõ ràng giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, tăng tính răn đe.

6. Lời kêu gọi và Tài liệu Tham khảo

• Cuốn sách "Lòng tham và lý trí, những quan sát tâm lý qua 25 năm người Việt Nam đầu tư chứng khoán": Sản phẩm tâm huyết của Spider Room và UNET, ghi lại lịch sử kinh tế Việt Nam và thị trường chứng khoán.
• Series "Những đại án kinh tế gây rúng động Việt Nam": Bao gồm các tập về Trịnh Văn Quyết và Trương Mỹ Lan.
• Lời kêu gọi: Like, share, subscribe và bật chuông thông báo để ủng hộ kênh Spider Room.

7. Kết luận

Vụ án Lê Văn Dũng và hậu quả của Dược Viễn Đông là minh chứng rõ ràng cho sự nguy hiểm của lòng tham và việc lợi dụng kẽ hở pháp lý để thao túng thị trường. Nó cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu biết pháp luật, cảnh giác trước những lời hứa hẹn lợi nhuận phi thực tế và tránh tâm lý đám đông khi đầu tư. Sự ra đời của Thông tư liên tịch số 10/2013 là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường chứng khoán Việt Nam.